انواع کلیدهای صنعتی

 

مهم ترین کلیدهای صنعتی کدامند؟

 


خلاصه مقاله

اهداف  آموزشی مقالۀ کلیدهای صنعتی :

  • انواع کلیدهای صنعتی
  • کلیدهای ساده
  • کلید اهرمی
  • کلید غلطکی
  • کلید زبانه ای
  • سلکتور سوئیچ
  • کلید گردان
  • کلیدهای مرکب
  • کنتاکتور
  • کلید محافظ موتور
  • کلید اتوماتیک
  • کلید مینیاتوری
  • کلید فیوز
  • کلیدهای سه فاز

  • انواع کلیدهای صنعتی

برای کنترل وسایل الکتریکی مصرف کننده ها از وسایل مختلفی استفاده می کنند. یکی از ساده ترین راه های کنترل وسایل برقی استفاده از انواع کلیدهای صنعتی است. به طور کلی کلید وسیله ای است که با تغییر حالتی که در آن به وجود می آید باعث قطع و یا وصل و همچنین تغيير وضعيت مدار الکتریکی می شود. 

 

انواع کلید های صنعتی

 

معمولاً کلیدهای صنعتی با توجه به اینکه در کجا و برای چه قدرتی مورد استفاده قرار می گیرند به شکل های متفاوتی ساخته می شوند. مثلاً از نظر ساختمان خارجی برای مکان های مرطوب، خشک، گرم و یا جایی که امکان ضربه وجود دارد به گونه ای طراحی و ساخته می شوند که در برابر این عوامل مقاومت لازم را داشته باشند و از نظر جریان عبوری نیز با آمپراژهای مختلف از چند تا چند هزار آمپر ساخته می شوند. 

 

مکانیزم کلیدهای صنعتی متفاوت است و در دسته ­های متفاوتی تولید می شوند ولی در یک نگاه كلي به سه دستۀ کلیدهای ساده یا دستي، کلیدهای مرکب و کلید حفاظتی تقسيم مي شوند. 

عمل تغییر حالت کلیدهای صنعتی از نیروی مکانیکی ناشی می شود و براساس اینکه این نیروی مکانیکی مستقیماً به کلید اعمال شود یا توسط انرژی دیگری مثل الکتریسته، می توان انواع کلیدها را به دو دسته تقسیم کرد:

  • کلیدهای ساده 
  • کلیدهای مرکب

 

کلیدهای ساده

کلیدهای ساده نوعی از کلیدهای صنعتی هستند که برای تغییر حالت، احتیاج به انرژی مکانیکی دارند که این عمل به طور مستقیم روی خود کلید انجام می شود.

این کلیدها به صورت های یک پل، دو پل، سه پل و … ساخته می شوند که از نظر ساختمان و قطع و وصل ولتاژ خود نیز به چند دسته تقسیم می شوند.

در این مقاله قصد داریم همه چیز را در مورد کلیدهای ساده بررسی کنیم. کلیدهای ساده به دو دسته لحظه ای و دائمی تقسیم می شوند. برای آنکه یک کلید به طور لحظه ای عمل کند، نیروی مکانیکی دائمی لازم نیست، مانند شستی زنگ. اما کلیدهای ساده دائمی، کلیدهایی هستند که برای تغییر حالت آن ها از وصل به قطع و یا بالعكس به یک نیروی دائمی نیاز است.

عنوان دیگری که به برخی از کلیدها اطلاق می شود کلیدهای دستی است.

کلیدهای ساده و یا به عبارت دیگر کلیدهای دستی کلیدهایی هستند که نیروی مکانیکی مورد نیاز برای تغییر وضعیت را از طریق دست انسان دریافت می کنند، یعنی توسط نيروي دست قطع و وصل مي شوند. مشکل عمدۀ این کلیدها خرابي زياد، سرعت عمل پايين در قطع و وصل مدار است که نتيجۀ آن نياز مستمر به تعمير و نگهداري، خطرات جاني اپراتور، متصل بودن دائمی مصرف كننده به برق، نیاز به انرژي زياد براي قطع و وصل است. 

