تحلیل مدارهای قدرت و فرمان

 

مدار شماره ۱- مدار فرمان و قدرت اتصال مستقیم یک موتور سه فاز القایی بارتور قفس سنجابی به شبکه

موتورها در مدار قدرت همواره باید بترتیب به وسیله فیوز، کنتاکتور و بی متال به شبکه وصل شوند. می توان بجای استفاده از فیوز و بی متال بطور مجزا، از کلید محافظ که هردو را شامل می شود، استفاده نمود.

در مدار فرمان نیز ابتدا باید تجهیزات حفاظتی شامل فیوز، تیغه بسته بی متال و شستی استپ قرار گیرند و برای اتصال دائمی موتور به شبکه باید تیغه خودنگهدار کنتاکتور با شستی وصل موازی وصل شود.

 

 

مدار شماره ۲ – مدار فرمان یک موتور سه فاز آسنكرون رتور قفسی که برای اتصال لحظه ای و دائم به شبکه

در این مدار فرمان نیز در ابتدا، تجهیزات حفاظتی شامل فیوز، بی متال و شستی استپ SO قرار می گیرند. در صورتی که شستی استارت S1 فشرده شود، کنتاکتور K وارد مدار می شود و با بسته شدن کنتاکت خودنگهدار آن، این کنتاکتور به صورت دائم به شبکه وصل می شود.

اما در صورتی که شستی دوبل S۲ فشرده شود مسیر کنتاکت خودنگهدار K باز می شود و از طرفی در همان زمان مسیر تغذیه کنتاکتور K به وسیله این شستی بسته می شود تا وصل کنتاکتور K به صورت لحظه ای اتفاق بیفتد.

 

 

مدار قدرت اتصال مستقیم یک موتور سه فاز به شبکه

 

شکل (۱) مدار قدرت اتصال مستقیم یک موتور سه فاز به شبکه

 

 

مدار فرمان برای اتصال مستقیم یک موتور سه فاز قفس سنجابی به شبکه و با امکان قطع و وصل از دو محل

 

شکل (۲) مدار فرمان برای اتصال مستقیم یک موتور سه فاز قفس سنجابی به شبکه و با امکان قطع و وصل از دو محل

 

 

 

مدار فرمان موتور با کارکرد دائمی و لحظه ای

 

شکل (۳) مدار فرمان موتور با کارکرد دائمی و لحظه ای 

 

 

 نکته:

مانند آنچه در مدار فرمان موتور با کارکرد دائم و لحظه ای به چشم می خورد، هرگاه بخواهیم به صورت همزمان، در فرمان یکسان یا متفاوت قطع و وصل را به دو مکان صادر کنیم، از شستی های دوبل استفاده می کنیم.

 

نکته:

 مدار یکی پس از دیگری در بسیاری از مکان ها مورد استفاده قرار می گیرد مانند برخی ماشین های صنعتی که در آنها تا پمپ روغن برای خنک کردن راه اندازی نشود، موتور اصلی نباید راه اندازی گردد.

 

 

مدار شماره ۳- مدار قدرت و فرمان یکی پس از دیگری

در مدار قدرت و مدار فرمان دو موتور M۱ و M۲ که کارکرد یکی از موتورها وابسته به کارکرد موتور دیگری می باشد، که در شکل (۴)، نشان داده شده است. در مدار فرمان این موتورها بازهم ابتدا تجهیزات حفاظتی قرار می گیرند و برای وابسته نمودن عملکرد کنتاکتور K2 به عملکرد کنتاکتور K1، باید کنتاکت بازی از کنتاکتور K1 بر سر راه بوبین کنتاکتور K2 قرار گیرد.

