انواع لامپ

 


مطالبی که در این مقاله از سایت elicaelectric.com می خوانید

اهداف مبحث انواع لامپ :

  • منابع روشنایی مصنوعی
  • لامپ های رشته ای
  • لامپ های رشته ای معمولی و التهابی
  • لامپ های گازی و انواع لامپ فلورسنت
  • لامپ گازی جیوه ای
  • لامپ متال هالید
  • لامپ بخار سدیم
  • لامپ های قوس الکتریکی
  • لامپ بدون الکترود
  • لامپ های مشتعل
  • لامپ های فلاشی
  • لامپ های LED

  • منابع روشنایی مصنوعی

کار در مکان هایی با عمق زیاد یا در ساعات شب امکان استفاده از روشنایی خورشید را محدود و گاه غیرممکن می نماید. استفاده از منابع روشنایی مصنوعی الکتریکی با روش های فنی و رعایت اصول طراحی می توان شرایط مناسبی را برای کار و زندگی فراهم نماید. منابع الکتریکی در حال حاضر دارای تنوع وسیعی می باشند که طراح را برای تأمین بهترین کمیت و کیفیت ممکن روشنایی حمایت می کنند. لامپ ها به عنوان منابع روشنایی مصنوعی به حساب می آیند.

در مباحث روشنایی استفاده مناسب و به جا از منابع با در نظر گرفتن صرفه جویی در انرژی، تأمین راحتی استفاده کنندگان، حفظ اصول زیست محیطی، رعایت جنبه های ایمنی، ارگونومی و بهداشتی برای رسیدن به سیستم روشنایی مطلوب از وظایف منابع روشنایی مصنوعی است. در ابتدا لازم است عنوان گردد که استفاده از واژه چراغ، به معنی یک واحد منبع تأمین روشنایی است که شامل لامپ یا لامپ ها نیز می شود و نباید با لامپ اشتباه گردد.

چراغ شامل قاب، سرپیچ، لامپ و در صورت نیاز بالاست، خازن و برخی اجزای دیگر است و قاب چراغ یا کاسه چراغ ضمن حفظ لامپ، وظیفه مهم محدود نمودن میدان تابش آن را نیز دارد. بنابراین شکل و خصوصیات چراغ و لامپ به طور توام می تواند به عنوان یک واحد روشنایی مورد توجه قرار گیرد.

 

 

لامپ رشته ای

لامپ ها به طور کلی به دو دسته کلی تقسیم می شوند:

١- لامپ های رشته ای

۲- لامپ های تخلیه در گاز

 

  • لامپ های رشته ای

لامپ های رشته ای یا التهابی از یک حباب شیشه ای تشکیل شده است که از هوا خالی شده و با فشار معینی از یک گاز بی اثر (اغلب آرگون) جایگزین شده است. در داخل حباب لامپ یک رشته فنری از تنگستن قرار داده شده است و عبور جریان الکتریکی با ولتاژ معین باعث التهاب رشته شده و مستقیماً تولید طیف نسبتاً کاملی از نور مرئی مینماید.

امروزه این گروه دارای تنوع زیادی از نظر شکل و کیفیت هستند و علی رغم پایین بودن ضریب بهره نوری، به دلیل رنگ دهی بالایی که دارند برای اماکن مسکونی و مکان های تجاری که با تنوع رنگ سروکار بیشتری دارند، جایگزین مناسبی پیدا نکرده اند. لامپ های رشته ای در دو گروه اصلی قابل تقسیم هستند:

  • لامپ رشته ای معمولی

گروه فرعی مشترک دیگری نیز در دو گروه اصلی فوق قابل تعریف است که با نام لامپ بازتابشی است. این لامپ ها می توانند رشته ای معمولی یا هالوژنه باشند، در پشت حباب چراغ از یک لایه منعکس کننده استفاده شده است که بر اساس شکل حباب و خصوصیات منعکس کننده، شار نوری را به طور نسبی در زوایای فضایی محدود هدایت می کند.