  • كليدهاي دستي لحظه اي 

كليدهاي دستي لحظه اي در همه حال تا زماني كه انرژي و نيروي دست بر روي كليد است ثابت باقي مي ماند و مدار وصل است؛ با برداشتن دست از روي كليد، به حالت اول خود بازگشته و مدار قطع خواهد شد در نتیجه براي عمل كردن كليدهاي لحظه­ اي نيروي مكانيكي دائمي نیاز است.

    • انواع کلیدهای دستی لحظه ای

 كليدهاي دستی لحظه ای دو نوع است:

پوش باتن ها کلیدهای صنعتی فشاری هستند که به منظور راه اندازی و قطع تجهیزات مختلف استفاده می شوند و با توجه به عملکردشان در انواع استارت- استپ، قطع اضطراری یا برای عملکرد خاص مورد استفاده قرار می گیرند. پوش باتن ها در دو نوع زیر موجودند:

  • پوش باتن استارت (START) یا NO : با فشار دکمه کلید تجهیز وصل می شود.
  • پوش باتن استارت (STOP) یا NC : با فشار دکمه کلید تجهیز قطع می شود.

 

کلیدهای-صنعتی-پوش-باتن

 

 

شستی استارت استوپ دوبل اشنایدر
     شستی استارت استوپ اشنایدر
پوش باتن اشنایدر
                                                انواع پوش باتن اشنایدر

 

پوش باتن اشنایدر

 

 

  • کلیدهاي دستي دائمي

کلیدهاي دستي دائمي در همه حال وضعيت آنها ثابت باقي مي ماند و براي تغيير وضعيت آن­ها باید مجدداً كليد زده شود به عبارت دیگر اين كليدها براي تغيير وضعیت همیشه به نيروي لحظه اي نياز دارد.

    • انواع کلیدهای دستی دائمی

كليدهاي ساده دائم كار دو نوع است:

      •  دسته اول در برق ساختمان كاربرد دارد مانند كليدهاي تك پل، دو پل، تبديل صليبي, کلیدهای سه فاز

      •  دسته دوم در برق صنعتي كاربرد دارد مانند  سلکتور سوئیچ

 

 

 

کلیدهای دائمی از نظر ساختمان داخلی به شکل های مختلف اهرمی یا تیغه ای، غلطکی ، زبانه ای، سلکتور سوئیچ و کلید گردان ساخته می شوند.

 

  • کلید اهرمی

کلید اهرمی ساده (تیغه ای) از ساده ترین نوع کلیدهای صنعتی است. در کلید اهرمی، تیغه های کاردی شکل بر روی محور گردانی سوار شده است. گردش محور توسط اهرم، باعث اتصال تیغه های کاردی شکل به کنتاکت های ثابت می شود.

 از کلید اهرمی بیشتر برای جدا کردن مدارهایی با جریان پایین استفاده می شود. در صنعت اغلب به آن کلید چاقویی یا کلید کاردی می گویند. در کلیدهای جریان پایین با استفاده از دو کنتاکت (زیر تیغه و محل ورود جریان) که با فاصله قرار دارند، با بستن رشته سیم نازکی عمل فیوز را برای هر تیغه انجام می دهند و در کلیدهای قدرت بالاتر از فیوزهای کاردی (NH) در زیر تیغه استفاده می کنند و در بعضی از انواع کلید، خود فیوز کاردی به جای تیغۀ کلید با حرکتی هم زمان (برای هر سه فاز) عمل قطع و وصل را انجام می دهد. برای جاگذاری فیوزهای کاردی و همچنین برداشتن آن از وسیله ای به نام فیوزکش استفاده می کنند.

 

کلید اهرمی یا تیغه ای
     نمونه ای از کلید اهرمی یا تیغه ای

 

  • کلید غلطکی

کلید غلطکی دستۀ دیگری از کلیدهای صنعتی ساده است که ساختمان این کلید از یک استوانۀ عایق که حول محوری به شکل دایره حرکت می کند، تشکیل شده و روی استوانه در قسمت های لازم قطعات هادی به صورت نوار قرار داده شده است، فرم استوانه و قطعات هادی به صورتی است که با حرکت استوانه در حول محورش می تواند کنتاکت های ثابتی را به هم وصل و یا از یکدیگر جدا کند.