 

در مدار فرمان اتوماتیک نشان داده شده نیز عملکرد کنتاکتور K2 وابسته به عملکرد کنتاکتور K1 است بطوری که پس از وصل کنتاکتور K1، ابتدا تایمر K3، وارد مدار می شود و پس از سپری شدن مدت زمان تنظیم شده بر روی تایمر، تیغه باز آن K3 کنتاکتور موتور دوم K2 را وارد مدار خواهد کرد و این کنتاکتور نیز بلافاصله پس از وصل شدن، تایمر را از مدار خارج خواهد کرد.

 

مدار قدرت یکی پس از دیگری

 

شکل (۴) مدار قدرت یکی پس از دیگری

 

 

نکته:

دو کنتاکتور استفاده شده در مدار چپگرد راستگرد، هیچگاه نباید به صورت همزمان وارد مدار شوند. زیرا در مدار، اتصال کوتاه دوفاز پیش خواهد آمد. جهت رفع این مشکل می توان عدم عملکرد کنتاکتورها را به یکدیگر وابسته نمود، به عبارت دیگر یکی از کنتاکت های بسته هر کدام از کنتاکتورها را بر سر راه کنتاکتور دیگر قرار داد.

به این ترتیب بوبین هر کدام از کنتاکتورها که برقدار شود، مسیر تغذیه بوبین کنتاکتور دیگر را باز خواهد کرد و احتمال اتصال کوتاه از بین خواهد رفت.

تعویض آنی جهت گردش در موتورهای سنگین، معمولاً با تنش های شدید مکانیکی و همچنین کشیدن جریان بسیار زیاد از شبکه همراه است. که این امر باعث بروز آسیب های مکانیکی و الکتریکی در این موتورها خواهد شد به همین دلیل حتماً باید این موتورها ابتدا به وسیله شستی اصلی استپ، به طور کامل متوقف شوند و سپس جهت گردش آن ها تغییر نماید. به همین دلیل مدار فرمان آن ها به صورت زیر درخواهد آمد. (کنتاکت های خود نگهدار، با هر دو تیغه باز و بسته شستی های دوبل موازی می شوند)

 

 

مدار فرمان دستی یکی پس از دیگری

 

شکل (۵) مدار فرمان دستی یکی پس از دیگری

 

 توجه:

در مدار فرمان چپگرد راستگرد چنانچه برای هر جهت گردش (برای هر کنتاکتور) یک شستی استارت همراه با تیغه خود نگهدار در نظر بگیریم، این احتمال وجود دارد که با فشردن همزمان دو شستی استارت در همان لحظه راه اندازی، معمولاً از شستی های دوبل استفاده می شود تا در همان زمان که فرمان وصل یک کنتاکتور صادر می شود، فرمان قطع کنتاکتور دیگر صادر گردد.

 

 

توجه:

در موتورهای سبک (با قدرت کم) می توان جهت گردش موتور را بدون قطع مدار عوض کرد. بدین منظور، باید در مدار فرمان موتورهای سنگین تغییر کوچکی ایجاد شود و آن تغییر این است که کنتاکت های خودنگهدار تنها تیغه باز شستی های دوبل را دور بزنند در نتیجه در مدار فرمان موتورهای سبک، شستی های دوبل به گونه ای هستند که با فشار بر هر یک، ابتدا مدار کنتاکتور مقابل قطع  شده سپس جهت چرخش موتور عوض خواهد شد و با فشار همزمان بر دو شستی نیز هر دو کنتاکتور قطع خواهند شد.

 

 

مدار شماره ۵ – مدار قدرت و فرمان یک موتور با راه انداز ستاره – مثلث به صورت دستی و اتوماتیک

یکی از روش های کاهش جریان راه اندازی در موتورهای القایی سه فاز، استفاده از شیوه راه اندازی ستاره – مثلث می باشد. در سیم بندی یک موتور سه فاز ابتدای سیم بندی فازهای مختلف را با حروف U, V ,W و انتهای سیم بندی فازها را با حروف X و Y و Z نشان می دهند.

