تأسیسات الکتریکی ساختمان

 

 

  • طراحی و نصب تأسیسات جریان ضعیف

  • در باز کن

در بازکن وسیله ای است که با استفاده از نیروی مغناطیسی و مکانیکی، کشش مکانیکی ایجاد می کند. در باز کن که پشت درهای ورودی ساختمان ها توسط یک سری زنجیر نصب می شود، دارای یک بوبین مغناطیس شونده است که به وسیله یک شستی از داخل ساختمان تحریک می شود.

با فشار شستی و عبور جریان از این بوبین، نیروی کششی در بخش متحرک دربازکن ایجاد می شود که باعث باز شدن در می شود.

 

 نکته:

مدار درب بازکن علاوه بر ولتاژ متناوب با ولتاژ مستقیم نیز می تواند تغذیه شود.

 

نحوه عملکرد در باز کن و علامت اختصاری آن

 

نحوه عملکرد در بازکن و علامت اختصاری آن

 

 

  • مدار اف اف

 مدار اف اف مداری است که جهت ایجاد ارتباط صوتی و تصویری بین داخل و خارج ساختمان به کار گرفته می شود. مدار اف اف از بخش های مختلفی مانند منبع تغذیه، مدار خبر، مدار دربازکن و مدار مکالمه تشکیل می شود.

 

۱- منبع تغذیه

از آنجائی که مدار الکترونیکی اف اف نیز مانند اکثر وسایل الکترونیکی دیگر با ولتاژ پائین کار می کند، به همین دلیل برای تغذیه مدار اف اف، یک ترانسفورماتور کاهنده که نسبت تبدیل آن عمدتاً ۱۲/۲۲۰ ولت می باشد، مورد استفاده قرار می گیرد.

همچنین در مدار مکالمه و دربازکن اف اف به دو ولتاژ متناوب و مستقیم نیاز است که برای تولید ولتاژ مستقیم معمولاً از یکسو کننده ولتاژ مانند پل وتسون استفاده می شود.

پل وتسون از چهار دیود تشکیل می شود که به همراه یک خازن، ولتاژ متناوب خروجی ترانسفورماتور را به ولتاژ مستقیم تبدیل می نماید. لازم به ذکر است که وجود خازن برای جلوگیری از بروز پارازیت و یا خش خش در حین صحبت کردن در مدار مکالمه، ضروری است.

 

 نکته:

در صورتی که در مدار مکالمه صدا قطع و وصل گردد، یکی از دلایل آن می تواند سوختن یکی از دیودهای پل وتستون باشد زیرا در این صورت عمل یکسوسازی به خوبی صورت نخواهد گرفت.

منبع تغذیه توسط یک دو شاخه یا از طریق دو سیم به برق شهر متصل می گردد و در خروجی خود ۴ ترمینال دارد، که دو ترمینال آن با علامت – و + نشان داده می شوند. این ترمینال ها، ولتاژ یکسو شده مورد نیاز در مدار مکالمه را تأمین می کنند. دو ترمینال دیگر که با علامت ∼ نشان داده می شوند، ولتاژ متناوب مورد نیاز مدار در بازکن را تأمین می کند.

 

۲- مدار خبر

مدار خبر از یک زنگ اخبار AC (بیزر) ۱۲ ولت و یا یک زنگ الکترونیکی و یک شستی تشکیل می شود. شستی زنگ در مقابل درب خروجی و خود زنگ در داخل گوشی ساختمان نصب می گردد.

 

۳- مدار مکالمه

مدار مکالمه برای گفت و شنود داخل با بیرون از ساختمان و یا بالعکس به کار می رود که از دو قسمت اصلی میکروفن یا دهنی و گوشی یا بلندگو تشکیل می شود.

میکروفن (دهنی) وسیله ای است که ارتعاشات مکانیکی صورت را تبدیل به ارتعاشات الکتریکی صوت می کند تا به این ترتیب بتوان مکالمه را انتقال داد. میکروفن در انواع زغالی، دینامیکی، خازنی و کریستالی ساخته می شود.