اگر قسمت های فرورفته استوانه (غلتک) در جلوی کنتاکت های ثابت قرار بگیرد، حالت قطع و اگر قسمت های برآمده جلوی کنتاکت قرار بگیرد، آنها را به هم وصل می کند. عمر مفید این کلید به علت تماس هادی با کنتاکت ها زیاد نیست.

 

  •  کلید زبانه ای

یکی دیگر از کلیدهای صنعتی ساده کلید زبانه ای است که از زبانه ای از اهرم، صفحه زبانه دار، کنتاکت های متحرک و ثابت و فنر تشکیل شده است. در کلید غلتکی به خاطر تماس و سائیدگی که بین نوار هادی و کنتاکت های ثابت به وجود می آید از عمر کلید کاسته می شود. به همین خاطر از کلید غلتکی کمتر استفاده می شود و به جای آن از کلید زبانه ای به جای قرار دادن نوار هادی روی استوانه و تماس آن با تیغه های ثابت، استوانه را طوری طراحی می کنند که دارای برجستگی و فرورفتگی هایی است که این استوانه حول محور خود حرکت کرده و زبانه هایی را بالا و پایین می برد. قطع و وصل کنتاکت ها در این کلید بدون اصطکاک مکانیکی انجام می شود. به همین دلیل طول عمر و مرغوبیت این کلیدها بیشتر است.

زبانۀ مزبور کنتاکتهای متحرک (پلاتین) را به کنتاکت های ثابت، وصل و یا آنها را از هم جدا می کند. کلید زبانه ای به صورت های تابلویی توکار (که معمولاً در صنعت به آن کلید سلکتور هم می گویند) و یا روی کار ساخته می شود.

 

کلید زبانه ای
                         بخش های یک کلید زبانه ای

 

  •  سلکتور سوئیچ

سلکتور سوئیچ یک تجهیز الکترومکانیکال است که می تواند جریان الکتریکی در مدار را به صورت دستی قطع و وصل کند. این قطعه گاهی در منابع ولتاژ پله ای به منظور انتخاب ولتاژ متفاوت برای خروجی کاربرد دارد. سلكتور سوئيچ ها کلیدهایی هستند كه براي انتخاب وضعیت­ های مختلف طراحي می­ شوند، مانند كليد گردان دو حالته سه فاز كه براي راه اندازي موتورهاي سه فاز به شکل چپ گرد و راست گرد در مدار ستاره مثلث به کار می رود.

 از اين نوع کلیدهای سلکتوری برای باز و بسته کردن دستی کنتاکت ها استفاده می شود و در انواع ثابت، بازگشت فنری و کلید دار موجود است. 

از سلکتور سوئیچ براي اندازه گيري ولتاژ بين فازهاي مختلف و همچنین ولتاژ هر فاز نسبت به سيم صفر استفاده مي­ کنند. نوع ديگر اين كليدها سلكتور سوئيچي است كه روي آوومترها نصب می ­شود و به وسيلۀ آن آوومتر را مي­ توان در حالت اندازه گيري ولت، آمپر یا اهم با اندازه های مختلف قرار داد. 

كليد فن كويل هم يك سلكتور سوئيچ است كه به وسيلۀ آن مي توان موتور را در حالت دور كم، دور متوسط و دور زياد قرار داد و یا آن را خاموش كرد.

سلکتور سوئیچ اشنایدر
                                سلکتور سوئیچ
  • تفاوت سلکتور سوئیچ با شستی 

   کليدهای سلکتوری اشنایدر در انواع دو و سه وضعيتی تولید می شوند. تفاوت عمده ای که بين يک شستی فشاری و يک سلکتور سوئیچ وجود دارد در مکانيزم عملکرد آن است.

 در سلکتور سوئيچ برای باز و يا بسته کردن يک کنتاکت بايد از مکانیزم چرخشی استفاده شود. در طراحی سلکتور سوئیچ های فلزی اشنایدر از کنتاکت های کمکی ZBE101 و ZBE102 استفاده شده است. کليدهای سلکتوری اغلب برای انتخاب يکی از چند حالت مدار مانند عملکرد دستی، عملکرد اتوماتيک، سرعت کم يا زياد، پايين و بالا، چپ يا راست و یا توقف و چرخش به کار می رود. 