 


بیشتر بخوانید:

 لامپ های فلورسنت

لامپ بخار جیوه

لامپ بخار سدیم

                   مقایسه لامپ سدیم و جیوه

 


 

  • لامپ التهابی معمولی

لامپ رشته ای معمولی GLS از یک حباب شیشه ای تشکیل شده که از یک گاز بی اثر (معمولا آرگون) با فشار کم پر شده است. . این گروه لامپ ها قدیمی ترین و فراوان ترین گروه لامپ های تجاری هستند.

نوع رشته ای زغالی در سال ۱۸۷۹ توسط ادیسون تولید و در سال ۱۹۰۶ اولین گروه لامپ های تنگستنی عرضه گردید. لامپ های رشته ای با طول عمر نامی ۱۰۰۰ ساعت، دمای رنگ متوسط ۲۸۰۰K ، رنگ دهی یکصد، محدوده ضریب بهره نوری ۱۶-۱۴ لومن بر وات و ضریب بهره الکتریکی حدود ٪۲ هستند.

محدوده توان الکتریکی تجاری برای استفاده عمومی این گروه تا ۱۰۰۰ W به اشکال مختلف و برای مصارف اختصاصی تا KW ۱۰ کیلو وات ساخته شده اند. درجه حرارت رشته ملتهب حدود ۲۱۰۰ °C است که در این دما رشته لامپ به رنگ سفید در می آید به همین دلیل رنگ دهی کامل دارند.

علت استفاده وسیع از آنها با وجود بهره نوری و الکتریکی بسیار پایین، رنگ دهی بالای آنها است. در بعضی از انواع این لامپ ها علاوه بر آرگون از کریپتون هم برای افزایش بهره نوری استفاده شده است. ضریب بهره الکتریکی در آنها بسیار پایین است و بیش از ۹۸٪ انرژی الکتریکی در آنها به گرما تبدیل می شود.

یکی دیگر از مشکلات لامپ های التهابی رشته ای، درخشندگی بالای آنها است. با توجه به اینکه این لامپ ها اغلب بدون قاب محدود کننده مورد استفاده قرار می گیرند، سازندگان برای کاهش درخشندگی، لایه ای از کریستال سیلیس یا در سطح داخلی حباب اضافه می کنند. این عامل باعث کاهش کلی درخشندگی می شود. به این گروه لامپ ها، رشته ای مات یا یخی می گویند. 

انواع لامپ های رشته ای دکوری

    • لامپ هالوژنه

لامپ های هالوژنه گروه دیگری از لامپ های التهابی رشته ای هستند که از سال ۱۹۶۰ به بازار آمده اند. تمایز عمده این لامپ ها با نوع رشته ای معمولی این است که علاوه بر گاز بی اثر از یک عنصر هالوژنه مثل برم یا ید استفاده شده است.

این موضوع به علت رفع عیب لامپ های معمولی از نظر تبخیر تنگستن، هم بهره نوری لامپ را به حدود دو برابر افزایش می دهد (تا ۳۰ لومن بر وات) و هم طول عمر لامپ به دلیل مقاومت رشته تا ۳۰۰ ساعت افزایش پیدا نموده است.

لامپ های هالوژنه برای مصارف مختلفی همانند خودروها، لامپ های تزیینی و لامپ های مخصوص روشنایی اماکن تا توان مصرفی ۱۰۰۰ وات به صورت تجاری در بازار موجود است. این لامپ ها گرمای زیادی تولید می کند و برای کاهش حجم حباب، معمولاً آنرا به صورت لوله ای می سازند تا از شکستن و ترکیدن آن جلوگیری شود.

لامپ های موسوم به مدادی که در ساخت پروژکتورهای استودیویی و موارد مشابه استفاده می شود از این نوع هستند. لامپ های این گروه، درخشندگی بالایی هم دارند و نباید هرگز از آنها بدون قاب یا کاسه چراغ استفاده گردد.

لامپ های هالوژنی
                                               لامپ های هالوژنی
  • لامپ های تخلیه در گاز

لامپ های گازی یا لامپ تخلیه در گاز به طور عمومی برید حباب شیشه ای مقاوم به حرارت تشکیل شده اند که هوای آن تخلیه شده و با فشار معینی از گاز بی اثر (نئون یا آرگون) به همراه مقداری از فلز تبخیر شونده (جیوه یا سدیم) جایگزین شده است.