در حالت ستاره، برای درست کردن نقطه ستاره، باید سه انتهای سیم بندی فازها، یعنی X و Y و Z به کمک یک کنتاکتور به یکدیگر وصل شوند و در ادامه ابتدای سیم بندی فازها یعنی U, V ,W به کمک کنتاکتور دیگری به شبکه (۱ و L۲ و L3) اتصال یابند.

برای اتصال سیم بندی موتور به صورت مثلث باید به کمک یک کنتاکتور دیگر، ابتدای سیم بندی هر فاز به انتهای سیم بندی فاز بعدی وصل شود و همانند حالت ستاره و به کمک کنتاکتوری دیگر، ابتدای سیم بندی فازها یعنی به شبکه متصل می شوند.

 

 

نحوه اتصال سیم بندی فازهای مختلف موتور به صورت ستاره در مدار قدرت

 

شکل (۶) نحوه اتصال سیم بندی فازهای مختلف موتور به صورت ستاره در مدار قدرت

 

توجه:

با توجه به مطالب فوق، به طور کلی برای اتصال سیم بندی موتور به صورت ستاره و مثلث به سه کنتاکتور نیاز است. که یک کنتاکتور برای وصل سرهای به شبکه در هر دو اتصال مشترک است.

 

توجه:

 مدار فرمان در این حالت باید به گونه ای طراحی شود که کنتاکتورهای ستاره ساز K1M ومثلث ساز X3M حتی برای یک لحظه همزمان وارد مدار نشوند، زیرا بین هر سه فاز، اتصال کوتاه پیش خواهد آمد. پس در مدار فرمان، باید در مسیر تغذيه بويين هر یک از کنتاکتورهای فوق، کنتاکت بسته ای از کنتاکتور دیگر قرار گیرد.

مدار فرمان ستاره – مثلث را هم می توان به صورت دستی و هم به صورت اتوماتیک طراحی نمود. در مدار فرمان دستی از یک شستی ساده یا دوبل برای قطع کنتاکتور ستاره و وصل کنتاکتور مثلث استفاده می شود و در مدار فرمان اتوماتیک این وظیفه بر عهده یک تایمر و تیغه بسته آن که نقش یک شستی استپ ظاهر می شود، گذاشته شده است.

با فشار بر شستی استارت در مدار فرمان اتوماتیک ابتدا باید کنتاکتور ستاره ساز K۱M وارد مدار شود و سپس تیغه باز آن (K1) که بر سر راه کنتاکتور شبکه K۲M قرار دارد، مانند یک شستی استارت عمل کرده، باعث وصل کنتاکتور شبکه (K2M) گردد.

همزمان با وصل کنتاکتور KIM، تایمر K۱۳ نیز وصل شده، شروع به زمان شماری می نماید تیغه باز K۲، برای تغذیه کنتاکتورهای KIM و KM در نقش تیغه خودنگهدار ظاهر می شود. پس از زمان شماری تایمر، تیغه بسته KIT آن بر سر راه کنتاکتور K۱ باعث قطع این کنتاکتور و وصل کنتاکتور مثلث ساز K3M می شود.

 

 

 

مدار فرمان راه اندازی دستی یک موتور سه فاز به صورت ستاره-مثلث

 

شکل (۷) مدار فرمان راه اندازی دستی یک موتور سه فاز به صورت ستاره-مثلث

 

 

مدار شماره ۶- مدار قدرت و فرمان راه اندازی ستاره، مثلث و چپگرد، راستگرد توام

مدار قدرت تغذیه کننده موتور در این حالت شبیه به مدار قدرت ستاره – مثلث است، با این تفاوت که در ابتدای مدار فرمان از کنتاکتور دیگری نیز برای تعویض جای دو فاز و در نتیجه تعويض جهت چرخش موتور استفاده می شود.

شماره های ۳۱ تا ۳۴ که در مدار قدرت مشاهده می شوند، شماره مسیرهای جریان مختلف در مدار قدرت می باشند هر سه فاز یک شماره می گیرند).

