کاربرد کنتاکتور

 

اهداف این مبحث:

عملکرد کنتاکتور

سیم کشی کنتاکتور

کاربرد کنتاکتور در کلید ستاره-مثلث

کنتاکتور چهار پل اشنایدر


  •   عملکرد کنتاکتور

    کنتاکتور به طور عمده در موتورهای تک فاز و سه فاز در محدودۀ توان ۲٫۲ تا ۴۵۰ کیلووات و برای کنترل اتوماتیک موتور به کار برده می شود. ساده ترین روش قطع و وصل اتوماتیک موتور استفاده از کنتاکتور است. کنتاکتور عبارت است از سکسیونر قطع زیر بار که تیغۀ متحرک آن تحت نیروی دائم الکترومغناطیسی با کنتاکت ثابت در تماس است. عملکرد کنتاکتور به این صورت است که در کویل کنتاکتور جریان به طور دائم برقرار بوده و تیغۀ متحرک کنتاکتور را با فشار مناسب در حالت وصل با کنتاکت ثابت نگه می دارد. در صورت کاهش ولتاژ و یا قطع جریان در سیم پیچ یا کویل، نیرو تقلیل یافته، کنتاکت متحرک به طور اتوماتیک در موقعیت قطع قرار گرفته و جریان را قطع می کند. بدین ترتیب تیغه های نگاهدارنده کنتاکت ها که در مسیر جریان بار موتور قرار دارند قطع می شوند. تیغه های کنتاکتور تنها تحت تأثیر نیروی مغناطیسی ثابت به یکدیگر متصل بوده و نیازمند وجود نیروی الکترومغناطیسی دائم برای جذب تیغه ها به یکدیگر هستند. در صورت قطع جریان، تیغه ها تحت تأثیر نیروی فنر از کنتاکت های ثابت جدا شده، جریان تغذیه موتور را قطع می نمایند که به این عمل آزاد شدن کنتاکتور گویند.شکل زیر عملکرد کنتاکتور را نشان می دهد. برای بررسی بیشتر ساز و کار و عملکرد کنتاکتور کلیک کنید.

 

کنتاکتور-اشنایدر

                        نمایش عملکرد کنتاکتور                        

 

ویدئوی آموزشی کنتاکتور اشنایدر سری F

 
 

 

  • سیم کشی کنتاکتور

     در شکل زیر به منظور برقراری جریان در سیم پیچ تحریک و وصل کنتاکتور، از سیم کشی کنتاکتور در شکل (الف) استفاده شده است. در این مدار شستی P پیش بینی شده و با فشردن این شستی جریان در سیم پیچ برقرار می شود و کنتاکتور را وصل می نماید.در شکل (ب) به منظور برقراری جریان در سیم پیچ K از ولتاژ فاز تغذیه استفاده شده است و شستی استارت در مسیر جریان تغذیه قرار داده شده است. با وصل شستی استارت و برقراری جریان در سیم پیچ، کنتاکت کمکی موازی K-1 (کنتاکت خودنگهدار) بسته شده و موجب می شود که جریان در مدار سیم پیچ به صورت مداوم برقرار شود. به منظور قطع موتور باید جریان برقرار شده در سیم پیچ کنتاکتور قطع شود. با فشردن شستی استوپ، جریان سیم پیچ کنتاکتور قطع شده، تیغه ها تحت نیروی فنر از کنتاکت های ثابت جدا می شوند. به طور معمول دو شستی برای قطع و وصل کنتاکتور استفاده می شود. در شکل زیر شستی های استارت و استوپ با Ky مشخص شده است. به منظور قطع اتوماتیک موتور کنتاکت های B1 و B2 در مسیر سیم پیچ تحریک کنتاکتور پیش بینی شده است.