برقراری ولتاژ معینی از جریان الکتریکی در الکترودهای دو طرف حباب باعث تبخير فلز و تحریک آن می گردد. این عمل باعث تابش طیف الکترومغناطیس در محدوده نور مرئی یا ماورای بنفش میشود که در نهایت به نور مرئی تبدیل می گردد.

در لامپ هایی که امواج تابشی در دامنه طول موج ماورای بنفش است برای تبدیل آن به نور مرئی از ماده فلئورسانس عمدتاً فسفر و ترکیبات آن در سطح داخلی حباب استفاده میشود، مجموع این پدیده را تخلیه در گاز و لامپ های آن را تخلیه در گاز می گویند. از نظر ساختمانی و شکل متفاوت هستند.

لامپ های تخلیه در گاز شامل گروه های زیر هستند:

  • لامپ فلورسنت
  • لامپ گازی جیوه ای فشار بالا
  • لامپ گازی سدیمی فشار بالا
  • لامپ گازی سدیمی فشار پایین
  • لامپ متال هالید
  • لامپ قوس الکتریکی
  • لامپ مشتعل
  • لامپ بدون الکترود
  • لامپ فلاشی
  • لامپ های دیودی LED

 

  • لامپ فلورسنت

حباب لامپ فلورسنت به شکل لوله ای ساخته می شود تا ضمن کاهش درخشندگی، هدایت حرارتی به محیط به راحتی انجام گردد. با توجه به اینکه تابش طیف در این لامپ ها در محدوده فرابنفش (حدود nm ۲۵۳) است. برای تبدیل آن به طیف مرئی، سطح داخلی حباب لامپ با ماده فلئورسانس می پوشانند.

ماده فلئورسانس پرتو تابشی را جذب می کند و در اثر تحریک طول موج بلندتری را ساطع می کند. ترکیب ماده مذکور طیف تابشی را تعیین می نماید.  فشار داخلی لامپ فلورسنت حدود (۱٫۰۷ پاسکال) و شامل گاز آرگون و مقداری فلز جیوه است، به همین دلیل آن را در گروه لامپ های گازی فشار پایین جیوه ای قرار می دهند.

درجه حرارت این لامپ ها نیز حدود C° ۴۰ است. بهره نوری این گروه لامپ im/W ۹۰-۵۰، درجه رنگ متوسط حدود ۳۰۰۰ و رنگ دهی آنها اغلب ۸۵ است، بنابر این برای هر مکان با ارتفاع کمتر از ۶ متر که نیاز به لامپ با بهره نوری خوب و رنگ دهی مطلوب باشد، از این منابع استفاده می شود.

طول عمر لامپ فلورسنت حدود ۱۰۰۰۰ ساعت است لذا از این جهت دارای مزیت نسبی در مقایسه با لامپ های التهابی است و برای اماکن مسکونی بهتر است از ترکیب این نوع با لامپ التهابی استفاده شود و در اماکن اداری و عمومی لامپ های فلورسنت کاملاً مطلوب هستند.

لامپ های فلورسنت در مقایسه با لامپ های رشته ای دارای چهار برابر بهره نوری هستند و شار مطلوبی تولید می کنند، طول عمری بین ۷ تا ۱۰ برابر دارند ولی نسبتاً گران هستند. لامپ های فلورسنت در سه گروه اصلی تولید می شوند:

  • فلورسنت کاتد گرم با راه انداز
  • فلورسنت کاتد سرد بدون راه انداز
  • فلورسنت فشرده
انواع لامپ فلورسنت
                                         انواع لامپ فلورسنت

 

  • لامپ گازی جیوه ای

لامپ های گازی جیوه ای از یک حباب داخلی کوارتز که به شکل لوله ای است و یک حباب خارجی که می تواند به شکل بیضی یا لوله ای باشد تشکیل شده است. داخل هر دو حباب از هوا تخلیه شده است و حباب مرکزی با فشار معینی از گاز آرگون جایگزین هوا شده است.