پس از انتقال مکالمات به محل مورد نظر، برای شنیدن مکالمات باید بتوان ارتعاشات صوت را مجدداً به انرژی مکانیکی صوت تبدیل نمود. برای انجام این کار از وسیله ای به نام گوشی یا بلندگو استفاده می شود.

گوشی ها نیز در انواع مختلفی ساخته می شوند که از بین آن ها می توان به گوشی الکترومغناطیسی، گوشی ذغالی و گوشی کریستالی اشاره کرد.

 

 

مدار دستگاه اف اف و بخش های مختلف آن در بیرون و داخل ساختمان

 

مدار دستگاه اف اف و بخش های مختلف آن در بیرون و داخل ساختمان

 

 


بیشتر بخوانید:

سیم کشی آیفون


 

۴- اتصالات اف اف تمام الکترونیک

 امروزه در اف اف های جدید برای سهولت در اتصال مدار مکالمه خبر و دربازکن از حروف و اعداد خاص استفاده می شود. گوشی داخل منزل دارای ۶ ترمینال عمودی است که با حروفE ، D ، C ، B ، A و F مشخص می شوند.

ترمینال های B ، A و C جهت مدار مکالمه، ترمینال D برای زنگ و ترمینال های E و F جهت مدار دربازکن تعبیه شده است. همچنین پنل جلوی درب بیرونی برای یک طبقه نیز دارای ۶ ترمینال به ترتیب با مشخصات -، +، C، B ، A و ۱ می باشد. 

 

اتصالات مدار اف اف تمام الکترونیک

 

نمونه ای از اتصالات مدار اف اف تمام الکترونیک

 

۵- اف اف تمام الکترونیکی تصویری

این نوع اف اف علاوه بر اینکه مدار مکالمه، خبر و دربازکن، را شامل می شود، از طریق یک دوربین و یک سیستم الکترونیکی، تصویر را از جلوی در، دریافت نموده و به مانیتوری که در گوشی داخل منزل تعبیه شده انتقال می دهد.

 

 

 نکته:

 ترمینال هایی که با اعداد مشخص می شوند نمایانگر زنگ طبقات ساختمان می باشند که می بایست به ترمینال D هر گوشی درون ساختمان متصل گردد.

به عنوان مثال ترمینال ۲ بعنی خروجی زنگ برای طبقه دوم که می بایست به ترمینال D در طبقه دوم متصل گردد.

 

 

 توجه:

در اف اف های تمام الکترونیک نیز مانند اف اف های قدیمی از ترانسفورماتور کاهنده با ولتاژی که به دو صورت DC و AC به بخش های مختلف مدار وصل می شود استفاده می گردد.

 

 

  • سیستم آنتن مرکزی

برای دریافت امواج تلویزیونی، در پشت بام ساختمان ها یک آنتن مخصوص نصب می شود و امواج تلویزیونی پس از دریافت از طریق کابل مخصوص به پریز آنتن تلویزیون و سپس از طریق کابل رابط به تلویزیون می رسد.

بعضی از تجهیزات مورد استفاده در سیستم آنتن مرکزی عبارتند از: آنتن، آمپلی فایر، مچینگ آنتن تلویزیون، کابل آنتن تلویزیون کابل کواکسیال)، پریز آنتن تلویزیون.

 

مزایای استفاده از آنتن مرکزی را می توان در موارد زیر خلاصه نمود:

١- حذف آنتن های اضافی و حفظ زیبائی نمای ظاهری ساختمان

۲- کم کردن طول کابل کواکسیال

۳- استفاده بهینه از آنتن و جلوگیری از مزاحمت های برق شهر و وسایل الکتریکی در سیستم هایی که با آنتن مجزا کار می کنند.

۴- با توجه به نصب آمپلی فایر، کیفیت صدا و تصویر در همه طبقات مطلوب تر خواهد بود.

 

  •  آنتن

آنتن وسیله ای است که امواج تلویزیونی را دریافت می کند و از طريق بوستر و کابل به تلویزیون می رساند. جنس شاخه های آنتن معمولاً از آلومینیوم می باشد.