 

فرمان به موتور سه فاز با مدار سادۀ کنتاکتوری 

 

مدار قدرت و فرمان کنتاکتور همراه با بی متال

 

  • کاربرد کنتاکتور در کلید ستاره-مثلث

   بیشتر کلیدهای ستاره مثلث سه کنتاکتور دارند که تحت یک سری اینترلاک های درونی و کمک گرفتن از کنتاکت های کمکی NO و NC و نیز تایمرهای کمکی، عمل تبدیل اتصال تغذیه موتورها را از ستاره در حالت گذرا به مثلث در حالت دائم انجام می دهند. علت استفاده از این کلیدها در تابلوهای توزیع و تغذیه، کاهش اثرات زیانبار مربوط به جریان راه اندازی موتورها می باشد. افزایش جریان راه اندازی موجب افت ولتاژ در مسیر تغذیه موتور می شود و این افزایش جریان باعث آسیب رسیدن به موتور می گردد. همچنین این جریان بالا باعث ایجاد گرما در سیم بندی موتور می شود و آنجا هم آسیب هایی را در بر دارد. به همین خاطر پایین نگه داشتن جریان راه اندازی موتورها یک امر ضروری است. بدین جهت در راه اندازی موتور از یک مجموعه تجهیزات الکتریکی که شامل سه عدد کنتاکتور است تحت نام کلیدهای ستاره مثلث استفاده می شود. بر پایۀ محاسبات مداری، کاربرد کنتاکتور در کلید ستاره-مثلث به این شکل است که در صورت راه اندازی موتور با آرایش ستاره، جریان راه اندازی به یک سوم جریان راه اندازی در آرایش مثلث کاهش می یابد. این امر می تواند تا حدودی سبب جبران افزایش جریان راه اندازی موتور شود. در عمل هنگامی که دور موتور به دور نامی خود رسید، سربندی موتور توسط کلید ستاره مثلث که در مسیر تغذیۀ آن قرار گرفته است از حالت ستاره به مثلث تبدیل می گردد.

                                                                             

شماتیک مداری کنتاکتور

 

  • کنتاکتور چهار پل اشنایدر

   علت استفاده از کنتاکتورهای چهار پل، این است که در برخی از موارد نول شبکه باید از نول مدار جدا باشد و نباید با یکدیگر تداخل پیدا کند. یعنی همزمان نول و سه فاز باید با همدیگر قطع گردند، مانند (یو پی اس) UPS ها که هنگام گرفتن فرمان باید نول مدار هم قطع گردد، و اگرنه (یو پی اس) UPS صدمه می بیند. کاربرد دیگر کنتاکتورهای چهار پل، در ژنراتورهای سنکرون است که نول مدار ژنراتور باید از نول شبکه جدا باشد و همزمان هنگام دریافت فرمان قطع، نول مدار نیز باید قطع گردد.

کنتاکتور چهار پل اشنایدر الکتریک

 

  • جابه جایی کنتاکتور در تابلو برق 

مدارهای مجهز به کلیدهای مغناطیسی (کنتاکتورها) باید دارای کلید مجزا کننده در طرف ورودی کنتاکتورها باشند. از کلیدهای مغناطیسی مجهز به رله می توان به عنوان رله حفاظتی در برابر اضافه جریان (اضافه بار) و کنترل مدار استفاده کرد. برای حفاظت در برابر اتصال کوتاه، همراه این کلیدها باید از فیوزها یا کلیدهای اتوماتیک و یا هر دو استفاده شود و این وسایل باید در طرف ورودی کنتاکتورها نصب شوند.

                                           

  • بهینه سازی مصرف کنتاکتور

برای کاهش مصرف کنتاکتور باید از یک مقاومت که پس از عملکرد کنتاکتور با بوبین سری شده و وارد مدار می شود، استفاده کرد. به دو سر مقاومت،     تیغه ای از داخل خود کنتاکتور وصل و پس از اینکه جریان وارد سیم پیچ شد، تیغه که قبلاً به صورت بسته (NC) بود باز (NO) شده و مقاومت که در مسیر بوبین قرار دارد با آن سری می شود.

 

در صورتی که سوالی در خصوص مطالب بیان شده دارید می توانید در قسمت نظرات ذکر کنید و با ارائه نظرات خود، ما را در بهبود هر چه بیش تر کیفیت مطالب یاری کنید. 

 

مقالات مرتبط