حفاظت اشخاص در برابر خطر برق گرفتگی

خطرات عمده ناشی از برق شامل دو مورد است:

  • برق گرفتگی
  • آتش سوزی
  • حفاظت اشخاص

عامل مؤثر خطر برای انسان یا هر موجود زنده دیگر در تأسیسات الکتریکی (کارخانجات و منازل و…) جریان می باشد. البته وجود اختلاف پتانسیل که باعث عبور این جریان می شود نیز مهم است. در سیستم های فشار ضعیف و در هنگام برق گرفتگی، عبور جریان های از ۰٫۱ آمپر به بالا از قلب، خطر جانی به دنبال دارد. آزمایش ها و بررسی های مختلف نشان می دهد که:

 – جریان های تا ۰٫۰۲ آمپر برای انسان قابل تحمل است.

 – جریان های تا حدود ۰٫۰۵ آمپر خطرناک است.

– جریان های از ۰٫۱ آمپر به بالا خطر جانی دارد.

در صورت اتصال یک فاز به بدنه هادی دستگاه، اختلاف پتانسیلی بین بدنه و زمین به وجود می آید. حال اگر شخصی بدنه دستگاه را لمس نماید، بین محل تماس بدن این شخص و زمین ولتاژی به وجود می آید که ولتاژ تماس نامیده می شود.

با توجه به اینکه معمولا مقاومت بدن یک شخص بین ۱۳۰۰ تا ۳۰۰۰ اهم می باشد و جریان بیش از ۵۰ میلی آمپر (۰٫۰۵ آمپر) برای بدن انسان خطراتی در بر دارد، بنابراین می توان ولتاژ قابل تحمل برای انسان را با ضرب نمودن مقاومت بدن در جریان خطرناک برای بدن، محاسبه نمود.

 

برق گرفتگی

برق گرفتگی در دو حالت ممکن است رخ دهد:

  • برق گرفتگی ناشی از تماس مستقیم

به برق گرفتگی در اثر تماس مستقیم با قسمت های برق دار تأسیسات برقی گفته می شود. در واقع مانند زمانی که فرد مستقیماً با فاز تماس پیدا کند.

  • برق گرفتگی ناشی از تماس غیر مسقیم

به برق گرفتگی در اثر تماس با بدنه های هادی یک وسیله برقی یا قسمتی از تجهیزات گفته می شود. مانند زمانی که بدنه فلزی دستگاه در اثر اتصال با فاز برق دار شده و فرد بدنه دستگاه را لمس می کند.

 

برق گرفتگی-ناشی-از-تماس-مستقیم-و-غیر مستقیم

 

 

روش های-جلوگیری-از-برق گرفتگی

 

 

  • حفاظت در برابر برق گرفتگی ناشی از تماس مستقیم

روش های پیش رو به منظور این حفاظت شامل موارد زیر است:

  • حفاظت با استفاده از عایق بندی قسمت های برق داری که می توانند در دسترس افراد باشند.
  • حفاظت از طریق حصارکشی (به طور مثال در پست های برق) و هم چنین استفاده از محفظه ها مثل تابلو برق و جعبه کلید و پریز
  • حفاظت از طریق استقرار خارج از دسترس: به طور مثال حفظ حریم شبکه های برق رسانی
  • ایجاد محدودیت جریان احتمالی عبوری از بدن شخص به مقدار کمتر از جریان برق گرفتگی ۳۰ میلی آمپر با استفاده از تجهیزاتی جریان تفاضلی مانند کلید محافظ جان (RCD)  به عنوان حفاظت اضافی. این یعنی به منظور حفاظت در تماس مستقیم به صرف استفاده از کلید جریان باقیمانده یا RCD، نباید از دیگر حفاظت های گفته شده در این حالت چشم پوشی کرد، زیرا ممکن است کلید محافظ جان در شرایطی مانند تماس هم زمان دو فاز یا یک هادی و نول، عمل نکنند.

 

  • بهره گیری از ولتاژ در حد پایین که به این منظور از منابع تغذیه با ولتاژ ایمنی خیلی پایین (SELV، PELV، FELV)، (تجهیزات کلاس III) استفاده می شود.

 


بیشتر بخوانید:

جلوگیری از برق گرفتگی

حفاظت در برابر جریان الکتریکی

حفاظت در مقابل اضافه ولتاژ


 

  • حفاظت در برابر برق گرفتگی ناشی از تماس غیر مستقیم

به طور کلی این نوع حفاظت به دو صورت با قطع تغذیه مدار یا بدون قطع مدار انجام می گیرد.