 

  • کلید گردان

كليد گردان یک سوئیچ است که با گردش خود، عملکرد مدار را کنترل می کند. این کلید از یک محور و بازوهای کنتاکت تشکیل شده است و با چرخش محور کلید در جهت عقربه های ساعت یا برعکس، کنتاکت ها تغییر وضعیت می دهند.

کلید گردان یا کلید چرخشی براي جريان هاي الكتريكي كم و درحدود ۱۰۰ آمپر تولید می شود و معمولاً قابل قطع در زير بار است. اين كليد در جریان AC ،DC قابل استفاده بوده و در كاربردهاي مختلفي توليد و عرضه مي­ شوند. کلید سه فازگردان دو حالته ستاره و مثلث يك نوع سلكتورسوئيچ است كه به وسيلۀ آن مي توان ابتدا موتور را در حالت ستاره به راه انداخت سپس آن را در حالت مثلث قرار داد تا موتور به حالت مثلث كار كند. کلید گردان انواع مختلف سه حالته چهار حالته و پنج حالته دارد.

 

کلید گردان
                    کلید گردان
  •  راه اندازی موتورهای تک فاز با کلیدهای ساده

برای راه اندازی یک موتور تک فاز علاوه بر سیم پیچ اصلی از یک سیم پیچ کمکی یا راه انداز نیز که با سیم پیچ اصلی حدود ۹۰ درجه اختلاف فاز الکتریکی دارد، استفاده می شود.

برای افزایش گشتاور راه اندازی و کارکرد متعادل موتور تک فاز می توان از خازن یا خازن هائی نیز در کنار سیم پیچ کمکی استفاده کرد. حالت های مختلف اتصال خازن به سیم بندی کمکی موتور تک فاز در شکل زیر نشان داده شده است.

 

حالت های مختلف اتصال خازن به سیم بندی کمکی موتور تک فاز

                                                                حالت های مختلف اتصال خازن به سیم بندی کمکی موتور تک فاز

 

 

 توجه:

اگر برای هر اسب بخار قدرت موتور، از خازنی به قدرت یک کیلووار استفاده شود، گشتاور اولیه به ۷۰ درصد گشتاور نامی موتور می رسد، و با افزایش ظرفیت خازن راه انداز، می توان گشتاور اولیه را تا ۱۰۰ درصد نیز افزایش داد.

 

کلیدهای مرکب

کلیدهای مرکب نوع دیگری از کلیدهای صنعتی است که نیروی مکانیکی را جهت تغییر حالت از انرژی واسطه ای (مانند برق مغناطیس، حرارت، برودت، نور و …) دریافت می کنند.

 انواع رله مثل بی متال، کلیدهای اتوماتیک و کنتاکتور (کلیدهای مغناطیسی)، فتوسل، ترانزیستور و المانهای دیگر الکترونیکی از این دسته کلیدها به شمار می آیند.

با استفاده از کنتاکتور می توان برای برنامه ریزی و کنترل نحوۀ کار کرد دستگاه ها و تجهیزات الکتریکی، مدارهای فرمان متنوعی را به صورت اتوماتیک و دستی طراحی کرد. مدار قدرت و فرمان، مدارهایی هستند که به کمک آن ها می توان نحوه کار بسیاری از دستگاه ها و تجهیزات الکتریکی را برنامه ریزی و کنترل کرد. برای طراحی مدارهای فرمان، از وسایل مختلفی استفاده می شود که مهمترین آنها کنتاکتور است. از دیگر کلیدهای صنعتی پر استفاده در مدار قدرت و فرمان می توان به موارد زیر اشاره کرد:

 رله حرارتی یا بی متال، لامپ سیگنال، فيوز، لیمیت سوئیچ ها، کلیدهای تابع فشار، کلیدهای شناور، تایمرها، کلیدهای تابع حرارت، چشم های الکتریکی و کلیدهای تابع دور (کلید گریز از مرکز).

در ادامه بعضی از این کلیدهای مرکب را بررسی می کنیم.

  • کنتاکتور

 کنتاکتور یک کلید مغناطیسی است که برای قطع و وصل مدار و کنترل و فرمان مدارهای الکتریکی مورد استفاده قرار می گیرد. این کلید از دو هسته به شکل E یا U که یکی ثابت و دیگری متحرک است تشکیل شده است که با یک فنر از هم جدا شده اند. 

