مهم ترین انواع تابلو برق که باید بشناسید!

 


مطالبی که در این مقاله از سایت elicaelectric.com می خوانید

اهداف آموزشی مقالۀ  آشنایی با انواع تابلو برق :

  • تعریف تابلو برق 
  • انواع تابلو برق از نظر ولتاژ
  • تابلو برق فشار متوسط
  • تابلو برق فشار ضعیف
  • انواع تابلو فشار ضعیف
  • انواع تابلو برق از نظر محل نصب (درونی، بیرونی)
  • انواع تابلو برق از نظر کاربرد (توزیع، کنترل)
  • انواع تابلو برق از نظر ساختار
  • انواع تابلو برق از نظر ایستایی (ایستاده، دیواری، کشویی)
  • انواع تابلو برق از نظر متحرک بودن
  • جا به جایی، حمل و نقل و نصب تابلو برق

 

  • تعریف تابلو برق

ﺗﺎﺑﻠﻮ برق مجموعه ﺗﺠﻬﻴﺰاﺗﻲ است ﻛﻪ ﺑﺮاي ﻛﻨﺘﺮل و ﺗﻮزﻳﻊ اﻧﺮژي اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴرد و عبارت است از فضایی که تجهیزات برقی در آن نصب می شود. لزومی ندارد تابلو را حتماً در یک فضای بسته فلزی بدانیم بلکه فضای بسته فلزی، نوعی از تابلو محسوب می شود. در این مقاله پس از ارائه تعاریفی از تابلو برق انواع تابلو برق را بررسی خواهیم کرد.

   تابلو ترکیبی است از یک یا چند وسیلۀ کلیدی (قطع و وصل) همراه با تجهیزات کنترل، اندازه گیری، حفاظت و تنظیم که تمامی اتصالات برقی و مکانیکی داخلی و قسمت های بدنۀ آن به طور کامل سوار شده باشد و از تجهیزاتی است که برای کنترل، نیرو رسانی و توزیع انرژی الکتریکی در صنایع برق به کار می رود.

در واقع تابلو برق یک کابینت برای تجهیزات الکتریکی یا الکترونیکی است که کلیدها و دستگیره های کنترلی و ابزارهای نمایش روی آن نصب می شود. تابلوهای برق برای جلوگیری از وارد شدن شوک الکتریکی به کاربران تجهیزات و حفاظت تجهیزات در برابر عوامل محیطی استفاده می شوند.

 

هدف استفاده از تابلو برق و فراهم ساختن تجهیزات در یک محل:

فراهم شدن امکان کنترل و حفاظت مطمئن و دقیق

قابلیت استفاده از سیستم های الکتریکی به هم پیوسته و با هزینۀ کمتر

تعمیر، سرویس و نگه داری آسان و سریع

تأمین ایمنی سیستم و موجودات زنده

 
 
 
 

 

در این مقاله ساختار تابلو برق را بررسی می کنیم ، انواع آن ها را معرفی و اجزای داخلی آن را از نظر استاندارد ها تحلیل می کنیم.

  • تابلو سازی 

   رشته ای ترکیبی است. تابلو برق در واقع یک محفظه بوده که تجهیزات الکتریکی را در بر می گیرد و البته تابلوها می توانند دربرگیرندۀ تجهیزات پنوماتیکی (سیستم های بادی) نیز باشند مانند: شیرهای برقی، کمپرسور و … .

   به طور کلی لازم به ذکر است که جهت فراگیری فنون مربوط به تابلوهای برق نیاز به فراگیری چندین آیتم اصلی است که در ذیل به اختصار عنوان می کنیم:

  1.  اصولی کلی و استانداردهای مربوط به تابلوهای برق و محفظه های الکتریکی مانند درجه حفاظتی IP و درجه بندی جداسازی محفظه ها و مقابله با عوامل جوی و … در کشورهای عضو کمیسیون الکتروتکنیک بین الملل، استاندارد IEC-60529 برای طبقه بندی درجه حفاظت تابلوها در برابر عوامل خارجی (کدهای IP) استفاده می شود.
  2. اصول تخصص در مورد تابلوهای برق، مقادیر نامی مانند ولتاژ و جریان نامی و …
  3.  آشنایی با تجهیزات الکتریکی و عملکرد آنها و نحوۀ انتخاب صحیح آنها
  4.  آشنایی با تأسیسات الکتریکی و آشنا با محاسبات مربوطه
  5.  آشنایی با دروسی مانند رله و حفاظت سیستم ها- طرح پست الکتریکی و غیره
  6. آشنایی با طراحی مدارات فرمان و کنترل و لاجیک

   جهت فراگیری هریک از فنون یاد شده لازم است صورت جداگانه اقدام به فراگیری کرد. البته وقتی تنها در مورد تابلوهای برق صحبت به میان می آید آیتم های ۱ و ۲ فوق الذکر بسیار پررنگ تر می شوند.

   البته در حرفۀ تابلوسازی، علوم مهم دیگری نیز نقش دارد که از نام بردن کلیه آن ها صرف نظر می کنم مانند علم ارگونومی و …

   به صورت کلی در مورد تابلوهای برق اصول کلی و استاندارد و همچنین تعاریف کلی وجود دارد و بسیار حائز اهمیت است. مثلاً‌ نوع تابلو از نظر ساختمان آن ها. به عنوان مثال تابلوهای ایستاده – دیواری – میزی- رک و … و هریک از آنها ساختمان منحصر بفردی دارند و کاربرد آنها نیز متفاوت است.