حالتی که حفاظت منجر به قطع خودکار مدار شود:

در این حالت وجود الکترود اتصال به زمین در همه سیستم های TN، TT و IT لازم است. مشخصات سیستم اتصال زمین در این سیستم ها ممکن است متفاوت باشد و سیستم اتصال به زمین مناسب یکی از این سیستم ها الزاماً برای سیستم دیگر مناسب نباشد.

انواع حفاظتی که منجر به قطع مدار می شود شامل موارد زیر است:

۱- حفاظت با ایجاد محدودیت جریان احتمالی عبوری از بدن شخص از طریق کلید محافظ جان (RCD)

 

کلید-محافظ جان-در-مدار-برای-حفاظت-از-برق گرفتگی-غیر مستقیم

 

شدت جریان باقی مانده عامل در کلید محافظ جان بسته به این که به چه منظور و در کجا استفاده می شود می تواند در حد چند میلی آمپر تا چند آمپر باشد.

استفاده از کلید RCD بدون هادی حفاظتی یا ارت (PE) ممنوع است. بنابراین در سیستم TNC که ارت جداگانه وجود ندارد، باید سیم ارت را به قسمتی از مدار که می خواهیم تحت پوشش کلید جریان باقیمانده (RCD) اضافه کنیم تا ان قسمت از مدار به سیستم TN-S تبدیل شود.

به طور کلی کلید RCD به تنهایی فایده ندارد و استفاده از آن، نصب سایر تجهیزات حفاظت در برابر اضافه بار و اتصال کوتاه مانند کلید اتوماتیک، کلید مینیاتوری و فیوز را نفی نمی کند.

کلید محافظ جان یا RCD باید یعنی بعد از سایر قطعات هم چون کلید مجزا کننده، فیوز، کلید اتوماتیک یا کلید مینیاتوری در مدار نصب شود. یعنی در واقع  RCD باید آخرین قطعه ای باشد که در طرف مصرف مدار نصب می شود. 


به منظور آشنایی بیشتر با انواع و ویژگی های کلیدهای محافظ جان (RCD)  اشنایدر الکتریک این جا کلیک کنید.


 

۲- حفاظت با استفاده از هادی حفاظتی ارت و قطع اتوماتیک تغذیه مدار به وسیله تجهیزاتی مانند کلید مینیاتوری و فیوز در زمان برابری جریان یا افزایش جریان به بیش تر از جریان برق گرفتگی

 

کلید-مینیاتوری-اشنایدر-الکتریک
                                کلید مینیاتوری اشنایدر الکتریک

 

 


به منظور آشنایی بیشتر با انواع و ویژگی های کلیدهای مینیاتوری اشنایدر الکتریک این جا کلیک کنید.


 

حالتی که حفاظت بدون قطع تغذیه و مدار و بدون استفاده از سیم ارت، حفاظت صورت می گیرد شامل موارد زیر است:

  • حفاظت با استفاده از تجهیزات با عایق بندی دوبل که در رده عایق بندی کلاس II قرار می گیرند.

نماد تجهیزات کلاس II به شکل زیر است:

  نماد-تجهیزات-کلاس-II

  • استفاده از تجهیزات با ولتاژ ایمنی خیلی پایین که در رده عایق بندی کلاس III قرار می گیرند. (منابع SELV، PELV، FELV)

نماد تجهیزات کلاس III به شکل زیر است:

نماد-تجهیزات-کلاس-III

 

 

 

 

 

  • حفاظت از طریق هم بندی به منظور هم ولتاژ نمودن و بدون اتصال زمین
  • حفاظت از طریق کف پوش و عایق
  • حفاظت از طریق جدایی الکتریکی مثل ترانسفورماتور ایزوله در سیستم IT

 

 

همان طور که قبلاً اشاره شد یکی از راه های حفاظت در برابر برق گرفتگی ناشی از تماس غیر مستقیم و با قطع مدار، حفاظت از طریق هادی حفاظتی یا ارت است:

  • حفاظت به وسیله سیستم زمین یا ارت

حفاظت توسط سیم زمین، نوعی از حفاظت است که در آن قسمت های هادی دستگاه که با شبکه تغذیه، ارتباط الکتریکی ندارند، توسط سیم به زمین (تأسیسات زمین ) وصل می شوند.