در میان هسته ثابت، یک بوبین یا سیم پیچ قرار دارد. وقتی بوبین برقدار می شود، در هسته ثابت، نیرو الکترومغناطیسی القا می شود با استفاده از خاصیت مغناطیسی، نیروی کششی فنر را خنثی می کند و هسته متحرک به هسته ثابت نزدیک و سبب می شود که کنتاکت ها به یکدیگر متصل شوند. به عبارت دیگر این عمل باعث می شود که کنتاکت های اصلی کنتاکتور اشنایدر بسته شود و کنتاکت های فرعی کنتاکتور تغییر حالت دهند. یعنی کنتاکت های بسته باز و  کنتاکت های باز بسته می شود.

کنتاکتور اشنایدر سری D

  کنتاکتور سری D اشنایدر الکتریک

 

  • کلیدهای مغناطیسی محافظ موتور

کلیدهای مغناطیسی برای حفاظت در برابر جریان اضافه بار در تجهیزات برقی مانند الکتروموتورها، موتورهای آسنکرون و موتورهای القایی مورد استفاده قرار می گیرد. مدارهای الکتریکی باید به گونه ای حفاظت شوند که اگر جریان مصرف کننده به هر علتی (مانند اتصال کوتاه فازها، اتصال سیم پیچ ها، تک فاز شدن مصرف کننده و…) از حد مجاز زیادتر شد، قبل از اینکه گرمای ایجاد شده در موتور (مصرف کننده) باعث آسیب دیدن آن شود، مدار را قطع کند.

به طور کلی وسایل حفاظت موتوری هر نوع مصرف کننده را از شبکه قطع می کنند. البته این وسایل حفاظتی باید به گونه ای انتخاب شوند که در هنگام راه اندازی موتورها، جریان راه اندازی (که چند برابر جریان نامی موتور است) باعث قطع مدار شود. در کلید حرارتی اشنایدر یک بی متال تعبیه شده است که وقتی جریانی بیش از جریان نامی از آن عبور کند گرم می شود و مدار را قطع می کند. بی متال عمکرد سریعی ندارد و مدت زمانی طول می کشد تا عمل کند.

کلید مغناطیسی اشنایدر
                   کلید مغناطیسی اشنایدر 
  • بی متال

بی متال یا رله بی متال برای حفاظت از موتور الکتریکی در مقابل اضافه بار استفاده می شود و به کنتاکتور متصل می شود. عملکرد بی متال اشنایدر به این صورت است که اگر جریانی بیش از حد جریان تنظیم شده روی بی متال از آن عبور کند، عمل کرده و مسیر جریان را قطع می کند. در واقع رله به المان حرارتی مجهز است و در موقعی که جریان بار اسمی برقرار می شود درجه حرارت المان حدود قابل قبولی دارد (به طور معمول ۴۰ درجه سانتی گراد). در صورت افزایش جریان تا بیش از مقدار اسمی و تولید حرارت در المان حرارتی، درجه حرارت از مقدار تنظیم رله تجاوزکرده و رله عمل می کند.

بی متال اشنایدر سری LRD
                                بی متال اشنایدر

 

  •  كليدهای ايمني

كليدهاي ايمني كليدهايي هستند كه در يك قاب جداگانه قرار گرفته ­اند اين كار درجۀ ايمني را براي پرسنل هنگام برخورد تصادفي با اتصالات الكتريكي برقدار بالا خواهد برد و از كليد در برابر آلودگي­ ها و عوامل جوي محافظت مي­ كند كه درجه اين حفاظت بستگي به قاب اختصاص داده شده دارد. كليدها عموماً به دو منظور استفاده مي ­شود:

    • قطع کننده برق ورودی

    •  قطع كننده و حفاظت كننده 

بعضي كليدهاي ايمني داراي فيوز هستند اما بعضي ديگر فاقد فيوز است و فقط شامل يك كليد و اتصالات مربوط به آن و حالت قفل داخلي اینترلاک است. همچنين خانوادۀ كليدهاي ايمني در دونوع وظیفۀ عادي و وظيفۀ سنگين ساخته شده ­اند. كليدهاي ايمني امكاناتي را براي قطع و وصل بار از منبع برق الكتريكي فراهم مي­ کند درحالت راه اندازي موتور، مانند دستگاه هاي خراطي چوب طبق استاندارد NEC نياز به استفاده از كليد ايمني است.

