کابلشو وایرشو و سر سیم

 


اهداف مبحث کابلشو وایرشو و سر سیم :

اتصالات سیم ها

نصب سر سیم

ابزار پرس سرسیم و فیش ها

انواع کابلشو

پرس دستی کابلشو

دو راهه


 

در این مقاله قصد داریم تا در مورد انواع کابلشو وایرشو و سر سیم بحث کنیم و انواع آن را بیان کنیم. برای اتصال سیم های رشته ای از سر سیم استفاده می شود و کابلشو برای اتصال شینه به هادی کاربرد دارد. 

سیم کشی برق ساختمان  معمولاً به دو صورت کلی توکار و روکار انجام می شود. در سیم کشی توکار هم می توان از سیم های مخصوص و مجهز به چند لایه عایق، بطور مستقیم در زیر گچ استفاده کرد (سیم های زیر گچی ) و هم می توان لوله های خرطومی و PVC مخصوصی را در زیر گچ کار گذاشت و به کمک فنر مخصوص سیم کشی، سیم های برق را درون آن ها کار گذاشت. در سیم کشی روکار نیز هم می توان سیم ها را بطور مستقیم و هم می توان از داخل لوله عبور داد و با بست های مخصوص مهار نمود. به علاوه می توان با استفاده از انواع ترمینال وایرشو و کابلشو سیم ها را با حفاظت بالا به هم متصل کرد.

از تجهیزات مورد نیاز در سیستم های الکتریکی می توان به انواع ترمینال وایرشو و کابل شو اشاره کرد که ابزار های مهم در مدار های الکتریکی به شمار می روند که در ادامه بررسی می شوند.

 


بیشتر بخوانید:

انواع لوله های برق

لوله کشی برق ساختمان

انواع نقشه و سیم کشی در برق ساختمان


 

  • اتصالات سیم ها

   اساساً بین یک اتصال دائم و موقت تفاوت اساسی وجود دارد. اتصالات دائم عبارتند از:

  • لحیم شده
  • جوش خورده
  • پرسی دندانه دار
  • پرس شده
  • اتصالات موقت (غیر دائم)
  • به کمک پیچ
  • سوکت نر و ماده
  • ترمینال

زمانی که از اتصالات غیر دائم استفاده می کنید در واقع یک تمرین عمومی برای استفاده از اتصالات لحیم شده، جوش خورده و پرس شده است که در یک سیم کشی می توان از تمام ترکیبات اتصالی استفاده نمود. مثلاً یک سر سیم تخت به انتهای سیم چند رشته پرس می شود. همچنین می توان از یک اتصال سوکتی نر و ماده استفاده کرد و یا می توان از یک سر سیم که به انتهای سیم لحیم می شود استفاده کرده و یا یک اتصال موقت به کمک پیچ و مهره ایجاد نمود.

برای قرار دادن سیم های رشته ای در زیر پیج باید از سر سیم یا وایرشو یا فیش استفاده شود. جنس سر سیم ها اغلب از مس با روکش قلع یا برنج است، این فیش ها از نظر شکل ظاهری دارای انواع مختلفی به شرح زیر است:

۱)  حلقه ای (گرد)                                 ۲)  تیغه ای (U شکل)

۳)  میله ای (وایرشو)                             ۴)  کشویی (زبانه ای)

 

    • حلقه ای                  

   برای قرار دادن سیم در زیر پیچ بر روی شین از اتصال حلقه ای یا گرد استفاده می شود. مزیت این سر سیم در این است که اگر پیچ شل باشد، اتصال به راحتی جدا نمی شود. متذکر می شود که شل بودن اتصال موجب بالا رفتن مقاومت محل اتصال شده، در نتیجه منجر به گرم شدن و سوختن سیم ها می شود.

    • تیغه ای

   از سر سیم تیغه ای یا U شکل برای قرار دادن سیم در زیر پیچ بر روی شین استفاده می شود. با این تفاوت که این سر سیم به راحتی در زیر پیچ قرار می گیرد یا از زیر پیچ جدا می شود.

    • میله ای                           

   برای قرار دادن سیم های افشان مخابراتی و برق فشار ضعیف در زیر ترمینال های دستگاه یا تابلو برق سرسیم میله ای یا وایرشو به کار می رود. از فیش به صورت نر و ماده در بازار موجود است.

    • کشویی

   برای اتصال سیم های افشان برق فشار ضعیف به کلیدهایی که محل اتصال سیم به آن ها مانند کلید کولر، زبانه ای است از سرسیم زبان ای استفاده می شود. نمونه فیش به صورت نر و ماده در بازار موجود است.

