مقایسه لامپ سدیم و جیوه

 


اهداف مبحث مقایسه لامپ سدیم و جیوه :

لامپ سدیم کم فشار

لامپ سدیم پرفشار

تجهیزات لازم برای راه اندازی لامپ تخلیه در گاز

لامپ های پرفشار جیوه

انواع لامپ های جیوه 


 

  • لامپ سدیم کم فشار

لامپ سدیم و جیوه از سری لامپ های پرکاربرد است. لامپ سدیم با فشار کم شامل یک لولۀ داخلی با دو الکترود اصلی است که در آن قوس الکتریکی ایجاد می شود. از آنجا که درجه حرارت این لوله C 270⁰ است برای جلوگیری از تلفات حرارتی از یک حباب خارجی استفاده می شود و سطح داخلی آن نیز با یک مادۀ منعکس کننده اشعۀ حرارتی مادون قرمز، مثلاً اکسیدانیدیوم، پوشانده می شود. به منظور از دست ندادن انرژی حرارتی، این لامپ ها دو جداره اند.

به دلیل آنکه فشار بخار داخل لامپ، کم است ابعاد حباب و در نتیجه لامپ، بزرگ است. همچنین برای اینکه لولۀ داخلی (که برای طول قوس الکتریکی بلند ساخته می شود) جای زیادی نگیرد آن را U شکل می سازند. با این عمل، علاوه بر کوچک کردن حجم کلی لامپ، از تلفات انرژی حرارتی نیز تا حدی جلوگیری می شود، زیرا دو شاخۀ لولۀ U، انرژی را بین یکدیگر تبادل می کنند. در شکل زیر اجزای مختلف لامپ سدیم کم فشار نشان داده شده است.

                                                      لامپ سدیم کم فشار

اجزای مختلف لامپ سدیم کم فشار

  • مزایای لامپ سدیم کم فشار

  1. نوری که لامپ سدیم کم فشار تولید می کند نور زرد بوده که چشم انسان، حداکثر حساسیت را در برابر آن دارد.
  2. حشرات بیشتر به نور آبی تمایل داشته و کمتر به نور زرد نزدیک می شوند. به همین دلیل در تابستان، حشرات در اطراف این لامپ جمع نمی شوند.
  3. درخشندگی لامپ حدود ۱۰ است که چشم را آزار نمی دهد.
  4. در صورت خاموش کردن چراغ، می توان آن را در کمتر از یک دقیقه روشن کرد.
  5. ضریب بهرۀ نوری آن بسیار بالا بوده و خیرگی زیادی دارد. توان نوری لامپ سدیم کم فشار در سرتاسر عمر لامپ تقریباً ثابت می ماند.
  6. این لامپ ها کمترین کیفیت نور را دارند. به این دلیل در مکان هایی که رنگ نور مطرح نبوده و قدرت تمیز و تشخیص مورد نظر باشد مورد استفاده قرار می گیرند. البته در بسیاری از شهرها استفاده از این نوع لامپ ها در روشنایی سطح جاده ممنوع شده است.

به دلیل تک رنگ بودن این منبع نوری، رنگ نور زیر این چراغ ها، سیاه، سفید یا سایه های خاکستری رنگ به نظر می رسد. این لامپ ها در رنج توان های ۱۸ تا ۱۸۰ وات در دسترس هستند.

لامپ سدیم کم فشار
                                                                        لامپ سدیم کم فشار
  • لامپ سدیم پرفشار

این لامپ ها به طور وسیع در صنعت و روشنایی خارجی کاربرد دارند و به دلیل بازدۀ بالا نسبت به لامپ های متال هالید، انتخاب بهتری هستند اما تنوع رنگ کمتری دارند. تفاوت این لامپ با لامپ های متال هالید و بخار جیوه، در نداشتن الکترود راه اندازی است. بخار سدیم به صورت پرفشار در لوله ای سرامیکی استفاده می شود.

ولتاژ دو سر دو الکترود باعث می شود تا گاز سدیم یونیزه شده و لامپ روشن شود. لولۀ قوس این لامپ از مواد سرامیکی ساخته می شود تا بتواند در دماهای ۲۳۷۲ درجه فارنهایت پایدار بماند. شکل زیر اجزای مختلف لامپ سدیم پرفشار را نشان می دهد.

