فروش انواع کنتاکتورهای اشنایدر الکتریک

 

کنتاکتور یا کلید مغناطیسی

 


اهداف این مبحث:

کنتاکتور چیست؟

اجزای تشکیل دهنده کنتاکتور کدامند؟

چه مواردی در پلاک کنتاکتور نشان داده می شود؟

طبقه بندی کنتاکتورها بر چه اساسی صورت می گیرد؟

چگونه می توان تعداد کنتاکت های یک کنتاکتور را مشخص نمود؟


 

کنتاکتور یک کلید بوبین دار است که مانند کلیدهای ساده سه فاز دارای ۳ کنتاکت اصلی با قدرت برای ارتباط تجهیزات و دستگاه های الکتریکی به شبکه و همچنین تعدادی کنتاکت های کمکی جهت استفاده در طراحی مدارهای فرمان می باشد. کنتاکتور از دو هسته E شکل که یکی ثابت و دیگر متحرک است تشکیل می شود.

در میان هسته ثابت یک سیم پیچ یا بوبین قراردارد که با عبور جریان از آن نیرویی ایجاد می شود که هسته متحرک رابه هسته ثابت متصل می کند. با حرکت هسته متحرک تعدادی کنتاکت باز، بسته و تعدادی کنتاکت بسته، باز خواهند شد.

مزایای استفاده از کنتاکتور نسبت به کلید دستی ساده را می توان در موارد زیر خلاصه نمود:

۱- امکان کنترل مصرف کننده از راه دور و همچنین از چند محل.

۲- امکان طراحی مدار فرمان اتوماتیک برای برنامه ریزی مراحل مختلف کار مصرف کننده.

۳- سرعت قطع و وصل زیاد، کم بودن استهلاک کلید و عمر مکانیکی بالاتر.

۴- هنگام قطع برق مدار مصرف کننده به وسیله کنتاکتور قطع می شود. در نتیجه از خطرات وصل ناگهانی دستگاه جلوگیری به عمل می آید.

۵- از نظر حفاظتی نیز کنتاکتور مطمئن تر بوده و دارای حفاظت مناسب تر و کامل تر می باشد.

 

 

  • اجزای تشکیل دهنده کنتاکتور

۱- حامل کنتاکت های ثابت

۲- ترمینال

۳- صفحه فلزی اختصاصی برای نصب قسمت های ثابت روی آن

۴- کنتاکتهای ثابت و متحرک

۵- بوبین کنتاکتور

۶- ترمینال ورودی و خروجی

۷- سیستم هسته آهنی ثابت و متحرک

۸- قسمت کنترل جرقه

۹- حامل کنتاکت های متحرک 

 

 

 نکته:

در هسته کنتاکتورهای AC برای جلوگیری از قطع و وصل سریع و لرزش ناشی از فرکانس از یک حلقه اتصال کوتاه شد،(حلقه فراژه) مانند آنچه که در موتورهای با قطب چاک دار وجود دارد استفاده می شود.

با القای ولتاژ در حلقه اتصال کوتاه شده، جریانی از آن خواهد گذشت و این جریان شاری را تولید می کند که باشار اصلی ۹۰ درجه اختلاف فاز دارد و باعث می شود که شار در هسته هیچگاه صفر نشده، در هسته دائما شار وجود داشته باشد و نیروی دائمی در بخش ثابت و متحرک هسته را به هم متصل نگه دارد.

 

 

  • مشخصات پلاک کنتاکتور

مشخصات و اطلاعات اصلی هر کنتاکتور معمولاً بر روی بدنه آن درج می شوند. این اطلاعات و مشخصات به صورت زیر معرفی می گردند:

 

  • جریان های نامی کنتاکتور

جریان نامی در هر کنتاکتور ممکن است به شکل های مختلفی تعریف گردد که عمده ترین آن ها عبارتند از:

 

  • جریان دائمی

 این جریان با Ith2 نشان داده می شود، جریانی است که در شرایط کار عادی، در زمان نا محدود و بدون قطع شدن از کنتاکتور عبور نموده، حرارت غیر مجاز تولید نمی کند و با عبور این جریان نیازی به تعمیر و سرویس کنتاکتور وجود ندارد.

 

  • جریان هفتگی

این جریان با Ith1 نشان داده می شود و جریانی است که در شرایط نرمال و با هفته ای یکبار اتصال از کنتاکت ها عبور کرده و تغییری در خصوصیات کنتاکتور به وجود نیاورد.

 

  • جریان شیفتی (هشت ساعتی)

 این جریان با Ith نشان داده می شود و جریانی است که در شرایط کار نرمال و با یکبار اتصال در هر هشت ساعت (یک شیفت کاری) از کنتاکت ها می گذرد و تغییری در خصوصیات کنتاکتور به وجود نیاورد.