فلز تبخیر شونده در این گروه، جيوه است. فشار داخل حباب مرکزی درهنگام کار حدود kPa ۲۰۰-۴۰۰ می باشد، لذا این گروه را لامپ های گازی جیوه ای فشار بالا نیز می گویند.

بسته به مشخصات لامپ، طیف تابشی می تواند در محدوده نور مرئی یا شامل نور مرئی و فرابنفش باشد در حباب خارجی گاز ازت جایگزین هوا شده است و سطح داخلی با لایه ای از ماده فلئورسانس از ترکیبات فسفر پوشانده شده است.

لامپ بخار جیوه
                       لامپ بخار جیوه

لایه فسفر قادر است تابش را به طول موج مرئی باطيف مناسب تبدیل کند. این گروه از لامپ ها در نهایت دارای نور سفید در محدوده nm 407-579 هستند. ملاحظه می گردد که در محدوده طول موج قرمز طیف آنها ناقص است. دمای رنگ این گروه حدود ۴۰۰۰ و شاخص رنگ دهی آنها حدود ۴۰ است. ضریب بهره نوری این گروه بین ۶۵-۳۰ لومن بر وات و طول عمر آنها تا ۲۴۰۰۰ ساعت است.

توان الکتریکی تجاری این گروه بین ۱۵۰ تا ۱۰۰۰ وات است که در توان ۲۵۰ وات و بالاتر باید از بالاست و خازن مخصوص استفاده شود. از این گروه لامپ به طور وسیع برای مکان های بزرگی که نیاز به رنگ دهی بالا ندارد مثل انبارها، سالن های تولید صنایع، ورزشگاه ها، نمایشگاه ها و معابر فرعی با ارتفاع نصب ۱۲-۶ متر به کار گرفته می شوند.

در ساختمان لامپ گازی جیوه ای در حباب مرکزی دو الکترود اصلی و یک الکترود فرعی وجود دارد. هنگام برقراری جریان ابتدا به علت بالا بودن مقاومت الکتریکی داخل حباب، بين الكترود فرعی و اصلی به صورت لحظه ای اتصال کوتاه برقرار میشود که باعث جرقه شده و گرمای ناشی از جرقه باعث گرم شدن حباب و تبخیر و تحریک جیوه می گردد.

تبخیر جیوه باعث میشود که مقاومت داخلی کمتر از مقاومت بین الکترود فرعی و اصلی گردد و به تدریج طی ۳ تا ۵ دقیقه فشار حباب به ۴- ۳ اتمسفر می رسد.در این حالت به دلیل تبخیر جیوه جریان الکتریکی بین دو الکترود اصلی برقرار و تابش طیف در اثر تحریک اتم های جیوه انجام می گردد. هر چه فشار در حباب مرکزی بالاتر می رود طیف نیز کامل تر می گردد، لذا حدکثر توان نوری بعد از ۵ دقیقه خواهد بود.

طیف تابشی غالب بین ۵۷۹ – ۴۰۷ نانومتر است و بخشی از طیف نیز فرابنفش است که فاقد رنگ قرمز است ولی به دلیل وجود فسفر جدار داخلی لامپ، قسمتی از امواج به طیف قرمز تبدیل می شود اما کافی نیست. به همین دلیل رنگ دهی این گروه ناقص می باشد

 

    • معایب لامپ گازی جیوه ای

اغلب لامپ های گازی جیوه ای دارای بالاست هستند ولی در صورتی که به هر دلیل جریان برق قطع شود، چرخه راه اندازی لامپ باید بعد از سرد شدن حباب مرکزی انجام گردد. این مدت حدوداً ۷ – ۵ دقیقه طول می کشد. این عامل به دلیل تبعاتی که برای استفاده کنندگان از نظر ایمنی و اختلال در دید به دنبال دارد عیب عمده این گروه لامپ ها به حساب می آید.

عیب دیگر این لامپ ها، تداخل با امواج رادیویی، تلویزیونی است و باعث می شود که گیرنده ها صوت یا تصویر واضحی نداشته باشند. علت این امر به تابش طیف ناشی از تحریک جیوه در محدوده امواج بلند و اشکالات ناشی از ایجاد میدان توسط بالاست است.