 

  • پرس کردن سیم ها

 جهت این نوع اتصالات، یک ابزار پرس کننده مورد نیاز است. از ابزارهای با مصارف عمومی نیز می توان جهت این کار استفاده کرد. فشار وارده توسط یک مانع ثابت تنظیم می گردد تا از اتصال کامل سیم و ترمینال اطمینان حاصل شود. سطح سیم فشرده می شود تا از عدم وجود فضای خالی در آن اطمینان حاصل شود.

در صورتی که بخواهیم یک سیم افشان را به ترمینال وصل کنیم باید از سر سیم استفاده شود. قلع اندود کردن سر سیم توصیه نمی شود زیرا در این صورت در اثر فشار زیاد و لرزش اتصالات لحیم شده شل می شود.

 

      • دستور العمل پرس کردن سر سیم ها

      1. روکش عایق سر سیم را به اندازه مورد نیاز در می آوریم (لخت می کنیم). طول سیم لخت شده با توجه به نوع سر سیم متفاوت است (سر سیم دارای روکش عایق و بدون روکش عایق) در مورد سر سیم های دارای روکش عایق باید سیم داخل قسمت عایق سر سیم شود در صورتی که در سر سیم بدون عایق، باید عایق سیم با سر سیم فاصله داشته باشد. روش زیر در این رابطه باید مورد توجه قرار گیرد.

   در صورت استفاده از سر سیم بدون روکش عایق، باید بین انتهای عایق سیم و سر سیم حدود یک میلی متر فاصله باشد. در صورتی که سر سیم دارای قطعه ای ضمیمه جهت کاهش تنش وارده بر آن باشد در این محل نصب می شود. در صورتی که از سر سیم دارای روکش عایق استفاده شود انتهای عایق سیم باید داخل عایق سر سیم قرار گیرد.

      1. سر سیم را در انتهای سیم قرار می دهیم برای هر سیم باید از سر سیم مناسب استفاده شود.
      2. به منظور پرس کردن سر سیم، باید از سوراخ مناسب دستگاه پرس استفاده شود.
      3. دستگاه پرس را تا محل رسیدن به نقطه توقف فشار می دهیم تنها با رسیدن به این نقطه توقف می توان از اتصال مناسب سر سیم به سیم اطمینان حاصل کرد.
      4. در مرحله آخر دستگاه پرس را باز کرده و از اتصال مناسب سیم و سر سیم اطمینان حاصل می کنیم.

 

  • نصب سرسیم

   اتصال سیم ها به سر سیم ها به دو صورت لحیمی و پرسی صورت می گیرد.

    •  سرسیم لحیمی

   با توجه به اندازه سر سیم، روکش (عایق) سیم را جدا کرده بر روی فیش قرار داده سپس به کمک هویه و سیم لحیم مرغوب (۳۷% سرب- ۶۳% قلع) لحیم کاری نمود. در زمان لحیم کاری بایستی دقت کرد که روکش عایق سیم نسوزد.

    •  سر سیم پرسی

   در نصب این سر سیم از انبر پرس برای پرس کردن سر سیم به کار می رود.

 

  • ابزار پرس سر سیم و فیش ها

ابزار پرس سرسیم
                          ابزار پرس سرسیم

 در اتصالات قابل جدا شدن می بایست از فیش یا ترمینال های مخصوص استفاده گردد. اغلب اتصالاتی که در سیم کشی اتومبیل و دستگاه های الکتریکی وجود دارد از نوع جدا شدنی هستند. در این نوع سیم کشی ها، تعمیرات آسان است. برای اتصال فیش به سر سیم ها از دستگاه پرس استفاده می کنند.

 

    • دستورالعمل لحیم کاری سر سیم

برای سیم های نازک زمانی که امکان استفاده از روش پرس کردن وجود ندارد از روش لحیم کاری سر سیم استفاده می شود. به منظور داشتن یک اتصال الکتریکی و مکانیکی خوب باید سیم و سر سیم خوب سرد شده باشند. 

