بازیافت لامپ ها

 

ارتقای سیستم های روشنایی قدیمی اغلب مستلزم آن است که لامپ ها و بالاست های قدیمی با لامپ ها و بالاست های جدیدی تعویض شوند.

به این ترتیب ضایعات لامپ ها و بالاست های قدیمی باید به نوعی بازیابی و یا دفع شود. چرا که برخی از مواد موجود در لامپ ها و بالاست ها مواد خطرناکی هستند که در صورت بی توجهی به این مسأله ممکن است خطرات زیست محیطی بسیاری را به همراه داشته باشند.

عدم رعایت قوانین مربوط به بازیابی این ضایعات هم از نقطه نظر قانونی و هم از نظر زیست محیطی باید مورد توجه قرار گیرد.

 

  •  بالاست های محتوی PCB

یکی از خطراتی که ضایعات بالاست لامپ های فلورسنت ایجاد می کنند، مشکلاتی است که به دلیل وجود ایزومرهای کلردار بی فنیل که به اختصار به آن ها PCB می گویند برای سلامت انسان ایجاد می کند.

این ایزومرهای علاوه بر بالاست لامپ های فلورسنت در ترانسفورماتورهای روغنی نیز مورد استفاده قرار می گیرند که البته در سال های اخیر این نوع ترانسفورماتورها در حال جایگزینی با ترانسفورماتورهای جدیدتر است.

در بالاست لامپ های فلورسنت و لامپ های HID از خازن کوچکی استفاده می شود که اغلب مقدار قابل توجهی PCB در آن به کار رفته است. انجمن کنترل آلاینده های سمی (TSCA) در سال ۱۹۷۶ میلادی تولید و استفاده از کلیه محصولات و اقلامی که در آنها به هر شکلی از مواد PCB استفاده شده است را ممنوع اعلام کرد.

روش صحیح از بین بردن و یا بازیابی بالاست های این نوع لامپ ها به عوامل متعددی وابسته است که از آن جمله می توان به نوع و شرایط کارکرد این بالاست ها و ضوابطی اشاره کرد که در آیین نامه های محلی ذکر شده است.

انجمن TSCA به طور خاص دستورالعمل های مشخصی را برای چگونگی دفع ضایعات بالاست هایی که در آنها از مواد PCB استفاده شده را تعیین کرده است.

به دلیل آن که قوانین محلی و ضوابطی که برای دفع این گونه ضایعات وجود دارد در نقاط مختلف با یکدیگر متفاوت است پیش از هر اقدامی باید آیین نامه ها و استانداردهای محلی به دقت مورد بررسی قرار گیرد.

 

 

  •  روش شناسایی بالاست های PCB

برای شناسایی آن دسته از بالاست هایی که در آنها از مواد PCB استفاده شده است نکات زیر را در نظر داشته باشید:

تمامی بالاست هایی که پیش از سال ۱۹۷۹ میلادی ساخته شده اند محتوی مواد PCB هستند.

بر روی تمامی بالاست هایی که پس از سال ۱۹۷۹ میلادی ساخته شده اند و در ساخت آنها به هیچ وجه از مواد PCB استفاده نشده است برچسبی قرار داده شده است که بر روی آن عبارت “No PCBs“ حک شده است.

در صورتی که بر روی بالاستی هیچ برچسبی مبنی بر این که در ساخت آن از مواد PCB استفاده نشده است پیدا نکردید، فرض را بر آن بگذارید که در ساخت آن از مواد PCB استفاده شده است.

یکی از مسایل بسیار مهمی که باید مورد توجه قرار گیرد آن است که آیا بالاست هایی که محتوی PCB هستند پیش از تعویض دچار نشتی شده اند یا خیر.

 

  •  دفع ضایعات بالاست های محتوی PCB بدون نشتی

در حال حاضر بر مبنای قوانین فدرال کشور آمریکا، بالاست هایی که به همراه لامپ های HID و لامپ های فلورسنت مورد استفاده قرار گرفته و نشتی مواد PCB در آنها وجود ندارد را می توان به همراه سایر زباله های خشک در مراکز برون شهری که به همین منظور در نظر گرفته شده است دور ریخت.

آژانس حفاظت از محیط زیست توصیه می کند که این دسته از بالاست ها در داخل بشکه های ۵۵ گالنی جمع آوری شود. لازم به ذکر است که مورد اخیر از نظر حقوقی تنها یک توصیه به شمار می رود و برای شرکت های که طبق آن عمل نکنند منع قانونی ندارد.

طبق توصیه دپارتمان کیفیت محیط زیست به نام Green Lights نیز بهتر است بالاست های محتوی مواد PCB که نشتی ندارند در دمای بسیار بالا سوزانده و یا در یک مرکز بازیابی مواد شیمیایی بازیافت شوند. از دیگر مسایلی که باید در هنگام دفع ضایعات بالاست های بدون نشتی محتوی مواد PCB در نظر گرفته شود، قوانین و آیین نامه های محلی است.