عامل مزاحم دیگر تولید امواج صوتی توسط بالاست معیوب می باشد. بالاست غیر استاندارد یا معیوب میتواند ترازهای فشار صوت پیوسته ای ایجاد کند که باعث آزار استفاده کنندگان گردد که در این صورت تعویض بالاست توصیه می شود.

استفاده از لامپ بخار جیوه در روشنایی معابر ممنوع شده است.

 

ممنوعیت-لامپ-بخار-جیوه-در-روشنایی-معابر

 

ساختمان و عملکرد لامپ متال هالید تشابه زیادی به لامپ های جیوه ای پرفشار دارد، با این تفاوت که در حباب مرکزی علاوه بر آرگون و جیوه، مقدار معینی نمک فلزی شامل يدور سدیم و اسکاندیوم یا یدور تالیوم و هالميوم دیسپرسیوم اضافه شده است.

این عامل باعث افزایش بهره نوری بین ۱۲۵-۷۵ لومن بر وات در آنها گردیده است. لامپ های متال هالید تا توان مصرفی ۲۰۰۰ وات به بازار عرضه شده است.

مزیت مهم دیگر این گروه نسبت به لامپ های جیوه ای، گسترش محدوده طیف نور آنها است به طوری که به علت استفاده از ترکیبات فلزی فوق، دمای حباب مرکزی کاهش یافته است و این عامل اجازه داده است که حجم حباب ها کوچک گردد.

دمای رنگ این لامپ ها تا ۵۰۰۰ K افزایش یافته و طیف در محدوده مرئی وسیع شده و رنگ دهی نیز به حدود ۶۵ ارتقاء یافته است به طوری که در این لامپ ها دیگر نیازی به لایه فلئورسانس نیست.

طول عمر این لامپ ها ۳۴۰۰۰ ساعات است. زمان راه اندازی تا رسیدن به اوج توان نوری در این لامپ ها کوتاه تر از جیوه ای است. بالاست در این گروه متفاوت از لامپ های جیوه ای است و در هنگام استارت نیاز به شوک ولتاژ بالاتری دارند.

 

لامپ متال هالید
                                                                             لامپ متال هالید
  • لامپ گازی سدیمی فشار بالا

این لامپ از نظر ساختمانی شبیه لامپ های جیوه ای هستند با این تفاوت که در حباب مرکزی آنها بجای جیوه و آرگون از سدیم و گزنون استفاده شده است. در این گروه فشار حباب داخلی KPa ۱۰- ۵ می رسد و دمای حباب نیز بالاتر از جیوه ای ها است و به ۱۶۰۰C بالغ می شود.

در ساختمان این گروه لامپ الکترود فرعی وجود ندارند و الکترودهای اصلی از جنس تنگستن می باشد. هنگام راه اندازی، شوک حرارتی برای تبخیر سدیم از طریق بالاست تامین می گردد. حباب مرکزی از جنس مقاوم به حرارت و معمولا پلی کریستالین آلومينا است.

روشن شدن لامپ های گازی سدیمی فشار بالا ۲۰-۱۵ دقیقه طول می کشد ولی بعد از خاموش شدن بلافاصله می توانند روشن شود. رنگ نور در این لامپ ها زرد نارنجی و اوج طیف در mm ۵۸۹ است.

دمای رنگ این گروه K۲۲۰ – ۱۹۰۰ و بهره نوری آنها حدود بین ۱۵۰- ۴۵ لومن بر وات و رنگ دهی آنها بسیار پائین بوده و ۲۴ می باشد. بزرگترین عیب آنها نیز همین رنگ دهی پایین است. البته بدلیل عمر خوب آنها، بیش از ۲۴۰۰۰ ساعت و بهره نوری بسیار بالا برای میادین، معابر اصلی و مخصوصاً مناطق مه خیز کاملاً مناسب است. 