 

      • مراحل لحیم کاری

      1. انتهای سر سیم را به اندازه مناسب لخت کنید. فاصله انتهای عایق سیم و سر سیم پس از قرارگیری قسمت لخت شده در سر سیم باید حدود ۲mm باشد.
      2. قسمت لخت شده سیم را داخل سر سیم قرار دهید. فاصله انتهای عایق سیم و سر سیم پس از قرارگیری قسمت لخت شده در سر سیم باید حدود  ۲mmباشد .
      3. قسمت لخت شده سیم را داخل سر سیم قرار دهید.
      4. سیم را داخل سر سیم لحیم کنید عایق سیم نباید ذوب شود. لحیم باید تمام قسمت سر سیم را پر کند اما با عایق سیم تماس پیدا نکند.

 

  • کابلشو

از کابل شو به منظور اتصال هادی کابل به شینه و سایر محل های اتصال مورد نیاز استفاده می شود. جنس کابل شو برای کابل های مسی، مس قلع اندود و برای کابل های آلومینیومی از آلومینیوم است.

 

    • کابلشو مسی استاندارد 

کابل شو مسی یا Cu Cable Lug با استاندارد DIN 46235 تولید می شود و مواد اولیه آن لوله مسی بدون درز با خلوص ۹۹٫۵% است. پوشش قطعه از لایه قلع تشکیل شده است. شکل زیر نمونه ای از کابلشو مسی استاندارد را نشان می دهد.

کابلشو مسی استاندارد
                                      کابلشو مسی استاندارد
کابلشو مسی دو سوراخه
کابلشو مسی دو سوراخه

 

    • کابلشو مسی دو سوراخه

کابلشو مسی دو سوراخه با مواد اولیه ای از جنس لوله بدون درز با خلوص ۹۹٫۵% ساخته می شود و پوشش قطعه از قلع است. شکل روبه رو کابلشو مسی دو سوراخه را نشان می دهد.

 

    • کابلشو آلومینیومی

کابلشو آلومینیومی با استاندارد DIN 48201 و لوله آلومینیومی بدون درز با خلوص ۹۹٫۵% تولید می شود. 

کابلشو آلومینومی
                      کابلشو آلومینومی

 

    • کابلشو بی متال 

زمانی که جنس هادی و محل اتصال متفاوت باشند به منظور جلوگیری از عمل اکسیداسیون (خوردگی) در زمان اتصال الکتریکی از این کابل شو بی متال یاBi-metal Lug استفاده می شود. این کابلشو ها، لوله های آلومینیوم و مس در اثر جوش اصطکاکی به هم متصل و سپس انتهای قسمت آلومینیومی به وسیله یک درپوش حفاظتی بسته شده و برای مقاومت و دوام بیش تر و نیز  اتصال الکتریکی بهتر، در داخل کابل شو مقدار کمی گریس مخصوص زده می شود.

 

کابلشو بی متال
                            کابلشو بی متال
  • انواع کابلشو

 نگه داری سیم یا کابل برای اتصال به ترمینال توسط کابل شو صورت می گیرد. به طور کلی کابل شوها به دو دسته پرسی و لحیمی تقسیم می شوند. در مقاطع بزرگ، اتصال کابل شو به کابل به وسیله ی لحیم کاری و اغلب با شعله صورت می گیرد. در صورت استفاده از شعله برای لحیم کاری باید توجه نمود که عایق روکش بیرونی کابل در اثر حرارت آسیب نبیند. برای پرس سر سیم های فلزی به سر هادی ها از پرس دستی استفاده می شود.

 برای اتصال کابل های افشان (مقطع یک میلی متر مربع به بالا و کابل های مفتولی ۱۰ میلی متر مربع به بالا) بایستی از کابل شو استفاده نمود.

 

    • کابلشو پرسی

از این نوع کابل شو جهت اتصال سر سیم های افشان استفاده قرار می گردد و دارای انواع گوناگونی است. در این نوع، هادی درون گلویی کابل شو قرار گرفته و با استفاده از دستگاه پرس، سر سیم درون کابل شو محکم می شود.

    • کابلشو لحیمی

در این نوع از کابل شوها، پس از جای گذاری هادی های سیم ها در داخل سوراخ کابل شو، بایستی کابل شو به سر سیم لحیم شود. لحیم کاری باید به نحوی باشد که هیچ گونه حباب هوا بین سیم و جدار کابل شو وجود نداشته باشد و اتصال الکتریکی و مکانیکی کاملی بین هادی و کابل شو صورت گیرد. برای لحیم کاری از لحیم های مخصوص برق ( ۳۰% سرب و ۷۰% قلع) استفاده می شود.