طبق اين استاندارد قطع كننده­ ها باید در سمت موتور و ماشين باشد يعني بايد در جلوي چشم كاربر قرار داشته باشد و بيشتر از ۵۰ قدم فاصله نداشته باشد. باید توجه داشت كه جريان نامي اين كليدها از ۱۶ تا ۴۰۰۰ آمپر است. با قطع كليد، برق ورودي قطع شده و اپراتور با اطمينان آن را سرويس می كند.

 

  • كليد اتوماتیک

كليد اتوماتیک یا خودكار امكانات دستی را براي قطع و وصل برق به وجود می ­آورد همچنین حفاظت جريان اضافي و اتصال کوتاه را برعهده دارد. در مواردي كه حفاظت از تجهيزات مختلف نظير تأسيسات روشنايي، سيم، كابل و ماشين آلات صنعتي دربرابر اضافه جريان، جريان اتصال كوتاه و غيره مدنظر باشد از كليد اتوماتیک استفاده مي­ کنند.

كليدهاي اتوماتیک نسبت به فيوزها و كليدهاي دستي داراي مزاياي زير است:

 ۱- كليد اتوماتیک پس از قطع مدار در اثر جريان زياد و يا هر عامل ديگري، بلافاصله مجدداً آمادۀ بهره ­برداري است.
 ۲- با كمك كنتاكت هاي فرعي كه در آن تعبيه شده، مي توان وضعيت كليد در هر حالت، يعني حالت هاي قطع، وصل يا وقوع خطا را توسط سيگنال هاي مناسب تعيين و به اتاق فرمان ارسال کرد.

ساختمان اين نوع كليدها به گونه اي است كه اگر كليد را برروي يك مدار اتصال كوتاه شده ببنديم، پس از بسته شدن كليد، رله اضافه جريان سريعاً كليد را قطع مي ­سازد. در بسياري از موارد از كليد اتوماتیک تنها به عنوان وسيلۀ قطع و وصل مدار استفاده نمی­ شود و وظيفۀ حفاظتي را هم به عهد دارد.

کلید-صنعتی-مرکب-کلید-اتوماتیک-کمپکت-اشنایدر
                                               کلید اتوماتیک کمپکت اشنایدر الکتریک

 

  • كليد مينياتوري

   کلید مینیاتوری نوعي كليد اتوماتيك يا خودكار است که اجزای تشکیل دهندۀ آن عبارتند از:

    • کلید
    • رلۀ جريان مغناطيسي (رلۀ جريان زياد با عمل كرد سريع)

    •  رلۀ حرارتي يا رلۀ بي متال (رلۀ جريان زياد با عمل كرد تأخيري)

   کلید مینیاتوری براي جريان هاي نامي كم و تا ۶۳ آمپر توليد مي شود. در اين كليدها گاهی حفاظت در برابر اضافه بار و اتصال كوتاه نيز وجود دارد كه عمدتاً مشخصات مربوط به اين حفاظت ها غير قابل تنظيم است.

اين كليدها بیشتر مصارف خانگی دارند و  داراي قدرت قطع پاييني نسبت به بقيه كليدهاي خودكار هستند. اين كليدها بیشتر در دو نوع  Bو C ساخته مي شوند نوع B آن در مصارف روشنايي به كار مي رود و تند كار است از نوع  Cبراي راه اندازي وسايل موتوري استفاده می شود و كند كار است اين كليدها بیشتر در انواع تك پل، دو پل و سه پل ساخته مي شوند.