 

لامپ-گازی-سدیم-پرفشار
                                                         لامپ گازی سدیم پرفشار

 

  • لامپ گازی سدیمی فشار پایین

لامپ های سدیمی فشار پایین دارای تشابه ساختمانی با لامپ های سدیمی فشار بالا هستند، اما گاز درون حباب نئون به اضافه مقدار کمی آرگون و گزنون با فشار پایین در حدود KPa۰/۷ است. فلز تبخیر شونده سدیم است و طول موج حداکثر تابش در محدوده mm ۵۸۹ میباشد. دمای حباب در حداکثر توان نوری به C ۲۶۰ می رسد.

این لامپ در مدت ۱۵-۷ دقیقه به حداکثر نوردهی خود می رسد. ضریب بهره نوری آنها بین ۱۸۰-۱۵۰ لومن بر وات و رنگ دهی آنها حدود ۵ و طول عمر آنها ۲۴۰۰۰ ساعت است.

برای راه اندازی نیاز به شوک ۵۵۰ – ۴۰۰ ولت نیاز دارند و در مجموع استفاده محدود دارند. تنهای مزیت این گروه، ضریب بهره نوری بالای آنها است.

 

لامپ سدیم کم فشار
                                                 لامپ سدیم کم فشار
  • لامپ های قوس الکتریکی

این گروه از لامپ ها به دلیل ساختار خود دارای درخشندگی بسیار بالایی هستند. در گذشته از این لامپ ها در پروژکتورها، چراغ های تجسسی و چراغ های نور محدود استفاده شده است. این گروه جزء لامپ های فشار بالا بوده و دارای دو الکترود نزدیک به هم و حدود  ۰٫۳-۱۲ میلی متر هستند.

توان مصرفی بسیاری از این لامپ ها در استفاده های نظامی تا ۳۰KW نیز ساخته شده اند. به علت گرمای زیادی که این لامپ ها ایجاد می کنند، حباب آنها از جنس کوارتز است. فشار داخلی لامپ هنگام کار چندین کیلوپاسکال است. لامپ های قوس الکتریکی دارای انواعی هستند که معروفترین آنها جیوه-گزنون، گزنون و لامپ زیرکونیوم است.

لامپ جیوه-گزنون تا توان ۷۰۰۰ وات ساخته شده و مکانیسم تولید نور آن مانند لامپ های جیوه ای فشار بالا است با این تفاوت که مدت زمان رسیده به حداکثر نوردهی کوتاهتر و ضریب بهره نوری آنها حدود ۵۵ -۵۰ لومن بر وات است. کمترین محدوده تابش طیف آنها در محدوده nm ۴۴۰ – ۵۴۰ و بیشترین آن در محدوده ۳۶۰-۳۷۰ nm است.

لامپ گزنون تا توان ۳۲۰۰۰ وات ساخته شده و توان نوری آنها ۵۰-۳۰ لومن بر وات است و مقدار زیادی از تابش آنها در طیف مادون قرمز است لذا حرارت زیادی دارند.

یکی دیگر از لامپ های این گروه، لامپ زیرکونیوم متراکم است. فاصله الکترودها در این نوع بين ۲٫۸ – ۰٫۱۳ میلی متر و درخشندگی قوس آن ۱۰۶×cd/m2 45 است. حباب لامپ از زیرکونیوم اکساید پر شده است. دمای رنگ حدود ۳۲۰۰K است و پالس ولتاژ اولیه برای راه اندازی آن بالا است.

 

لامپ های-قوس-الکتریکی
                                                   لامپ های قوس الکتریکی

 

  • لامپ های بدون الکترود

لامپ های بدون الکترود لامپ هایی با عمر بسیار طولانی و بالغ بر ۶۰۰۰ ساعت هستند که فاقد الكترود بوده و بر اساس القای جریان در یک حباب شیشه ای بر اساس مکانیسم پلاسما در فرکانس بالا عمل می کنند.

برخی از آنها مشابه لامپ فلورسنت هستند و دارای لایه فلئورسانس میباشند و بهره نوری آنها حدود ۶۵ لومن بر وات است. برخی دیگر از القای میدان مغناطیسی و الکتریکی در فرکانس های میکرویو و رادیویی عمل می کنند. این لامپ ها اگرچه منبع نوری با طول عمر بالا هستند ولی به دلیل ایجاد میدان نسبتاً قوی الکترو مغناطیسی مزاحم، مورد استقبال قرار نگرفته اند.