 

  • پرس دستی کابلشو

پرس دستی کابل شو دارای دو فک متحرک است که پس از قرار دادن کابل شو روی سر سیم لخت شده، آن را بین فک های متحرک قرار داده و با فشار آوردن به دسته های پرس، کابل شو به سر سیم پرس می شود. شیارهای روی فک های پرس برای اندازه های مختلف کابل شوها می باشد. موقع پرس کردن، شیارهای پرس باید مطابق شمارۀ کابل شو انتخاب شود.

 

  • اتصال کابل شو پرسی به سر سیم

برای اتصال سر سیم به سیم افشان باید یک اتصال بدون عیب الکتریکی و مکانیکی در سر سیم های کابل ایجاد کنیم. برای انتخاب و نصب کابل شو باید مقطع کابل، ساختمان، جنس سیم و نیز وضعیت مکانیکی کابل (ساکن یا متحرک بودن) را در نظر گرفت. برای بستن کابل شو به کابل، انتهای کابل را به اندازه ی لازم لخت کرده و در داخل سوراخ کابل شو قرار می دهیم و بر حسب نوع کابل شو آن را پرس کرده و یا لحیم کاری می کنیم. در صورتی که بخواهیم برای سیم های غیر قابل لحیم و غیر قابل جوش یک اتصال جداشدنی ایجاد کنیم باید کابل شو را با پرس کردن به سر سیم ها متصل کنیم. مثلاً در کابل شوهای کوچک برای سیم های نازک و رشته ای (سیم های تلفن) به صورت زیر عمل می کنیم:

    • سیم ها را به اندازۀ لازم لخت می کنیم.
    • انتهای لخت شدۀ سیم را روی عایق سیم خم کرده و در داخل شکاف سر سیم قرار می دهیم.
    • لبه های گلویی سر سیم را با انبر مخصوص و یا انبر مسطح به یکدیگر فشرده و انتهای سیم اضافی را می بریم.
    • در صورت لزوم به وسیله بستن و عایق کردن، انتهای سیم را محکم کرده و محافظت می کنیم.

   برای سیم های مسی با سطح مقطع بزرگ تر جهت اتصال کابل شو به شرح زیر عمل می کنیم:

    • انتهای سیم را لخت کرده و به هم می تابانیم.
    • انتهای سیم را در گلویی کابل شو قرار داده و آن را بر روی سیم می فشاریم.
    • گلویی کابل شو را توسط یک قلم روی سیم پرس می کنیم به طوری که دندانه ای بر روی آن ایجاد می گردد.

 


بیشتر بخوانید:

انواع ترمینال وایرشو و کابلشو


 

  • بستن سیم مفتولی زیر پیچ

   برای برقراری ارتباط هادی ها با تجهیزات الکتریکی از انواع پیج و ترمینال استفاده می شود.

  • دو راهه

از دو راهه به منظور اتصال هادی دو کابل به یکدیگر به کار می رود. جنس دو راهه برای کابل های مسی، مس قلع اندود و برای کابل های آلومینیومی از آلومینیوم است؛ همچنین برای اتصال کابل های مسی به آلومینیومی از دو راهه بی متال استفاده می شود.

دو راهه های مسی از لوله مسی بدون درز با خلوص ۹۹٫۵% و بر اساس استاندارد DIN 46267 Teil 1 و دو راه های آلومینیومی از لوله آلومینیوم با مشخصات فوق بر اساس استاندارد DIN 46267 Teil 2 تولید می شوند که در اثر پرس هیچ گونه ترک یا شکاف مویی در آن ها ایجاد نمی شود. وسط هر دو راهه یک نشانگر وجود دارد که موجب سهولت در نصب آن می شود.

 

    • انواع دو راهه

    1. مسی
    2. آلومینیومی
    3. بی متال

   در دو راهه بی متال زمانی که جنس هادی دو کابل در زمان اتصال متفاوت باشد برای جلوگیری از عمل اکسیداسیون از این دو راهه ها استفاده می شود. به عبارت دیگر این دو راهه ها برای اتصال هادی آلومینیومی یک کابل به هادی مسی کابل دیگر مورد استفاده قرار می گیرند. برای دوام بیش تر و بهتر دو راهه ها در قسمت آلومینیومی آنها نوعی گریس مخصوص زده شده و سپس این سمت به وسیله درپوش بسته می شود.

 

در صورتی که سوالی در خصوص مطالب بیان شده دارید می توانید در قسمت نظرات ذکر کنید و با ارائه نظرات خود، ما را در بهبود هر چه بیش تر کیفیت مطالب یاری کنید. 

مقالات مرتبط

نظرات