 

کلید-مینیاتوری-اشنایدر-از-کلیدهای-صنعتی-مرکب
                                             کلید مینیاتوری اشنایدر

 

 كليدهاي مينياتوري به كلاس هاي مختلف تقسيم مي شوند كه تفاوت اين نوع كليدها در جريان اتصال كوتاه آنها است:
   كلاس A: این كليد فوق العاده حساس بوده و تا دو برابر جريان نامي را تحمل می نماید.
   كلاس B: براي بارهاي غير موتوري همانند روشنايي كاربرد داشته و ۳ تا ۵ برابر جريان نامي را تحمل می کنند.
   كلاس C: براي بارهاي موتوري استفاده شده و ۵ تا ۱۰ برابر جريان نامي را تحمل مي كنند.
   كلاس D: به منظور حفاظت بارهاي خازني و يا بارهايي كه جريان هجومي مي كشند، كاربرد داشته و ۱۰ تا ۲۰ برابر جريان نامي را مي توانند تحمل كنند.

 

  • محافظ جان

محافظ جان که براساس میزان حساسیت به دو نوع خانگی (تک فاز) و صنعتی (سه فاز) تقسیم می شوند، علاوه بر حفاظت افراد در مقابل تماس مستقیم و غیر مستقیم برق، از نشتی جریان جلوگیری و حفاظت دستگاه ها و تجهیزات صنعتی را تامین می کند. محافظ جان یکی از مهمترین تجهیزات برقی برای تامین ایمنی افراد به خصوص در مقابل خطر برق گرفتگی ناشی از نشت جریان است.

اساس کار محافظ جان اشنایدر (Residual current Circuit Breaker(RCCB))، مقایسۀ جریان ورودی با جریان خروجی کلید است به طوری که اگر جریان نشتی در مداری که کلید در آن واقع شده است بیش تر از حساسیت کلید باشد کلید عمل کرده و جریان ورودی و در نتیجه مدار را قطع می کند. 

 نوعی از کلید محافظ جان که با نام RCCBO یا محافظ جان ترکیبی شناخته می شود؛ ترکیبی از یک کلید مینیاتوری و یک کلید محافظ جان است. محافظ جان اشنایدر ولتاژهای تماس خطرناک را ظرف ۲٫۰ ثانیه قطع می کند و نصب و سیم کشی آن ساده و از نظر اقتصادی مقرون به صرفه است.

محافظ-جان-دوپل-اشنایدر-الکتریک-کلید-صنعتی-مرکب
                                  محافظ جان دو پل اشنایدر الکتریک

 

محافظ-جان-چهار-پل-اشنایدر-الکتریک-کلید-صنعتی-مرکب
                                      محافظ جان چهار پل اشنایدر الکتریک
 
 

برای بررسی، قیمت و خرید انواع کلیدهای صنعتی اشنایدر کلیک کنید.

 پشتیبانی فنی شرکت الیکا الکتریک همراه شماست:

۰۳۱-۳۲۶۶۴۵۵۰

۰۳۱-۳۲۶۶۳۸۳۶

۰۳۱-۳۲۶۶۳۸۳۷


  • كليد فيوز

كليد فيوز نوعي از كليدهای صنعتی است كه قطع آن باعث خارج شدن فيوزها از مدار شده و قطع و وصل آن­ها به وسیلۀ دست صورت مي ­گيرد. با قطع كليد، تعويض فيوزها به سادگي انجام مي­ شود. چون كليد فيوزها معمولاً بر روي تابلو نصب می­ شوند.

براي تعويض فيوزها نيازي به باز كردن در تابلو نيست و به همين جهت براي تعويض فيوزها خطري وجود ندارد. كاربرد اين كليدها براي جلوگيري از خطرات احتمالي در زمان تعويض فيوزها در شبكه فشارضعيف است.

کلید فیوز
                         کلید فیوز

اين كليد در مقایسه با كليد خودكار ارزانتر و از نظر جاي گيري و ابعاد كوچكتر است. به عبارت دیگر موارد استفاده اين نوع كليد بيشتر در توزيع برق كارخانجات، روشنايي، پست هاي ترانسفوماتور و خطوط انتقال انرژي و در مواقعي كه قدرت قطع بالايي احتياج است به جاي فيوز از اين كليدها استفاده مي ­شود.

بسياري از حوادثي که در شبكه فشار ضعيف به برق گرفتگي مي­ انجامد، مربوط به قوس الكتريكي است كه در موقع تعويض فيوز يعني در هنگام درآوردن فيوز زیر بار و يا جا انداختن آن زير جريان اتصال كوتاه، به وجود مي آيد. لذا براي جلوگيري از خطراتي که در زمان تعويض فيوزها در شبكه فشار ضعيف پيش مي آيد، بهتر است كه به جاي كليد و فيوز از كليد فيوز استفاده شود.