 

  • لامپ های مشتعل

لامپ های مشتعل به گروهی از لامپ های با توان الکتریکی پایین ۳-۰٫۰۶ وات اطلاق می شود که دارای دو المنت مجاور و نزدیک به هم بوده که در اثر تخله مداوم الکتریکی در بین آنها و در اثر تحریک گاز نئون یا آرگون – نئوں بنی از طیف مرئی در محدوده رنگ نارنجی تا قرمز به شکل شعله ایجاد می کند.

با توجه به تنوع شکل و طرح الکترودها، انواع مختلفی از این نوع در بازار موجود است و این گروه طول عمر زیادی دارند. بهره الکتریکی این لامپ ها ۰٫۳ لومن بر وات است.این نوع لامپ ها طول عمر بالایی داشته و بیشتر استفاده تزیینی یا برای تامین روشنایی محدود دارند.

 

لامپ های-مشتعل

 

  • لامپ های فلاشی

لامپ های فلاشی همانگونه که از اسم آنها پیداست برای تامین روشنایی دائم بكار نمی روند بلکه برای روشن و خاموش شدن لحظه ای مناسب هستند و در زمان کوتاه می توانند روی موضع مورد نظر تابش نور داشته باشند. مورد استفاده این گروه امور عکاسی، تنظیم وسایل گردنده صنعتی و موتور خودرو و ناوبری هوایی علائم اضطراری و مانند آن است.

این لامپ از یک حباب کریستالی کوارتز لوله ای صاف یا فنری تشکیل شده است که از گاز گزنون خالص با فشار ۲۵-۸۰ kpa یا مخلوطی از این گاز با کریپتون، آرگون یا هیدروژن پر شده است. حباب  این لامپ دارای دو الکترود است که در مواقع راه اندازی، با ولتاژ بالا، یک شوک جریان به گاز وارد می کند و باعث تحریک لحظه ای آن می شود. ضریب بهرۀ نوری لامپ در محدودۀ ۳۰-۶۵ lm/w است. نحوه ی راه اندازی این نوع لامپ ها مشابه دیگر لامپ های سدیم و متال هالید است.

لامپ فلاشی

                              لامپ فلاشی

  • لامپ های دیودی LED

لامپ های دیودی دارای نور بسیار محدود هستند که کاربری عملی آنها برای تأمین روشنایی نیست. حجم لامپ بسیار کوچک است و بصورت کپسول مواد نیمه هادی می باشد و الکترودهای لامپ از دو جوشن با مساحت بسیار کوچک mm۰/۲۵ و بسیار نزدیک به هم تشکیل شده است که در اثر برقرای جریان الکتریکی یک قوس معين در بین این دو جوشن تشکیل می شود و نور محدودی را تولید می کند.

جنس مواد بکار رفته در لامپ تعیین کننده طیف خروجی از لامپ است در نتیجه لامپ های دیودی می توانند رنگی باشند که در این صورت کاربرد صنعتی وسیعی دارند و اغلب در پانل های الکتریکی و الکترونیکی برای نشان دادن مفاهیم یا به عنوان علائم به کار می روند. 

لامپ LED
                                         لامپ LED

 

  • مشخصه های اصلی لامپ ها

مهمترین خصوصیاتی که برای بکارگیری لامپ ها و چراغ ها مد نظر قرار می گیرد شامل موارد زیر است:

١- توان نوری

۲- ضریب بهره نوری

٣- عمر لامپ

۴- درخشندگی لامپ

۵- رنگ دهی لامپ

 

توان نوری یا شار نوری لامپ، تابع توان الکتریکی و ضریب بهره نوری آن است. استفاده از لامپ هایی با توان نوری مختلف، تابع ارتفاع نصب آنها و مساحت محدوده ای است که باید توسط آنها تأمین روشنایی گردد.

لامپ های با توان نوری پایین برای اماکن کوچک و ارتفاع نصب کوتاه استفاده می شوند. به طور مثال، از لامپ های فلورسنت برای ارتفاع نصب بیش از ۶ متر نمی توان استفاده نمود، زیرا در بالاتر آن ارتفاع شار نوری رسیده روی سطح برای تامین حداقل شدت روشنایی مورد نیاز برای فعالیت های معمول کفایت ندارد.