 

استفاده-از-سیستم-زمین-و-ارت-در-جلوگیری-از-برق گرفتگی-غیر مستقیم

 

در صورت اتصال اتفاقی فاز با بدنه دستگاه الکتریکی در شرایطی که از سیستم زمین استفاده نشود و بدنه دستگاه الکتریکی توسط ارت زمین نشود، با تماس دست انسان با بدنه دستگاه، همان طور که در شکل زیر می بینید، جریان الکتریکی از بدن انسان عبور می کند و موجب برق گرفتگی می شود. 

 

برق گرفتگی-در-صورت-عدم-استفاده-از-سیم-ارت

 

تا زمانی که اتصال بدنه در دستگاه الکتریکی وجود نداشته باشد، قسمت های حفاظت شده دستگاه هم پتانسیل با زمین خواهند بود و اگر به هر دلیل قسمت های الکتریکی دستگاه به بدنه اتصال پیدا کنند جریانی از بدنه دستگاه و از طریق سیم وصل شده به میل زمین و زمین به نقطه صفر ستاره ترانسفورماتور شبکه جاری می شود. به عبارتی دیگر نوعی اتصال کوتاه فاز به زمین رخ خواهد داد.

در شکل زیر مشاهده می کنید که در صورت بروز اتصال اتفاقی سیم فاز به بدنه دستگاه و تماس دست با بدنه، اگر سیستم زمین اجرا شده باشد مسیر عبور جریان از سیم ارت متصل به بدنه و به زمین خواهد بود و فرد از برق گرفتگی در امان می ماند.

 

مسیر-عبور-جریان-در-صورت-اتصال-اتفاقی-فاز-با-بدنه-در-صورت-وجود-سیستم-ارت

 

 

در شکل زیر مشاهده می کنید که در صورت بروز اتصال اتفاقی سیم فاز به بدنه دستگاه و تماس دست با بدنه، اگر سیستم زمین اجرا نشده باشد چون مسیر دیگری بر سر راه جریان نیست، مسیر عبور جریان از بدن انسان خواهد بود و فرد دچار برق گرفتگی خواهد شد.

 

مسیر-عبور-جریان-از-بدن-انسان-در-صورت-اتصال-اتفاقی-فاز-با-بدنه-و-عدم-وجود-سیستم-ارت

 

 

در صورتی که کلید محافظ جان RCD یا محافظ جان ترکیبی RCBO همان طور که در شکل زیر نشان داده شده، در مدار نصب شده باشد؛ در صورت اتصال اتفاقی فاز به بدنه و تماس دست با بدنه دستگاه، با عبور جریان از بدن شخص و ایجاد اختلاف جریان بین I1 و I2 به میزان ۳۰ میلی آمپر و بیشتر، کلید RCD یا RCBO تریپ می کند و منجر به قطع مدار و نجات فرد از برق گرفتگی می شود. لازم به ذکر است وجود هادی حفاظتی (سیم ارت) جهت اتصال بدنه دستگاه الکتریکی به زمین ضروری است. در این حالت، در صورت اتصال اتفاقی فاز با بدنه مسیر جریان از سیم ارت به زمین بسته می شود و کلید محافظ جان نیز با تشخیص اختلاف جریان بین فاز و نول تریپ می کند. استفاده از RCD بدون سیم ارت به طور کلی ممنوع است.

 

حفاظت-در-برابر-برق گرفتگی-در-صورت-نصب-RCD-در-مدار

 

 

 

 

برای انجام درست حفاظت، باید مقدار جریان اتصال کوتاه پیش آمده، به اندازه ای باشد که باعث قطع سريع وسیله حفاظتی مانند فیوز یا رله شود تا ولتاژ تماس قطع گردد.

این جریان را جریان قطع می نامند و به ما نشان می دهند. مقدار این جریان بستگی به جریان مجاز فیوز یا رله ای دارد که سر راه دستگاه قرار می گیرد. مقدار این جریان را می توان از رابطه زیر بدست آورد:

 

IA=K IN

در رابطه فوق IN جریان نامی فیوز یا رله بوده و K ضریبی است که برای حالات مختلف به شرح زیر در نظر گرفته می شود:

 

۱- برای کلیدهای خودکار مغناطیسی با قطع سريع 

۱/۲۵ =K (در مورد کلیدهای خودکار، جریان IN جریان نامی رله مغناطیسی است).