 

 

 

مدار فرمان ستاره- مثلث و چپگرد- راستگرد توام دستی

 

شکل (۸) مدار فرمان ستاره- مثلث و چپگرد- راستگرد توام دستی

 

 

برای جلوگیری از اتصال کوتاه دو فاز در بخش راستگرد و چپگرد، کنتاکت بسته ای از کنتاکتور KL1 بر سر راه کنتاکتور KL۲ در مسير ۳ و کنتاکت بسته ای از کنتاکتور KL۲ بر سر راه کنتاکتور KL۱ در مسیر ۱ قرار می گیرد. همچنین برای جلوگیری از اتصال کوتاه سه فاز در بخش ستاره – مثلث باید کنتاکت بسته ای از کنتاکتور ستاره ساز ۸ بر سر راه کنتاکتور مثلث ساز KA در مسیر ۶ و کنتاکت بسته ای از کنتاکتور KA بر سر راه کنتاکتور K۸ در مسیر ۵ قرار گیرد.

مدار فرمان راه اندازی ستاره-مثلث و چپگرد – راستگرد توأم به صورت اتوماتیک با علائم استاندارد جدید در شکل (۹) آمده است. در حالت اتوماتیک، تایمر K۱۲ وظیفه دارد تا مانند یک شستی استپ عمل نماید و پس از سپری شدن یک زمان مشخص، کنتاکتور ستاره ساز K4 را از مدار خارج کند تا در همان زمان شرایط برای ورود کنتاکتور مثلث ساز KA فراهم شود.

با ورود هر یک از کنتاکتورهای راستگرد و چپگرد اKL و KL۲ به مدار، بخش راه اندازی ستاره – مثلث، فرمان می گیرد (از طریق کنتاکت باز KL1 یا کنتاکت باز KL۲ در میسرهای ۵ و ۶) و ابتدا کنتاکتور حالت ستاره K۸ در مسیر ۵ وارد مدار شده و پس از سپری شدن زمان کوتاهی کنتاکتور ستاره ساز K۸ به وسیله شستی S3 در مسیر ۵ قطع و در همان لحظه کنتاکتور حالت مثلث K به وسیله کنتاکت دوبل شستی S3 وصل می شود.

مدار فرمان راه اندازی ستاره – مثلث و چپگرد – راستگرد توأم به صورت اتوماتیک با علائم استاندارد جدید در شکل (۹) آمده است. در حالت اتوماتیک، تایمر K۱۲ وظیفه دارد تا مانند یک شستی استپ عمل نماید و پس از سپری شدن یک زمان مشخص، کنتاکتور ستاره ساز K4 را از مدار خارج کند تا در همان زمان شرایط برای ورود کنتاکتور مثلث ساز KA فراهم شود.

 

 

 

مدار فرمان راه اندازی ستاره-مثلث و چپگرد-راستگرد توام به صورت اتوماتیک

 

شکل (۹) مدار فرمان راه اندازی ستاره-مثلث و چپگرد-راستگرد توام به صورت اتوماتیک

 

 

مدار شماره ۷- مدار فرمان برای وصل و قطع موتورها یا خاموش و روشن کردن لامپ ها فقط با استفاده از یک شستی

در این مدار فرمان از دو کنتاکتور کمکی و یک کنتاکتور اصلی استفاده می شود. کنتاکتور کمکی K1 وظیفه وصل کنتاکتور اصلی K3 و کنتاکتور کمکی K۲ وظیفه قطع کنتاکتور K3 را بر عهده دارد. با فشار اول بر روی شستی کنتاکتور کمکی K1 وارد مدار شده، با بسته شدن کنتاکت باز آن در مسیر ۵ کنتاکتور اصلی (K۳) وارد مدار می شود.

با ورود کنتاکتور K3 به مدار، کنتاکت باز آن در مسير ۳ بسته می شود تا شرایط را برای ورود کنتاکتور کمکی K۲ در مرحله بعد فراهم نماید و همزمان کنتاکت بسته آن بر سر راه کنتاکتور کمکی K1 باز می شود تا در مرحله دوم، دیگر کنتاکتور K۱ وارد مدار نشود.