 

 

  •  بالاست های PCB همراه با نشتی

 ایجاد سوراخ و یا سایر آسیب های فیزیکی در جداره خارجی بالاست موجب می شود تا ماده ای روغنی شکل و قیر مانند از بالاست خارج شود.

در صورتی که این ماده محتوی مواد PCB باشد، بالاست و تمامی موادی که به نوعی با آن در تماس بوده اند در گروه مواد PCB جای می گیرند و باید آن ها را بر مبنای آیین نامه ها و کدهای محلی دفع کرد. یکی از روش های دفع ضایعات این نوع بالاست ها سوزاندن آنها در داخل دستگاه های زباله سوزی است.

در هنگام دفع ضایعات این بالاست ها دقت کنید که بالاست و مواد منتشره از داخل آن با اطراف تماس پیدا نکند، چرا که تمامی اجزایی که به نوعی با مواد PCB و این بالاست ها تماس پیدا کنند نیز از جمله ضایعاتی به شمار می روند که طبق قوانین موجود باید دفع شوند. به منظور بسته بندی، ذخیره، حمل و نقل و دفع این نوع مواد باید از پرسنل مجرب و آموزش دیده استفاده کرد.

 

  • ضوابط محلی

ضوابط محلی که در مورد دفع ضایعات بالاست های محتوی مواد PCB باید رعایت شود اغلب بسیار سخت گیرانه هستند. علاوه بر آن برخی از سازمان ها و موسساتی که تحت نظر سازمان حفاظت از محیط زیست مشغول به فعالیت هستند دستورالعمل هایی را در مورد روشهای مختلف دفع ضایعات بالاست های محتوی PCB منتشر کرده اند.

علاوه بر آن قوانین و آیین نامه های محلی نیز به شکل های مختلفی از جمله آیین نامه های مکتوب، بخش نامه های منطقه ای و توصیه های ابلاغ شده به موسسأت و شرکت چهارچوب مشخصی را برای دفع این نوع مواد تعیین کرده است. به عنوان مثال در برخی مناطق بالاست های محتوی PCB در گروه مواد سمی و خطرناک جای نمی گیرند ولی قرار دادن آنها در داخل زباله های خشک معمولی نیز مجاز نیست. به این ترتیب پیش از دفع ضایعات مربوط به تمامی ژنراتورهایی که در آنها از مواد PCB استفاده شده است.

قوانین و آیین نامه های محلی باید به دقت مورد بررسی قرار گیرد. به طور کلی برای دفع ضایعات بالاست های محتوی مواد PCB بدون نشتی سه روش مختلف وجود دارد که در ادامه به شرح آنها خواهیم پرداخت. این سه روش عبارتند از:

  1. سوزاندن ضایعات در دمای بسیار بالا
  2. بازیابی بالاست ها
  3. ذخیره کردن ضایعات در مکان های مخصوص

 

  •  سوزاندن ضایعات در دمای بسیار بالا

سوزاندن ضایعات در دمای بسیار بالا یکی از روش های متداول دفع این دسته از ضایعات به شمار می رود. علت اصلی تمایل بسیاری از شرکت ها به استفاده از این روش آن است که پس از سوزاندن آنها دیگر هیچ اثری از ضایعات PCB باقی نمی ماند و این مواد را به صورت دایمی از چرخه ضایعات محیط زیست خارج می کند.

بدین ترتیب علاوه بر حفظ سلامت محیط زیست، ظرفیت دفع ضایعات این چنین در آینده نیز حفظ می شود. هرچند که باید به این مسأله اشاره کرد که سوزاندن ضایعات PCB در مقایسه با بسیاری از روش های متداول هزینه بالاتری را به همراه دارد ولی در هر صورت مزایای این روش به اندازهای قابل توجه است که بسیاری از شرکت ها علی رغم هزینه بالاتر تمایل به استفاده از این روش دارند.

 

  • بازیابی بالاست ها

در روش بازیابی بالاست ها، مواد محتوی PCB شامل خازن ها و مواد قیری مانندی که در جداره خارجی آنها مورد استفاده قرار می گیرد از سایر مواد غير PCB جدا می شوند.

بدین ترتیب مواد PCB برای سوزاندن در دمای بالا یا ذخیره در مکان های مخصوص ارسالش شده و سایر مواد پس از بازیابی دوباره وارد چرخه مصرف می شوند.

فلزاتی از قبیل مس و فولاد را می توان بار دیگر پس از بازیابی در داخل بالاست های جدید یا سایر محصولات مورد استفاده قرار داد. به طور کلی پس از تفکیک شدن مواد PCB از بالاست های محتوی PCB سایر مواد بازیابی شده از بالاست را می توان دوباره وارد چرخه مصرف نموده و مورد استفاده قرار داد.