۲- برای کلیدهای محافظ خانگی (برای فیوزهای اصلی ورودی بعد از کنتور) تا ۲۵ آمپر و برای مدارات اصلی اعم از کابل ها و سیم های هوایی و سیم های اصلی:

K=2/5

٣- برای تمام فيوزهای تندکار (زود ذوب) و برای کلیدهای محافظ خط (LS) تا جریان ۲۵ آمپر و برای فیوزهای کند کار (دیر ذوب) کوچکتر یا مساوی ۵۰ آمپر و همچنین برای کلیدهای خودکار مینیاتوری

K=2/5

۴- برای فیوزهای کند کار بزرگتر یا مساوی ۶۳ آمپر

۵=K

 

الیکا-الکتریکنکته:

 مقدار جریان قطع که در زمان اتصال بدنه، باعث قطع وسیله حفاظتی می شود، بستگی به مقاومت زمین دارد. 

 

الیکا-الکتریکنکته:

اگر چندین مصرف کننده با یک سیم زمین محافظت شوند، باید برای محاسبه مقاومت زمین، جریان نامی مصرف کننده با قدرت قطع بیشتر را منظور کنیم.

 

الیکا-الکتریکنکته:

مقاومت زمین که مقاومت بین ترمینال اصلی اتصال زمین و جرم کلی زمین است، نباید از ۲ اهم بیشتر شود. مقاومت زمین را می توان توسط دستگاهی به نام میگر اندازه گیری نمود.

 

الیکا-الکتریکنکته:

معمولاً برای کاهش مقاومت زمین، به خاک درون چاه حفر شده برای نصب الکترود زمین، می توان از مواد شیمیایی مجاز یا به اصطلاح کاهنده مقاومت مخصوص خاک استفاده کرد. این مواد عبارتند از: بنتونیت و ترکیبات مشابه آن، بتن، بتن هایی که در ان از گرانول های کربن یا خک زغال استفاده می شود.

 

 

حفاظت در برابر برق گرفتگی ناشی از هر دو نوع تماس مستقیم و غیر مستقیم

استفاده از ولتاژ خیلی پایین یکی از راه حل های ارائه شده در این راستاست که این نوع حفاظت در تأسیسات محیط هایی هم چون حمام، استخر و سونا و … استفاده می شود.

سیستم استفاده از ولتاژ خیلی پایین شامل سه دسته SELV، PELV و FELV است.

 

  • منابع تغذیه SELV (ولتاژ خیلی پایین ایمنی)

در  منابع تغذیه SELV هیچ گونه اتصال زمینی نداریم و بدنه های هادی مدار نباید زمین شوند. منابع SELV ترانسفورماتور ایزوله ایمن و یا منبع معادل آن است و نیز شامل مدارهای با جدایی حفاظتی هستند.

 

نمونه-یک-منبع-تغذیه-SELV
                                                                          نمونه یک منبع تغذیه SELV 12V DC

 

  • منابع تغذیه PELV (ولتاژ خیلی پایین حفاظتی)

این منابع ساختاری مشابه منابع تغذیه SELV دارند اما تفاوت آن ها در شرایط مورد استفاده آن هاست. از منابع تغذیه PELV زمانی که نمی توان بین سیستم و زمین، جدایی الکتریکی برقرار کرد و سیستم از زمین مجزا نیست، استفاده می کنند.

به طور کلی در حالت استفاده از منابع تغذیه PELV می توان از مدارهای با اتصال به زمین استفاده نمود. هم چنین این امکان وجود دارد که بدنه های هادی به زمین متصل شوند. در واقع باید گفت در این حالت اتصال زمین اختیاری است.

به طور کلی در محیط های حساس مثل محیط در ارتباط با آب و مانند استخر حتماً باید از منابع SELV استفاده کرد. اما در محیط های کم تر حساس (فقط مرطوب) از SELV یا PELV هم می توان استفاده کرد.

 

  • منابع تغذیه FELV (ولتاژ خیلی پایین عملیاتی)

در این حالت ایمن بودن منابع تغذیه لزومی ندارد و منظور این است که نیازی به پرده فلزی محافظ میان اولیه و ثانویه ترانسفورماتور وجود ندارد. مدارها نیز فاقد جدایی حفاظتی هستند. در این منابع بدنه های هادی به ارت باید متصل شوند. وصل ارت این مدارها به زمین مجاز است.