 

  • آمپلی فایر 

برای تقویت سیگنال های صوتی و تصویری دریافت شده به وسیله آنتن، از آمپلی فایر یا تقویت کننده استفاده می کنند. در مجموعه های مسکونی که طول کابل و یا تعداد  مقسم ها و پریزها زیاد است، قدرت امواج تلویزیونی دچار افت می شود. با بکارگیری آمپلی فایر، این افت جبران و امواج تلویزیونی تقویت خواهند شد.

 

 

  • کابل کواکسیال 

این کابل که برای انتقال امواج تلویزیونی (امواج با فرکانس های بالا) مورد استفاده قرار می گیرد، از بخش های مختلفی تشکیل می شود. در مرکز این کابل یک هادی مفتولی مسی قرار دارد که بر روی آن عایقی از جنس پلی اتیلن قرار می گیرد.

بر روی عایق پلی اتیلن نیز یک سیم مسی ساده یا قلع اندود به صورت بافته شده، تعبیه می شود که به آن سیم محافظ می گویند. این سیم بافته شده، از تأثیر امواج دیگر تجهیزات بر امواج تلویزیونی جلوگیری می کند. بر روی سیم محافظ نیز یک غلاف از جنس پی وی سی در خارجی ترین لایه کابل قرار می گیرد.

 

 نکته:

کابل کواکسیال باید تا حد امکان در مسیری مستقیم، کشیده شوده شود و از ایجاد پیچ و خم قطع شدگی در طول مسیر آن باید خودداری شود.

 

  • پریز آنتن

 برای اتصال کابل کواکسیال به محل آنتن تلویزیون به کار می رود و به صورت میانی و انتهایی ساخته می شود.

 

 نکته:

در واحدهای مسکونی که بیش از یک پریز نیاز باشد بهتر است از پریزهای میانی استفاده شود. پریز میانی، دارای یک انشعاب جهت اتصال کابل به پریز دیگر می باشد.

 

  • مچینگ (تطبیق امپدانس)

وسیله ای است که برای تطبیق امپدانس آنتن و کابل های ارتباطی بین آنتن و تلویزیون مورد استفاده قرار می گیرد تا به این ترتیب سیگنال ها با بیشترین توان به دستگاه تصویری منتقل شوند.

 

 


بیشتر بخوانید:

کابل کشی آنتن مرکزی، آیفون و تلفن


 

  • سیستم اعلام حریق

سیستم های اعلام حریق وظیفه دارند در تمام مدت شبانه روز ضمن تشخیص سريع وقوع آتش سوزی در ساختمان ها، ساکنین، مراکز کنترل و یا مراکز آتش نشانی را از وقوع آتش سوزی مطلع نمایند تا به این ترتیب از گسترش آتش سوزی و وارد آمدن صدمات جانی و مالی به افراد و تأسیسات جلوگیری به عمل آید.

برخی از این سیستم ها که در مکانهای حساس به کار می روند بطور مستقیم به یک سیستم اطفای حریق مجهز می شوند، تا بلافاصله پس از تشخیص وقوع آتش سوزی، خاموش کردن آتش بدون نیاز به حضور آتش نشانی و از دست دادن زمان، آغاز شود.

تجهیزات مورد استفاده در سیستم های اعلام حریق عبارتند از: آشکارسازها یا دیتکتورها (دودی، حرارتی، شعله ای)، شستی های معمولی و شستی های دارای روکش شیشه ای، وسایل خبر دهنده (آژیر، بوق و غیره) و مراکز کنترل.

 

  • دیتکتورها

تجهیزاتی هستند که وقوع حریق را از روی حرارت یا دود متصاعد شده از آتش، تشخیص می دهند.

عمده ترین دیتکتورها عبارتند از: دیتکتورهای دودی، حرارتی و شعله ای.

 

١- دیتکتورهای دودی 

این دیتکتورها به دود متصاعد شده از آتش حساس می باشند. با توجه به اینکه دود یا حرارت به سمت بالا متصاعد می شوند، دیتکتورها را معمولاً در سقف یا در جایی نزدیک به سقف نصب می کنند.

دیتکتورهای دودی نباید در محل هایی که آلودگی هوا زیاد است مورد استفاده قرار گیرند، زیرا احتمال اعلام خطر ناخواسته به وسیله آن ها وجود دارد.