در كليد فيوز، فيوزها روي در كليد سوار شده و با باز كردن در كليد، فيوزها از شبكه جدا شده كه مي­ توان با بيرون آوردن در كليد اقدام به تعویض فیوزها کرد و پس از تعويض فيوزها، در كليد در داخل مجموعه جا زده شده و با بستن آن، فيوزها در شبكه قرار مي گيرند.برخي از اجزاء كليدفيوز به شرح زير است:

 – ۱پايه ثابت
 – ۲بخش متحرك و حمل كننده فيوز
 – ۳ترمينال ها و سوراخ هاي لازم جهت نصب كليد روي باس بار
 – ۴ترمينال هاي اتصال كابل هاي ورودي و خروجي
 – ۵كنتاكت هاي نصب فيوز

 

  • کلیدهای سه فاز

کلیدهای سه فاز از جمله کلیدهای پرکاربرد هستند که در مدارات سه فاز و به خصوص مدارهای ولتاژ بالا استفاده زیادی دارند. کلیدهای قدرت نظیر کلید دژنکتورها و سکسیونرها در این دسته قرار می گیرند.
 
  • کاربرد کلیدهای سه فاز

از کاربرد کلیدهای سه فاز می توان به موارد زیر اشاره کرد. 

۱- اتصال مصرف کننده های سه فاز به شبکه (با صرف نظر از نوع اتصال داخلی مصرف کننده )

۲- راه اندازی موتورهای سه فاز آسنکرون به صورت ستاره مثلث

٣- تغییر جهت گردش موتورهای سه فاز

۴- تغییر سرعت یا دور موتورهای سه فاز آسنکرون

۵- ترمز موتورهای سه فاز

  • اتصال موتورهای سه فاز به شبکه برق با کلید قطع و وصل صفر و یک

کلید قطع و وصل (۱-۰) از کلیدهای زبانه ای است که اگر بخواهیم  از آن در راه اندازی موتور سه فاز استفاده کنیم این کلید باید یک بار سه فاز L2 ،L1 و L3  را به سرهای V1 ،U1 و W1 در موتور متصل کند و در حالت دیگر موجب قطع این اتصال شود.

همان طور که در نقشه شمای حقیقی مدار مشاهده می کنید سه فاز L2 ،L1 و L3 به ترمینال های ۱، ۳ و ۵ موتور متصل می شود و ترمینال های خروجی ۲، ۴ و ۶ به سرهای V1 ،U1 و W1 در موتور متصل می شوند.

 

اتصال-موتورهای-سه-فاز-به-شبکه-برق-با-کلید-صفر-و-یک


نحوه استفاده از کلیدهای سه فاز در راه اندازی موتورهای سه فاز را در این مقالات بخوانید : 

روش های راه اندازی موتور سه فاز

مدار ستاره مثلث موتور سه فاز


  • کلید قدرت

 کلید سکسیونر فقط جدا کننده ولتاژ است یعنی زمانی می تواند وصل یا قطع شود که جریانی از مدار عبور نکند (قبلاً جریان قطع شده باشد) چون ساختمانش به سیستم های جرقه گیر مجهز نیست.

 

سکسیونر
                                                                 نمونه ای از سکسیونر

پس همان طور که گفته شد قطع و وصل این کلید در زیر بار مجاز نیست و بر عکس کلید دژنکتور (کلید قدرت) قابل قطع و وصل برای مدارهای پرقدرت در زیر بار است. این کلید به سیستم های جرقه گیر مجهز است، به طوری که در هنگام قطع و وصل در زیر بار به ویژه زمان قطع وقتی که کنتاکت ها از یکدیگر جدا می شوند اجازه نمی دهد تا بین آنها جرقه (قوس الکتریکی) شدید به وجود آید.

دژنکتور چیست کلید قدرت
                                دژنکتور

 

 

در صورتی که سوالی در خصوص مطالب بیان شده دارید می توانید در قسمت نظرات از ما بپرسید یا با ارائه پیشنهادات خود، ما را در بالا بردن کیفیت مقالات یاری کنید. 

مقالات مرتبط

نظرات