از منابع تغذیه FELV به منظور تأمین ولتاژ خیلی پایین عملیاتی در سیستم ها و شبکه هایی که دستگاه های موجود در آن ها به این میزان ولتاژ کم نیاز دارند، مانند سیستم ها و شبکه های ارتباطات و مخابرات، سیستم های ابزار دقیق، سیستم های کنترل و … بهره گرفته می شود.

 

  • حفاظت اشخاص در برابر اضافه جریان

این حفاظت یا به صورت قطع اتوماتیک تغذیه هنگامی که اضافه جریان رخ می دهد تا قبل از رسیدن این جریان به مقدار خطرناک صورت می گیرد و یا با ایجاد محدودیت در حداکثر اضافه جریان، با در نظر گرفتن مدت زمان برقراری آن در حد بی خطر  حفاظت تأمین می شود.

 

  • حفاظت اشخاص در برابر اضافه ولتاژ

اضافه ولتاژ ممکن است در اثر ایجاد اتصالی میان مدارهای دارای ولتاژهای متفاوت رخ دهد. هم چنین ولتاژهای زیاد ممکن است در اثر صاعقه یا قطع و وصل مدار (کلید زنی، اضافه ولتاژ ناشی از سوئیچینگ) ایجاد شود، که در این راستا اقدامات حفاظتی مناسب باید به کار گرفته شود.

 

 

  • کلیات

میزان خطری که با عبور جریان برق در یک مسیر از بدن انسان ایجاد می شود عمدتاً به مقدار و مدت زمان عبور آن بستگی دارد. بنابراین در طراحی حفاظت در برابر خطر برق گرفتگی در خیلی از موارد نمی توان مستقیماً از منحنی هایی که بر حسب مقدار جریان و مدت زمان عبور آن رسم شده (آثار عبور جریان برق در محدوده های مختلف شدت – زمان عبور جریان) استفاده کرد، بلکه باید ولتاژ تماس Ur را معیار قرارداد.

برحسب تعريف ولتاژ تماس برابر است با حاصل ضرب مقدار جریان عبوری از بدن (IB) در یک مسیر در امپدانس همان مسیر (ZT) یعنی

UT=ZT×IB

 در طراحی حفاظت در برابر خطر برق گرفتگی سعی می شود ولتاژ تماس ناچيز درحد مجاز نگه داشته شود. و یا دو عامل عمده یعنی مقدار و مدت زمان برقراری ولتاژ تماس نسبت به هم چنان نگه داشته شود که عبور جریان از بدن خطر آفرین نباشد.

  • امپدانس بدن انسان

کلیات بافت ها و اندام ها در برابر عبور جریان برق دارای امپدانس الکتریکی می باشند. در این بخش وابستگی امپدانس پوست، امپدانس داخل بدن و امپدانس کل بدن انسان به ولتاژ تماس، مسير عبور جریان، فركانس، وسعت سطح تماس با قسمت های برقدار، رطوبت پوست و غیره مورد بررسی قرار می گیرد.

 

امپدانس-بدن-انسان

 

  • امپدانس پوست

پوست بزرگترین اندام بدن انسان و عمده ترین حفاظ برای جلوگیری از تأثیر عوامل نامساعد محیطی بر اندام های داخلی است. امپدانس پوست جزء عمده امپدانس کل بدن انسان را تشکیل می دهد. امپدانس پوست را می توان شبکه ای از اجزاء مقاومتی و اجزاء ظرفیتی دانست.

برای اندازه گیری امپدانس پوست الكترودی را روی آن قرار داده و امپدانس بین این الکترود و بافت زیرپوست، خوانده می شود. امپدانس پوست با افزایش جریان عبوری از بدن (IB) کاهش می یابد.

مقدار امپدانس پوست با افزایش ولتاژ تماس (UT) و افزایش سطح تماس کاهش می یابد. با درنظر گرفتن این که امپدانس داخل بدن انسان تقريباً ثابت است، کم شدن امپدانس کل بدن با زیاد شدن ولتاژ تماس و سطح تماس در اثر کم شدن امپدانس پوست است.

در ولتاژهای تماس تا ۵۰ ولت، امپدانس پوست حتی در یک شخص معين هم با افزایش دمای پوست، زیاد شدن سطح تماس، بالا رفتن مقدار اکسیژن پوست کاهش می یابد.