با فشار مجدد بر شستی ۱، این بار کنتاکتور کمکی K۲ وارد مدار می شود و با باز شدن کنتاکت بسته آن در مسیر ۵، کنتاکتور اصلی K۳ قطع می گردد. برای جلوگیری از ورود همزمان K۱ و K۲، کنتاکت بسته ای از هر کدام بر سر راه دیگری قرار خواهد گرفت (در مسیرهای ۱ و ۳).

 

 

مدار فرمان برای وصل و قطع با استفاده ازیک شستی

 

شکل (۱۰) مدار فرمان برای وصل و قطع فقط با استفاده از یک شستی

 

 

مدار شماره ۸- مدار قدرت و مدار فرمان راه اندازی یک موتور سه فاز دو سرعته با سیم بندی دالاندر

همانگونه که پیش از این بیان گردید، با کمک به سیم بندی دالاندر می توان تعداد قطب ها را نسبت ۲ به ۱ تغییر داد. به عبارت دیگر در موتورهای با سیم بندی دالاندر در حالت دور تند سرعت موتور دو برابر سرعت در حالت دور کند آن است. در موتور با سیم بندی دالاندر معمولاً مجموعه گروه کلاف های سه فاز، در حالت دور کند یا قطب زیاد به صورت مثلث و در حالت دور زیاد یا قطب کم به صورت ستاره دوبل به هم وصل می شوند.

با توجه به شکل های زیر که نحوه اتصال سیم بندی موتور را در حالت دور کند و دور تند به صورت ساده و بر روی تخته کلم نشان می دهند نتیجه می شود که برای اتصال سیم بندی موتور به صورت مثلث تنها به یک کنتاکتور و برای اتصال سیم بندی موتور به صورت ستاره دوبل به دو کنتاکتور و در مجموع به ۳ کنتاکتور نیاز است.

 

اتصالات دور کند و دور تند یک موتور با سیم بندی دالاندر

 

شکل (۱۱) اتصالات دور کند و دور تند یک موتور با سیم بندی دالاندر

 

نخستین کنتاکتوری که در مدار فرمان، می تواند وارد مدار شود، کنتاکتور مثلث ساز KMM یا همان کنتاکتور حالت دور کند می باشد.

برای تغییر اتصالات از حالت دور کند به حالت دور تند ابتدا باید کنتاکتور مثلث ساز KIM قطع شود و در همان لحظه کنتاکتور K۲M که نقطه ستاره را در حالت دور تند (در حالت ستاره دوبل) می سازد، وارد مدار شود. برای این منظور باید از یک شستی دوبل II استفاده شود تا همزمان با قطع کنتاکتور KIM کنتاکتور KYM وارد مدار شود.

با ورود کنتاکتور ستاره ساز K۲M باید کنتاکتور K۳M نیز که انشعابات سیم بندی موتور را در حالت دور تند به شبکه وصل می کند، وارد مدار شود. به همین منظور کنتاکت بازی از کنتاکتور KM در نقش شستی استارت، بر سر راه کنتاکتور K۳M قرار می گیرد.

کنتاکت باز K۳M در مسیر ۴ به عنوان کنتاکت خود نگهدار یا مسیر دوم برای تغذیه کنتاکتورهای K۲M و K۳M به کار گرفته می شود. همچنین برای جلوگیری از بروز اتصال کوتاه سه فاز نباید کنتاکتورهای اتصال مثلث و اتصال ستاره دوبل همزمان با هم وارد مدار شوند. به همین دلیل کنتاکت های بسته ای از کنتاکتورهای K۲M و K۳M بر سر راه بوبین کنتاکتور KIM و دو کنتاکت بسته از کنتاکتور KIM بر سر راه کنتاکتورهای K۲M و K۳M قرار می گیرند.