لامپ سدیم پر فشار

اجزای مختلف لامپ سدیم پرفشار

 

مدار زیر نحوۀ راه اندازی لامپ بخار سدیم را نشان می دهد.

مدار راه اندازی لامپ بخار سدیم

مدار راه اندازی لامپ بخار سدیم

 

  • تجهیزات لازم برای راه اندازی لامپ های تخلیه در گاز

تجهیزات لازم برای راه  اندازی لامپ های تخلیه در گاز عبارتند از:

الف) بالاست

 لامپ های تخلیه در گاز برای روشن شدن به ولتاژ بالا نیاز دارند. همچنین جریان الکتریکی در این لامپ ها پس از یونیزاسیون گاز خنثی، افزایش می یابد که باید این جریان، کنترل شود. بنابراین، نیاز به یک بالاست (چوک) می باشد که به طور سری در مدار قرار می گیرد.

ب) ایگنیتور

 این وسیله از تعدادی قطعات الکترونیکی ساخته شده است که وظیفۀ آن، تولید ولتاژ زیاد برای راه اندازی لامپ های تخلیه که فاقد الکترود راه اندازی هستند، می باشد. ایگناتور با لامپ به صورت موازی بسته می شود.

ج) خازن

 این لامپ ها به دلیل داشتن بالاست مغناطیسی به عنوان یک عنصر سلفی، دارای ضریب قدرت پایینی (cosɸ=۰٫۴) هستند. لذا برای جبران سازی از خازن استفاده می شود که به صورت موازی در مدار قرار می گیرد.

 


 بیشتر بخوانید:

نکات راه اندازی لامپ های تخلیه در گاز

لامپ بخار جیوه


 

  • لامپ پرفشار جیوه

  • رنگ نور و ضریب بهرۀ نوری لامپ

فشار بخار مورد استفاده در لامپ پرفشار جیوه، در نور لامپ و طول موج آت تأثیر دارد. هرچه فشار بیشتر باشد طول موج نور حاصل، بیشتر است. بیشتر تشعشعات جیوه در طول موج فرابنفش و همچنین آبی، سبز و زرد ایجاد می شوند و در طول موج مرئی، طیف جیوه شامل ۵ طیف اصلی ۴۰۴٫۷ ، ۴۳۵٫۸، ۵۴۶٫۱ ، ۵۵۷ و ۵۵۹ نانومتر  است که باعث ایجاد نور آبی – سبز می شود. پس نور تولید شده توسط لامپ، سفید مایل به آبی بوده که خود نشانۀ عدم وجود نور قرمز است. معمولاً در لامپ های با فشار کم و متوسط، برای رفع کمبود نور قرمز از رشتۀ تنگستن استفاده می شود.

بخش زیادی از امواج فرابنفش، قابل رویت نیست و در اثر برخورد با اندود فسفر حباب خارجی لامپ، تبدیل به اشعۀ مرئی می شود. معمولاً نوع فسفر طوری انتخاب می شود که نور تولید شده دارای رنگ قرمز بوده و بتواند کمبود نور قرمز را جبران کند. اجزای مختلف لامپ پرفشار جیوه را در شکل زیر می بینید.

لامپ پر فشار جیوه

اجزای مختلف لامپ پر فشار جیوه

  • انواع لامپ جیوه ای

 لامپ های جیوه ای در سه نوع تولید می شوند :

الف) لامپ های جیوه ای با حباب خارجی یا بیضوی شفاف

ب) لامپ های جیوه ای با حباب خارجی بیضوی با اندود فسفر

ج) لامپ های جیوه ای با شار جهت دار

لامپ بخار جیوه
                                          لامپ بخار جیوه

 

در صورتی که سوالی در خصوص مطالب بیان شده دارید می توانید در قسمت نظرات از ما بپرسید یا با ارائه پیشنهادات خود، ما را در بالا بردن کیفیت مقالات یاری کنید. 

مقالات مرتبط

2 نظرات

  1. احمد

    پاسخ دادن

    با سلام ایا بالاستهای جیوه را میشود برای لامپ سدیم استفاده کرد ۴۰۰ وات

    ۵ اسفند ۱۳۹۸

نظرات