در ولتاژهای تماس ۱۰۰-۵۰ ولت، امپدانس پوست کاهش قابل توجهی پیدا می کند و اگر استقامت دی الکتریکی آن شکسته شود، امپدانس آن ناچیز می شود.

در ولتاژ تماس بیشتر از ۱۵۰ ولت که اغلب در هنگام ایجاد اتصالی در تجهیزات الکتریکی پیش می آید، سطح تماس دیگر نقش تعیین کننده ای ندارد.

اگر سطح تماس با پوست وسیع باشد یعنی چگالی جریان پایین باشد، پس از برقراری ولتاژ تماس، جریان عبوری از بدن بلافاصله به بالاترین مقدار خود می رسد.

 

 

 وابستگی جریان عبور از بدن به سطح تماس (سطح تماس وسیع)

 

 

اگر سطح تماس الكترودها با پوست کوچک باشد، حدود یک میلیمتر مربع یعنی چگالی جریان زیاد باشد، جریان عبوری از بدن (IB) پس از مدت زمان کوتاهی استقامت دی الکتریکی پوست را درهم می شکند و درنتیجه جریان عبوری از بدن افزایش می یابد. 

 

  • امپدانس داخل بدن انسان

 امپدانس داخل بدن انسان برای مسیرهای مختلف جریان برق متفاوت است. این امپدانس عمدتاً مقاومتی است و جزء ظرفیتی آن بسیار کوچک است. برای اندازه گیری امپدانس داخل بدن در یک مسیر معين، پوست را در ابتدا و انتهای مسیر به اندازه الكترون ها کنار زده و با قراردادن الکترودها در این دو محل، امپدانس را می خوانیم.

  • امپدانس کل بدن انسان

 امپدانس کل بدن انسان، جمع برداری امپدانس پوست و امپدانس اندام های داخلی است.

 

 

 

مدار معادل امپدانس كل بدن انسان

 

شکل بالا مدار معادل برای امپدانس کل بدن انسان است. در این شكل ZP1 و ZP2 امپدانس پوست، ZI امپدانس اندام های داخلی و ZI امپدانس کل بدن است. جزء ظرفیتی ناچیز داخل بدن با خط های بریده نشان داده شده است.

 

 


بیشتر بخوانید:

انواع حفاظت الکتریکی

آثار عبور جریان متناوب برق از بدن انسان 

اقدامات حفاظتی در تجهیزات برقی

عایق بندی حفاظتی

درجه حفاظت تجهیزات الکتریکی IP

 

  • شرایط محیطی جریان ها و ولتاژهای مجاز برای بدن انسان

مقدار جریانی که ممکن است بدون هیچ گونه خطری از بدن انسان عبور کند به ویژگی های جسمی شخص، دامنه جریان، نوع جریان، مسیر و طول مدت جریان بستگی دارد.

شرایط محیطی هم از جمله عواملی است که می تواند در تأثیر جریان برق بر روی بدن انسان مؤثر باشد و موجب می شود که مقاومت بدن در شرایط مختلف محیطی تغيير کند، مثلا در جایی که رطوبت زیاد است یا این که زمین زیر پای فرد مرطوب است چون که رطوبت خود انتقال دهنده جریان برق است و ذرات آب می توانند جریان برق را هدایت کنند باعث کاهش مقاومت بدن می شود و باعث می شود حداقل ولتاژ و جریان مجاز برای بدن کاهش یابد و در مناطق خشک مقاومت بدن حداکثر است.

بنابراین در محیط های مرطوب خطر برق گرفتگی و تأثیر جریان و ولتاژ برق برای بدن بیش تر از محیط ها و آب و هوای خشک است.

خراش ، زخم و سوختگی می تواند باعث پایین آمدن مقاومت بدن شود و فرد در مقابل جریان یک میلی آمپر( mA۱) واکنش نشان می دهد حتی جریان کم در حد ۱۲میلی آمپر نیز باعث خواهد شد که عضلات دست منقبض شود.

به طور کلی جریان ۵۰ میلی آمپر به بالا کشنده است. جریان های کم تر از این هم در صورتی که از مسیر قلب عبور کند خطرناک هستند. هنگامی که فردی به علت عبور جریان برق بی هوش شده باشد حدس زدن مقدار جریانی که باعث این بی هوشی شده است غیر ممکن است در صورتی که تنفس قطع شده باشد باید فورا تنفس مصنوعی را شروع کرد.