دیتکتورهای دودی به دو دسته تقسیم می شوند:

 

  • دیتکتورهای دودی نوری

 در این دیتکتورها از یک فتوسل حساس به نور و یک دیود نوری که هر دو در یک محفظه قرار می گیرند، استفاده به عمل می آید. در شرایط عادی، پرتوهای نوری ساطع شده از دیود نوری (اشعه مادون قرمز) بدون آنکه برخوردی با فتوسل داشته باشند به صورت عمودی از مقابل فتوسل عبور می کنند.

اما در زمان آتش سوزی و در زمانی که دود وارد محفظه نوری دیتکتور می شود، تعدادی از پرتوهای نور به وسیله ذرات دود منحرف می شوند و با برخورد به فتوسل باعث تحریک آن و صدور آلارم می شوند.

نوع دیگری از دیتکتورهای دودی نوری وجود دارد که در آن ها نور از یک فرستنده نور، خارج و به یک گیرنده نور وارد می شود. در صورتی که با ورود دود به دیتکتور، حجم پرتوهای ورودی به گیرنده نور کاهش یابد، دیتکتور عمل خواهد کرد.

 

 

  • دیتکتورهای دودی یونیزاسیون

 در برخی دیگر از دیتکتورها یک محفظه با هوای یونیزه شده تعبیه می شود که از این محفظه یک جریان الکتریکی عبور می نماید. در هنگام آتش سوزی با ورود ذرات دود به این محفظه، جریان الکتریکی با کاهش مواجه می شود و دیتکتور عمل خواهد کرد.

 

 نکته:

دیتکتورهای نوری برای دفاتر کار در محیط های اداری، اتاق های پذیرایی و خواب و بطور کلی برای مکان هایی که وقوع حریق در آنها کاملاً مشهود نیست، مناسب می باشند.

این دیتکتورها دارای چراغ کوچکی هستند که به رنگ سبز یا قرمز است. روشن بودن این چراغ نشانه عملکرد دیتکتور است.

 

 

۲- دیتکتورهای حرارتی 

این دیتکتورها نسبت به افزایش غیر عادی درجه حرارت محیط حساس می باشند. در محفظه این دیتکتورها، یک بی متال قرار می گیرد که تیغه های آن با دریافت گرمای غیر عادی، خم می شوند و کنتاکت های بی متال را می بندند که این امر باعث عملکرد دیتکتور و صدور آلارم آن می شود.

 

 نکته:

دیتکتورهای حرارتی در مکان هایی مانند آشپزخانه، موتورخانه و … مناسب می باشند. ولتاژ کار اغلب دیتکتورهای دودی و حرارتی بین ۱۵ تا ۳۰ ولت (معمولاً ۲۴ ولت) است.

 

٣- دیتکتورهای شعله ای (مادون قرمز و فرابنفش )

 برخی از این دیتکتورها که به دیتکتورهای بدون دود نیز معروفند، به گونه ای طراحی می شوند که نسبت به اشعه مادون قرمز ساطع شده از شعله های آتش حساس باشند و طراحی برخی دیگر نیز به گونه ای است که نسبت به اشعه فرابنفش حساس هستند.

این دیتکتورها دارای زاویه دید مشخصی می باشند و در هنگام نصب باید به این مورد توجه شود.

 

 توجه:

 بر اساس استانداردهای موجود فضاهای مستعد خطر، بطور کلی به سه منطقه یا زون (Zone) اصلی تقسیم می شوند:

 ١- منطقه یا زون صفر (۰ Zone)

محیطی است که در آن و در شرایط عادی آمیزه ای از گاز و هوای قابل انفجار، یا به صورت دائمی یا برای مدت طولانی وجود دارد مانند اطراف مخازن بدون پوشش مواد شیمیایی، پمپ های بنزین، اطراف کمپرسورها و …

 

٢- منطقه یا زون یک (۱ Zone)

محیطی است که در آن تحت شرایط عادی، امکان دارد که بر اثر نشتی یا بروز برخی حوادث، آمیزه ای از گازها و مواد قابل اشتعال و انفجار وجود داشته باشد.