دلیل استفاده از کنتاکتور کمکی K1 در مدار فرمان این موتور و استفاده از کنتاکت باز آن در مسیر ۳ و بر سر راه تغذیه بویین کنتاکتور ستاره ساز KYM این است که حتما موتور کار خود را با دور کند شروع کند. زیرا تا کنتاکتور K1 از طریق کنتاکت باز کنتاکتور دور کند KIM وارد مدار نشود و کنتاکت باز K۱ آن در مسیر تغذیه بویین کنتاکتور KM بسته نشود، امکان کارکرد موتور با دور تند فراهم نخواهد شد.

 

 

اتصالات سیم بندی دور کند و دور تند یک موتور با سیم بندی دالاندر بر روی تخته کلم

 

شکل (۱۲) اتصالات سیم بندی دور کند و دور تند یک موتور با سیم بندی دالاندر بر روی تخته کلم

 

 

 

مدار قدرت راه اندازی یک موتور سه فاز دو سرعته با سیم بندی دالاندر

 

شکل (۱۳) مدار قدرت راه اندازی یک موتور سه فاز دو سرعته با سیم بندی دالاندر

 

 

مدار شماره ۹ – مدار قدرت و فرمان ترمز با جریان مستقیم یک موتور القایی سه فاز

برای انجام ترمز با جریان مستقیم، سیم پیچ استاتور از شبکه قطع و به یک منبع جریان مستقیم وصل میشود با توجه به اینکه میدان دوار استاتور تبدیل به یک میدان ثابت می شود، قانون لنز ایجاب می کند که برای تضعیف القای ولتاژ و جریان در میله ها یا سیم بندی رتور، رتور باید همانند میدان استاتور بدون حرکت شود.

سیم پیچ های استاتور را می توان به یکی از چهار صورت شکل زیر به ولتاژ DC اتصال داد. در شکل زیر برای هر یک از حالت های اتصال سیم بندی استاتور، اندازه ولتاژ و جریان منبع مورد نیاز نیز بر حسب جریان نامی ( IN ) و مقاومت اهمی سیم پیچی هر فاز R۱ داده شده است.

مدار قدرت ترمز با جریان مستقیم در شکل نشان داده شده است. در این مدار کنتاکتورهای KIM و KYM هیچگاه نباید همزمان با هم وارد مدار شوند.

در مدار فرمان ترمز با جریان مستقیم برای جلوگیری از ورود همزمان، باید کنتاکت بستهای از هر کنتاکتور، بر سر راه کنتاکتور دیگر قرار گیرد. همچنین در این مدار فرمان برای آنکه در لحظه شروع به کار نیز دو کنتاکتور KIM و KYM همزمان وارد مدار نشوند باید از دو شستی دوبل بر سر راه کنتاکتورها استفاده شود. تایمر وظیفه بی برق نمودن کنتاکتور منبع DC و همچنین بی برق نمودن خود را در انتهای کار و پس از توقف موتور بر عهده دارد.

 

 

مدار فرمان و قدرت ترمز با جریان مستقیم یک موتور القایی سه فاز

 

شکل (۱۴) مدار فرمان و قدرت ترمز با جریان مستقیم یک موتور القایی سه فاز

 

 

مدار شماره ۱۰ – مدار قدرت و فرمان ترمز با جریان مخالف ( با تعویض جای دو فاز)

در یک موتور سه فاز چنانچه جای دو فاز تغذیه کننده سیم بندی استاتور عوض شود، جهت چرخش میدان دوار و در نتیجه جهت چرخش محور موتور عوض خواهد شد.

 

 

مدار فرمان و قدرت ترمز با جریان مخالف

 

شکل (۱۵) مدار فرمان و قدرت ترمز با جریان مخالف

 

 

مدار شماره ۱۱- مدار فرمان یک موتور که برای وصل شدن کنتاکتور و راه اندازی موتور، باید حتما دو شستی وصل همزمان یا با تأخیر بسیار کم نسبت به هم فشرده شوند.