 

جریان مستقیم به مراتب خطر کم تری نسبت به جریان متناوب با مقدار مساوی دارد. مثلا در جریان ۵ تا ۷ میلی آمپر در جریان مستقیم در بدن درد با خارش و احساس گرما وجود دارد و در جریان متناوب تشنج دست ها وجود دارد در جریان های بالاتر از این مقدار هم جریان مستقیم تأثیر کم تری دارد.

جریان ۹۰ تا ۱۰۰ میلی آمپر در هر دو جریان مستقیم و متناوب بسیار خطرناک است. به طوری که در جریان مستقیم موجب بند آمدن تنفس و در نهایت خفگی را باعث می شود و در جریان متناوب قطع تنفس که اگر بیش از ۳ ثانیه طول بکشد قلب فلج شده و حركات بطن های قلب قطع می شود و در نهایت باعث مرگ فرد می شود.

 

تقسیم بندی تأسیسات الکتریکی از نظر ولتاژ

ولتاژهای خیلی ضعیف

تا ۵۰ ولت در جریان مستقیم و تا مقدار مؤثر ۲۴ ولت بین هادی و زمین در جریان متناوب تا ۲۴ ولت بین فازهایی که دارای جریان سه فاز بوده و سيم نول آن به زمین متصل باشد.

 

ولتاژهای ضعیف

تا ۶۰۰ ولت در جریان مستقیم، ۲۴ تا ۲۵۰ ولت بین فاز و زمین در جریان متناوب ۴۲ تا ۴۳۳ ولت بین فازها اگر جریان سه فاز باشد. با توجه به عوامل مختلف مانند: مقاومت زمین در محل- مقاومت بدن شخص- رطوبت زمین و …

ولتاژهای قوی

۶۰۰ تا ۶۰۰۰ ولت در جریان مستقیم، ۲۵۰ تا ۳۳۰۰۰ ولت بین هادی ها و زمین در جریان متناوب، ۴۳۳ تا ۵۷۰۰۰ ولت بین فازها در جریان سه فاز است.

ولتاژهای خیلی قوی

ولتاژهای بیش از ۶۰۰۰ ولت در جریان مستقیم و بیش از ۳۳۰۰۰ ولت بین هادی ها و زمین در جریان متناوب و بیش از ۵۷۰۰۰ ولت بین فازها در جریان سه فاز در ردیف ولتاژهای خیلی قوی قرار دارند.

 

 

آتش سوزی ناشی از جریان برق

جریان نشتی بیش از ۳۰۰ میلی آمپر قابلیت ایجاد آتش سوزی دارد. از کلید RCD با جریان باقی مانده عامل ۳۰۰ میلی آمپر معمولاً در ورودی تابلوها و در همه سیستم های برق رسانی برای حفاظت در برابر حریق استفاده می شود.

الکتریسیته یکی از شایع ترین علل حریق و سوختگی های حرارتی در منازل و کارگاه ها می باشد. استفاده غیر مؤثر یا نادرست از تجهیزات برقی از علل اصلی حریق های الکتریکی است. اگر حریق کوچکی از نوع الکتریکی رخ دهد، مطمئن باشید که تنها خاموش کننده های نوع C یا چند منظوره (ABC) مناسب خواهند بود.

 

انواع حریق های الکتریکی و علائم اختصاری آن

 

انواع حریق های الکتریکی و علائم اختصاری آن

 

همه خاموش کننده های حریق با حرف یا حروفی مشخص می شوند که به شما می گویند چه نوع حریقی را می توانید با آن خاموش نمایند. بعضی از آن ها نشانه ها و علائم مخصوصی دارند. سعی نکنید حریق را خاموش کنید مگر اینکه آموزش مناسب را دیده باشید. اگر آموزش ندیده اید، بهترین کاری که می توانید انجام دهید تخلیه محل و تلفن برای کمک است.

 


بیشتر بخوانید:

برق گرفتگی

ایمنی و حفاظت در برق

وسایل و لوازم ایمنی در برق

 

در صورتی که سوالی در خصوص مطالب بیان شده دارید می توانید در قسمت نظرات از ما بپرسید یا با ارائه پیشنهادات خود، ما را در بالا بردن کیفیت مقالات یاری کنید.

 

مقالات مرتبط

نظرات