 

  • جریان کار نامی 

این جریان با le نشان داده می شود هر یک از جریان های فوق می توانند به عنوان جریان نامی کنتاکتور معرفی شوند به عبارت دیگر جریانی است که شرط استفاده از کنتاکتور را در رابطه با نوع و مقدار ولتاژ بار بیان می کند.

مثلاً اگر جریان به طور دائم از کنتاکتور عبور نماید مقدار le برابر با Ith2 خواهد بود.

 

  • جریان اتصال کوتاه 

مقدار ماکزیمم جریان در لحظه اتصال کوتاه که ممکن است باعث آسیب در کنتاکتور شود به جریان اتصال کوتاه ضربه ای معروف است (Is) همچنین مقدار مؤثر جریان اتصال کوتاه که کلید برای مدت یک ثانیه قادر به تحمل آن است جریان اتصال کوتاه یک ثانیه ای یا جریان اتصال کوتاه زمان کم نامیده می شود و با (Iith (Is مشخص می گردد.

 

 

  • ولتاژهای نامی کنتاکتور

ولتاژهای نامی تعریف شده برای هر کنتاکتور عبارتند از:

 

  • ولتاژ کار نامی

 این ولتاژ که با Ue نشان داده می شود مربوط به کنتاکت ها بوده و مقدار ولتاژی است که کنتاکت ها با جریان نامی در آن به کار گرفته می شوند. این ولتاژ توانایی قطع و وصل، نوع و محل استفاده کنتاکتور را مشخص می کند.

 

 

  • ولتاژ عایقی نامی 

این ولتاژ که با Ui نشان داده می شود، ولتاژی است که استحکام عایقی بین کنتاکت ها رانشان می دهد.

 

 

  •  ولتاژ نامی تغذیه بوبین 

این ولتاژ با Uc نشان داده می شود و ولتاژی است که باید به بوبین کنتاکتور اتصال یابد تا کنتاکتورعملکرد داشته باشد.

 

 نکته:

ولتاژ نامی کنتاکتورهای صنعتی از ۲۲۰ ولت تا ۶۶۰ ولت  و کنتاکت های اصلی آن ها برای تحمل جریان ۹ A تا ۲۷۵۰ A (مجهز به رادیاتور خفه کننده جرقه در موقع قطع و وصل) ساخته می شوند.

 

 نکته:

 ولتاژ تغذیه بوبین کنتاکتورها متفاوت بوده و از ۲۴ تا ۳۸۰ ولت طراحی می شود. در اکثر کشورهای صنعتی برای حفاظت بیشتر، ولتاژ تغذيه بوبین کنتاکتورها را زیر ولتاژ حفاظت شده (۶۵ ولت) انتخاب می کنند یا برای تغذیه مدار فرمان از ترانسفورماتور جداکننده (ترانسفورماتور ایزوله کننده یک به یک) استفاده می شود.

 

 

 

  • طبقه بندی کنتاکتورها بر اساس نوع بار وصل شده به آنها

به منظور انتخاب کنتاکتور مناسب برای مصرف کننده های مورد نظر باید به مشخصات توان، ولتاژ، جریان و ضریب قدرت باری که کنتاکتور مجاز است به آن وصل شود، توجه کرد به عبارت دیگر هر کنتاکتور برای اتصال به بارهای خاص طراحی می شود و نمی توان آن را برای تغذیه همه ی انواع بارها بکار گرفت.

کنتاکت های کنتاکتور باید تحمل جریان راه اندازی، جریان دائمی و جریان های اتصال کوتاه لحظه ای پیش آمده را داشته باشند.

قدرت کنتاکت های کنتاکتور در تحمل قوس الکتریکی ناشی از قطع کنتاکت ها را قدرت قطع کنتاکتور می نامند. مشخصات مجاز برای بار در بسیاری از موارد بر روی بدنه کنتاکتور یا در کاتالوگ آن نوشته می شوند.

برای راحتی کار انتخاب کنتاکتور طبقه بندی خاصی را برای کنتاکتور در نظر می گیرند این طبقه بندی بر اساس نوع جریان و موارد کاربرد انجام می شود. جدول زیر این طبقه بندی را نشان می دهد.

قابلیت قطع و وصل وطول عمر کنتاکتور سرعت قطع و وصل کنتاکتورها در زیر بار را می توان بدون آنکه آسیبی به آن ها برسد با طراحی و انتخاب مناسب تا ۳۰۰۰ بار در ساعت افزایش داد.