 

  •  ذخیره کردن ضایعات در مکان های مخصوص

بالاست هایی که محتوی مواد PCB هستند را می توان در مکان های مخصوصی که برای ذخیره ضایعات مواد شیمیایی و ضایعات مواد خطرناک در نظر گرفته شده است دفع کرد.

این روش در مقایسه با سایر روش های دفع ضایعات PCB با هزینه کمتری همراه است ولی عیب بزرگ آن خارج نشدن مواد PCB از چرخه ضایعات محیط زیست است.

هرچند که در حال حاضر بر مبنای بسیاری از آیین نامه ها و قوانین محلی دفع ضایعات مواد PCB در مکان های مخصوص بلامانع است ولی این مساله در آینده خطراتی را متوجه محیط زیست می کند. بنابراین استفاده از این روش علیرغم هزینه پایین تر و نداشتن منع قانونی چندان توصیه نمی شود.

 

  • روش بسته بندی ضایعات بالاست های PCB

صرف نظر از این که چه روشی برای دفع ضایعات بالاست های PCB انتخاب شود، تمامی این ضایعات باید در بشکه های ۵۵ گالنی قرار داده شوند که امکان حمل و نقل آنها به سادگی وجود داشته باشد.

به طور معمول در هر یک از این بشکه ها بسته به میزان فشردگی بالاست ها به یکدیگر بین ۱۵۰ تا ۳۰۰ بالاست جای می گیرد. پس از قرار دادن این بالاست ها در داخل بشکه ها در فضای خالی باقی مانده به منظور حفظ ایمنی و جلوگیری از انتشار مواد PCB باید از مواد جاذب استفاده شود و بر روی بشکه ها نیز متناسب با قوانین محلی از علایم هشداردهنده مناسبی استفاده شود.

توجه داشته باشید که وزن هر یک از این بشکه ها پس از بسته بندی به بیش از ۱۰۰۰ پوند می رسد. بنابراین در هنگام حمل و نقل آنها باید اقدامات پیشگیرانه لازم جهت حفظ ایمنی افراد صورت پذیرد.

 

 

  •  هزینه های مرتبط با دفع ضایعات بالاست های PCB

هزینه های مرتبط با روش سوزاندن ضایعات در دمای بالا یا دفع آنها در مکان های مخصوص بسته به شرایط ممکن است تفاوت چشمگیری با یکدیگر داشته باشند. به طور کلی عواملی که در تعیین هزینه دفع ضایعات محتوی مواد PCB موثرند را می توان در موارد زیر خلاصه کرد:

 مقدار ضایعاتی که باید دفع شوند.

 فاصله محل تولید ضایعات تا محل دفع آن ها

 نزدیکی به دستگاه های زباله سوز دما بالا و محل دفع ضایعات

 مالیات و سایر عوارض قانونی مرتبط

یکی دیگر از مسایلی که باید در هنگام ارزیابی هزینه دفع ضایعات در نظر گرفته شود، محاسبه هزینه بر مبنای وزن ضایعاتی و تعداد بالاست هایی است که باید دفع شوند. برای مثال وزن بالاست های F40 به طور معمول برابر با ۳٫ ۵lbs است در حالی که وزن بالاست های F96 در حدود ۸Ibs است.

بنابراین محاسبه مقدار ضایعات دفع شده هم بر مبنای وزن آنها و هم بر مبنای تعداد بالاستها می تواند معیار مناسبی را برای ارزیابی هزینه در اختیار شما قرار دهد.

 

 

  • دفع لامپ های محتوی جیوه

لامپ های فلورسنت و لامپ های HID محتوی مقادیر کمی جیوه هستند که حتی این مقدار ناچیز هم می تواند سلامت انسان و محیط زیست را به خطر اندازد. ضایعات محتوى جیوه باید بر مبنای ضوابط تعیین شده از جانب آژانس حفاظت از محیط زیست دفع شوند.

در حال حاضر بر مبنای قوانین حاکم بر کشور آمریکا ضایعات کلیه لامپ های فلورسنت و لامپ های HID در گروه ضایعات خطرناک جای می گیرند. علاوه بر آن لامپ های HID و لامپ های رشته ای محتوی مقادیر کمی سرب نیز هستند که این فلز هم برای سلامت انسان و محیط زیست مضر است.

 

  • روش آزمایش لامپ ها برای تعیین محتویات آن ها

در حال حاضر روشی که برای آزمایش میزان سمی بودن مواد مورد استفاده در لامپ ها به کار گرفته میشود روش TCLP است که در آن مواد مورد استفاده در لامپ مورد آزمایش قرار می گیرد و سمی بودن یا نبودن ضایعات آن اعلام می شود.

در هنگام آزمایش یک لامپ با استفاده از روش TCLP، نتیجه آزمایش به عوامل مختلفی از جمله کارخانه سازنده لامپ، عمر لامپ و روش های آزمایشگاهی مورد استفاده بستگی خواهد داشت.

 

مقالات مرتبط