 

 ۳- منطقه یا زون دو (۲ Zone)

محیطی است که در شرایط عادی، مخلوطی از گاز و هوای قابل انفجار در آن وجود ندارد و یا اگر احتمالاً پدید آید مدت آن كوتاه خواهد بود.

 

 توجه:

در مجموعه ها و ساختمان های بزرگ نیز که تعداد دیتکتورها زیاد می شود به منظور شناسائی سریع محل حريق، مدارها را طبقه بندی یا زون بندی می کنند. برای مثال یک ساختمان ۴ طبقه که هر طبقه  دارای ۴ واحد مسکونی باشد می تواند به ۱۰ زون تقسیم شود.

 

 

 این شستی ها برای اعلام آتش سوزی و ارسال پیام به مرکز کنترل یا آتش نشانی به کار می روند. برخی از شستی های اعلام حریق به گونه ای طراحی می شوند که همانند شستی های معمولی با فشار بر آن ها، کنتاکتی باز یا بسته می شود و برخی دیگر به صورت میکروسوئیچ هایی در درون جعبه های شیشه دار ساخته می شوند.

 

 نکته:

 استفاده از شستی های فشاری که درون جعبه های با پوشش شیشه ای قرار می گیرند، متداول تر است. جلوی این جعبه ها یک درپوش شیشه ای و درون آن ها یک میکرو سوئیچ قرار می گیرد.

با یک فشار می توان پوشش شیشه ای را شکست و اهرم میکروسوئیچ را آزاد نمود تا با عملکرد کنتاکت ها، پیام به مرکز کنترل ارسال شود.

 

 نکته:

شستی های اعلام حریق باید در محل های آشکار و کاملاً در معرض  دید نصب شوند. ارتفاع محل نصب شستی های اعلام حریق از کف باید ۱۴۰ سانتی متر باشد و فاصله نصب این شستی ها باید طوری باشد که افراد برای رسیدن به هرشستی بیش از ۳۰ متر نپیمایند.

 

 

  • وسایل خبر دهنده

این وسایل پس از وقوع حریق در ساختمان، از مرکز کنترل فرمان می گیرند تا افراد حاضر در ساختمان را از از بروز آتش سوزی مطلع نمایند. این وسایل، آژیرها، بوق ها، زنگ ها و لامپ ها، بلندگوها و غیره را شامل می شوند.

 

مراکز کنترل و مراکز کنترل سیستم هایی میکروپروسسوری هستند که به تمام دیتکتورها، شستی ها، وسایل صوتی خبر دهنده، لامپ های اعلام خبر و منابع تغذیه از طریق سیم یا به صورت بی سیم وصل می شوند و قادر خواهند بود با سیگنال هایی که از دیتکتورها و شستی ها دریافت می کنند، محل وقوع حریق را شناسایی نموده، ضمن ارسال سیگنال به وسایل خبر دهنده، مراکز آتش نشانی داخل ساختمان و یا مراکز آتش نشانی شهری را از وقوع آتش سوزی مطلع نمایند یا اینکه سیستم های اطفای حریق نصب شده را بطور اتوماتیک فعال نمایند.

 

 نکته:

 در مراکز کنترل آدرس پذیر، شماره شستی یا دیتکتوری که فعال شده است بر روی مانیتور نشان داده می شود به این ترتیب می توان به سرعت محل وقوع آتش سوزی را برای اقدامات بعدی تشخیص داد.

 

در سیستم حلقوی تعداد زیادی از دستگاه های اعلام حریق به صورت پشت سر هم با یک حلقه سیم به یکدیگر وصل می شوند.

 

 

  • نحوه ارتباط تجهیزات سیستم اعلام حریق

 تجهیزات تشکیل دهنده سیستم اعلام حریق را معمولاً به دو صورت خطی (رادیال) و حلقوی می توان به یکدیگر متصل نمود. نحوه اجرای این دو سیستم در شکل های زیر نشان داده شده است.

در سیستم رادیال یا خطی هر دستگاه اعلام حریق با دو رشته سیم به مرکز کنترل وصل می شوند . سادگی این سیستم از مزایای آن به شمار می آید.