 

حد-مجاز-ارتفاع-نصب-لامپ-فلورسنت

 

لامپ های با توان نوری بالاتر از ۹۰۰۰ لومن (شامل لامپ های گازی فشار بالا) برای ارتفاع بیش از ۶ متر مناسب هستند به طوری که در تامین روشنایی محوطه ها و معابر برای ارتفاع نصب ۲۴ متر می توان از مجموعه ای از چراغ های با لامپ ۱۰۰۰ وات سدیمی استفاده نمود.

بدیهی است که تمام توان نوری لامپ، قابل استفاده برای سطوح مورد نظر در زیر آن نیست، لذا هرگاه صحبت از توان نوری لامپ به میان می آید، باید خصوصیات و قابلیت قاب چراغ یا کاسه چراغ برای ایجاد شرایط لازم در بهره گیری از توان نوری لامپ نیز لحاظ گردد. در اینجا برای بیان کارایی استفاده از توان نوری لامپ، از واژه ضریب بهره از روشنایی چراغ استفاده می گردد.

ضریب بهره از روشنایی چراغ، وابسته به خصوصیات چراغ و خصوصیات محیط مورد استفاده و ارتفاع نصب آن از سطح کار می باشد.

عمر لامپ براساس هزار ساعت کارکرد آن تعیین می شود. به طور عمومی عمر نامی هر گروه لامپ بر اساس مدت زمانی از کارکرد آن تعیین می شود که به ازای ۱۱ ساعت روشن و یک ساعت خاموش، ۵۰٪ از آنها بسوزد یا از کار بیفتد.

عمر لامپ های رشته ای علاوه بر قاعده فوق اغلب وابسته به ولتاژ برق است. در حال حاضر عمر نامی لامپ ها بر اساس دستورالعمل استاندارد توسط سازندگان اعلام می گردد.

حداقل عمر نامی لامپ ها مربوط به رشته ای ها با هزار ساعت و بیشترین آن مربوط به متال هالید با ۳۴۰۰ ساعت است. 

یکی از عوامل مهم در انتخاب لامپ ها میزان درخشندگی آنها است. برای جلوگیری از خیرگی و صدمه به چشم لازم است که لامپ هایی که در ارتفاع کم قرار می گیرند درخشندگی پائینی داشته باشند. در صورتی که ضرورت داشته باشد که چراغ هایی در ارتفاع پایین یا در دید افراد نصب شود باید از لامپ های با درخشندگی پایین یا حباب های مات در کاسه چراغ استفاده گردد.

 

تأثیر-میزان-درخشندگی-چراغ-در-انتخاب-لامپ

 

در هر حال اگر درخشندگی سطح لامپ یا دهانه چراغ از  ۱۰۰cd/m2 بیشتر باشد درخشندگی نارحت کننده و گاه ناتوان کننده خواهد بود.

با توجه به نیاز افراد به تشخیص طیف رنگ در مکان مورد استفاده، لامپ باید رنگ دهی مناسبی داشته باشد. برای محیط زندگی و اماکن عمومی باید رنگ دهی بالاتر از ۸۰ و برای اماکن صنعتی با مشاغل معمولی باید رنگ دهی بیش از ۴۰ باشد.

برای معابر اصلی و محوطه های باز که نیازی به تشخیص رنگ اشیاء نیست از منابع با رنگ دهی کمتر از ۴۰ می توان استفاده نمود.

 


بیشتر بخوانید:

انتخاب رنگ لامپ مناسب

انواع لامپ های رشته ای

ساختمان و طرز کار لامپ های رشته ای

لامپ های تخلیه گازی

راه اندازی لامپ

لامپ های هالوژن تنگستن

لامپ LED

لامپ متال هالید


 

 

 

 

 

در صورتی که سوالی در خصوص مطالب بیان شده دارید می توانید در قسمت نظرات از ما بپرسید یا با ارائه پیشنهادات خود، ما را در بالا بردن کیفیت مقالات یاری کنید. 

مقالات مرتبط

نظرات