تعداد دفعات قطع و وصل کنتاکتور (هر قطع و وصل یک بار) عمر مکانیکی نامیده می شود. طول عمر مکانیکی با حرف از A تا ۴ که اصطلاحاً کلاس کنتاکتور نامیده می شود مشخص می گردد. حرف A تعداد ۱۰۳ بار قطع و وصل، حرف B تعداد ۱۰۴ بار، حرف تعداد ۱۰۵ بار، D تعداد ۱۰۶ بار و تعداد ۱۰۷ بار و F تعداد ۱۰۸ بار قطع و وصل رانشان می دهد.

 

 

 

  • شماره گذاری و نمایش تعداد کنتاکت های کنتاکتور

کنتاکت های اصلی یا قدرت هر کنتاکتور را با اعداد یک رقمی مشخص می کنند به این ترتیب که ورودی این تیغه ها با اعداد ۳، ۱ و ۵ و خروجی آن ها با اعداد ۲، ۴ و ۶ نمایش داده می شوند. لازم به ذکر است که کنتاکت های قدرت بی متال مانند کنتاکتورها با اعداد تک رقمی مشخص می شوند.

 

کنتاکت های فرعی یا فرمان کنتاکتور به دو روش مشخص می شوند بطوری که در هر دو روش از اعداد دورقمی برای نامگذاری کنتاکت های فرمان استفاده می شود. در روش اول، عدد سمت چپ معرف موقعیت و ترتیب کنتاکت ها در کنتاکتور می باشند، به عبارت دیگر عدد سمت چپ بیان می کند که کنتاکت مذکور، چندمین کنتاکت کنتاکتور است و رقم سمت راست اگر ۱ و ۲ باشد به معنی بسته بودن و اگر ۳ و ۴ باشد به معنی باز بودن کنتاکت است. تنها تفاوت نام گذاری کنتاکت ها در روش دوم نسبت به روش اول این است که، کنتاکت های باز و بسته جداگانه دسته بندی می شوند و شماره می گیرند.

 

 

  نکته:

معمولاً روی کنتاکتور، کنتاکت های فرعی باز را با NO (در حالت عادی باز) و کنتاکت های فرعی بسته را با NC (در حالت عادی بسته) نشان می دهند.

همچنین کنتاکت های قدرت بی متال همانند کنتاکت های قدرت کنتاکتور با اعداد یک رقمی شماره گذاری می شوند، اما کنتاکت فرمان بسته آن با اعداد ۹۵ و ۹۶ و کنتاکت فرمان باز آن با اعداد ۹۷ و ۹۸ شماره گذاری می شوند.

 

 

  • مشخص نمودن تعداد کنتاکتهای باز و بسته بر روی کنتاکتور

در قدیم تعداد کنتاکت های کمکی بسته و باز یک کنتاکتور را بر روی پلاک با استفاده از حروف O و S مشخص می نمودند. مثلاً اگر بر روی کنتاکتوری نوشته می شد ۱S + 3O به این معنی بود که این کنتاکتور دارای یک کنتاکت باز و سه کنتاکت بسته می باشد.

امروزه برای نشان دادن تعداد کنتاکت های فرمان از یک عدد دو رقمی که به همراه شماره تیپ کنتاکتور نوشته می شود استفاده می کنند مثلاً برای کنتاکتور ذکر شده به جای ۱S + 3O عدد ۱۳ نوشته می شود که رقم سمت راست تعداد کنتاکت های فرمان بسته و رقم سمت چپ تعداد کنتاکت های باز را مشخص می نماید.

اگر کنتاکتور مثلاً فقط دارای ۲ کنتاکت باز باشد با عدد ۲۰ و اگر دارای تنها دو کنتاکت بسته باشد باعدد ۰۲ مشخص می شود. در شکل صفحه بعد کنتاکت های چهار کنتاکتور کمکی که فاقد کنتاکت های اصلی می باشند نشان داده شده است، به عنوان مثال، در کنتاکتور تیپ HL10 /82/E تعداد کل کنتاکت ها ۱۰ عدد می باشد که از این تعداد، کنتاکت های باز ۸ عدد و تعداد کنتاکت های بسته ۲ عدد می باشد.

انتخاب قطع کننده حرارتی، فیوز و کلید محافظ، جهت حفاظت مدارهای الکتریکی دربرابر اضافه جریان زیاد یا اتصال کوتاه و همچنین اضافه بار از تجهیزات حفاظتی مانند رله های حرارتی (بی متال ها)، کلیدهای محافظ و همچنین فیوزها استفاده به عمل می آید. تمامی این تجهیزات در ابتدای مدارهای فرمان و قدرت و به صورت سری قرار می گیرند.

 

 

مقالات مرتبط