در برخی مدارات فرمان مانند مدار فرمان پرس های هیدرولیک برای حفاظت افراد و بویژه دستهای آنها، از دو شستی که با یکدیگر سری شده اند بهره می گیرند.

چنانچه در لحظه ای که موتور متوقف می شود، سیم بندی استاتور از شبکه جدا گردد، موتور متوقف خواهد ماند. مدار قدرت ترمز با جریان مخالف همان مدار قدرت چپگرد، راستگرد است با این تفاوت که در اینجا از یک کلید تابع دور (گریز از مرکز) نیز استفاده می شود.

 

 

مدار فرمان با دو شستی استارت برای حفاظت افراد

 

شکل (۱۶) مدار فرمان با دو شستی استارت برای حفاظت افراد

 

 

در زمانی که جای دو فاز عوض می شود و موتور برای تعویض جهت چرخش خود، لحظه ای متوقف می گردد، سیم بندی استاتور با استفاده از کلید گریز از مرکز از شبکه جدا خواهد شد. کنتاکت باز کلید گریز از مرکز بر سر راه کنتاکتور تغییر دهنده جهت چرخش (KYM) قرار می گیرد. با سرعت گرفتن موتور، این کنتاکت، بسته می شود و در زمان توقف موتور این کنتاکت مجدداً باز خواهد شد تا موتور کاملاً بی برق شود.

در مدار فرمان فوق. ، در صورتی که تنها یکی از شستيها فشرده شود یا فشار شستیها بطور همزمان صورت نگیرد، تایمری وارد مدار خواهد شد (KiT). این تایمر پس از تأخير زمانی بسیار کوتاهی مثلاً ۰٫۵ ثانیه عمل کرده و با باز کردن تیغه باز خود بر سر راه کنتاکتور اصلی (KIM)، دیگر امکان وصل شدن این کنتاکتور را نخواهد داد.

 

 

مدار شماره ۱۲- مدار قدرت و مدار فرمان ماشین هائی که در آنها بوسیله یک موتور، حرکت رفت و برگشت به سمت چپ و راست یا بالا و پائین بدون توقف وجود دارد (مانند قلم گیر ماشین تراش، بالا برها و …)

تنها تفاوتی که مدار فرمان این ماشین ها با مدار فرمان چپگرد – راستگرد دارند، استفاده از لیمیت سویچ هایی بر سر راه کنتاکتورهای چپگرد و راستگرد می باشد. هنگامی که بخش متحرک به انتهای مسیر خود می رسد با لیمیت سوئیچ او که به صورت دوبل می باشد، برخورد می کند، در نتیجه ابتدا تیغه بسته لیمیت سوئیچ S1، کنتاکتور KIM را قطع می کند و در همان لحظه تیغه باز ای مانند یک شستی استارت کنتاکتور KM را برقدار می کند تا جهت چرخش موتور عوض شود و بخش متحرک مجددا به سر جای خود بازگردد.

با رسیدن بخش متحرک به سرجای خود، لیمیت سوئیچ دیگری (۱۲) فشرده می شود و با فشار بر این لیمیت سوئیچ، تیغه بسته آن باز شده، کنتاکتور KTM بی برق می شود.

 

 

مدار فرمان ماشین هایی که در آنها بوسیله یک موتور حرکت رفت و برگشت وجود دارد

 

شکل (۱۷) مدار فرمان ماشین هایی که در آنها بوسیله یک موتور حرکت رفت و برگشت وجود دارد

 

نکته:

برای محدود کردن حرکت بخش متحرک در ماشین هایی که حرکت رفت و برگشتی به طرف بالا و پائین یا چپ و راست دارند، از لیمیت سوئیچ استفاده می شود. همچنین مدار فرمان و مدار قدرت در این موتورها تا حد بسیار زیادی شبیه به مدار قدرت و مدار فرمان چپگرد – راستگرد می باشند.

 

 

 

مقالات مرتبط