در صورت بروز حریق و اعلام آن به وسيله دستگاه های اعلام حریق مستقر شده در ساختمان مدرسه ، اداره یا مجتمع مسکونی ، پیامی به مرکز کنترل آن ساختمان ارسال می شود تا محل بروز حریق در آن ساختمان مشخص شود (سیستم خطی) و همزمان ، یک سیگنال دیگر نیز به دستگاه های اعلام حريق مستقر در مرکز آتش نشانی ارسال می شود.

این دستگاه ها معمولاً از نوع کوک شده با استارت الکتریکی می باشند. (سیستم حلقوی) با فعال شدن یکی از دستگاه های اعلام حریق مستقر در اداره آتش نشانی پیغامی به مرکز کنترل آن اداره ارسال می شود تا برای اداره آتش نشانی مشخص شود که در کدام نقطه از شهر یا محله آتش سوزی رخ داده است.

 

 

ارتباط تجهیزات مختلف سیستم اعلان حریق ساختمان با یک مرکز اصلی آتش نشانی

 

ارتباط تجهیزات مختلف سیستم اعلان حریق ساختمان با یک مرکز اصلی آتش نشانی

 

 

 

  • اجزاء سیستم اعلام حریق (نحوه نصب تجهیزات و سیم کشی سیستم)

با توجه به نقشه سیستم اعلام حریق، ابتدا باید پایه دیتکتورها را در محل های در نظر گرفته شده برای آنها در نقشه، نصب کنیم. روی هر پایه دیتکتور، ۲ محل مخصوص، جهت عبور پیچ ها برای نصب پایه و همچنین تعدادی کنتاکت برای اتصال سیم ها پیش بینی شده است.

معمولاً پایه دیتکتورها برای نصب دیتکتورهای دودی و حرارتی مشترک می باشد. پس از نصب دیتکتورها، پایه شستی ها و وسایل خبر دهنده را نیز نصب می کنیم. شکل زیر نحوه سیم کشی و اتصال دیتکتورها و شستی ها را در یک زون (منطقه) نشان می دهد.

در سیستم اعلام حریق شکل فوق، دیتکتورها در هر زون (منطقه) به وسیله دو سیم به یکدیگر متصل می شوند و پس از آن به مرکز کنترل ارتباط می یابند و در آخرین دیتکتور یک مقاومت بین پایه های ۲ و ۵ وصل می شود.

سیم ها در پایه های هر دیتکتور به شماره های ۱ و ۶ متصل و از پایه های ۲ و ۵ خارج می شوند و دوباره به پایه های او ۶ دیتکتور بعدی متصل و از پایه های ۲ و ۵ خارج و به دیتکتور بعدی ارتباط می یابند. در مدار فوق یک نشان دهنده (لامپ) روی دتیکتور شماره ۲ وجود دارد.

شکل زیر سیم کشی سیستم اعلام حریق برای یک مرکز اعلام حریق با ۶ زون (منطقه) را نشان می دهد.

 

 

سیم کشی سیستم اعلام حریق برای یک مرکز اعلام حریق با ۶ زون

سیم کشی سیستم اعلام حریق برای یک مرکز اعلام حریق با ۶ زون

 

همانطور که در شکل  مشاهده می شود، در زون شماره ۱ (۲۱)، یک شستی اعلام حریق از نوع شیشه ای که با M، یک دیتکتور دودی که با کو یک دیتکتور حرارتی که با نشان داده شده اند، وجود دارد و در انتهای مدار نیز یک مقاومت دیده می شود.

در این شکل، نحوه اتصال سیم ها به پایه های ۱ و ۶ دیتکتور و خروج سیم ها از پایه های ۲ و ۵ آن در زون شماره ۳ نشان داده شده است.

همچنین اتصال زنگ و آژیر به مدار مربوطه در مرکز کنترل نیز مشاهده می شود. در قسمت پایین شکل نیز ورودی برق ۲۲۰ ولت متناوب و ترانسفورماتور مبدل ولتاژ برای تست شارژ باتری نشان داده شده است.

 

مقالات مرتبط

نظرات