 

  • انواع تابلو برق از نظر سطح ولتاژ

انواع تابلو برق از نظر سطح ولتاژ به دو دستۀ زیر تقسیم می شوند:

  • تابلو فشار متوسط (MV)
  • تابلو فشار ضعیف (LV)

 

  • تابلو برق فشار متوسط

تابلوهای فشار متوسط معمولاً در سطح ولتاژ ۱ تا ۳۶ کیلو ولت قرار دارند و به صورت چند سلولی مونتاژ می شوند. تجهیزات داخل این تابلوها شامل انواع کلیدهای قدرت  یا دژنکتور، ترانسفورماتورهای اندازه گیری جریان و ولتاژ، کلیدهای جدا کننده زمین، کنتاکتورهای فشار متوسط، رله، باس بار، لوازم و تجهیزات کنترلی است.

  • تابلو برق فشار ضعیف

  • تعریف تابلوی فشار ضعیف

 مطابق با استاندارد IEC60439-1 تابلوی فشار ضعیف ترکیبی است از یک یا چند وسیلۀ قطع و وصل فشار ضعیف همراه با تجهیزات کنترلی، اندازه گیری، نشانگر، حفاظتی، تنظیم کننده و … مربوط به خود که به نحوی کامل نصب و سوار شده و کلیه اتصالات الکتریکی و مکانیکی داخلی و قطعات ساختمانی را شامل می شود.

 پس از تبدیل ولتاژ فشار قوی به ولتاژ فشار ضعیف در پست های ترانس، جهت تقسیم انرژی الکتریکی از تابلوهای فشار ضعیف استفاده می شود. معمولاً  ولتاژ نامی تابلوهای فشار ضعیف در جریان متناوب از ۱۰۰۰V و فرکانس ۱۰۰۰Hz و در جریان مستقیم ولتاژ نامی تابلو از ۱۵۰۰V بیشتر نمی شود.

تنوع مصرف کننده ها، احتياجات مختلف در مورد طرح و اندازه تابلوهای فشار ضعیف را ایجاب می کند.

در نتیجه، تابلوهای فشار ضعیف با اندازه های استاندارد تهیه شده و بسته به احتیاج به کلیدهای خودکار و یا ترکیب کلید و فیوزهای متعدد و همچنین دستگاه های اندازه گیری و غیره برای مدارهای خروجی مجهز می شود.

این تابلوها بسته به محل نصب آنها از جنس عایق، چدن، ورقه های آهن و به شکل های مختلف: دیواری، توکار و روکار، همچنین ایستاده برای فضاهای آزاد یا سرپوشیده ساخته می شوند.

   اغلب تابلوهای موتورخانه از نوع ایستاده و بقیه تابلوها از نوع توکار تمام بسته است. در این جا لیستی ذکر می شود که شامل قطعات مکانیکی و الکتریکی داخلی تابلو است. این لیست شامل؛ ضخامت ورق ـ فریم تابلو ـ روبند ـ نوع رنگ کاری ـ جا نقشه ای – یراق آلات ـ نوع تابلو (یک درب ـ دو درب ـ نرمال ـ اضطراری) اسم شرکت سازنده تابلو ـ اسم تابلو ـ چراغ سیگنال (رنگ ـ تعداد ـ وات ـ نوع لامپ ـ فیوز) مشخصات فیوزهای داخل تابلو بعلاوه پایه فیوز ـ کلید مینیاتوی (تکفاز ـ سه فاز ـ ولتاژ قابل تحمل) رله ـ کنتاکتور ـ کلید گردان (با مشخصات کامل) مشخصات ترمینال – مشخصات شین فاز ـ نول – مقره های پشت شین ـ نوع سیم کشی داخلی تابلو ـ نوع سیم کشی خط به تابلو ـ طریقه ی انتقال سیم در تابلو (ترانکینک ـ استفاده از کمربند) استفاده از سیم یک تکه در تابلو ـ شماره گذاری خطوط روی ترمینال – استفاده از کابلشو است.

تمام این عناوین با مشخصات کامل است. وجود این مشخصات باعث عمر بیشتر تابلو، خطای کمتر و تعویض آسان تر می شود.

   وجود سیم ارت در تابلوی برق ضروری و با رنگ سبز نمایان است.

   خطوط T-S-R به ترتیب با رنگ زرد ـ قرمز ـ آبی ـ سیم نول با رنگ سیاه مشخص می شود.  

   در بعضی از تابلوها روی درب تابلو یک سری کلید وجود دارد START-STOP یا یک کلیدگردان که برای روشن و خاموش کردن روشنایی و یا موتور به کار می رود.

 

 این تابلوها معمولاً در جلو دارای دری هستند که دسته کلیدها، وسایل اندازه گیری، انواع پوش باتن و همچنین لامپ سیگنال بر روی آن نصب می شوند و بسته به مورد احتیاج ممکن است قسمت پشت تابلو باز یا بسته باشد.

شین های مسی حامل جریان در داخل تابلوها روی مقره های اتکائی نصب می شوند. کلیدها به وسیلۀ هادی های مسی بدون روپوش یا روپوش دار با مقاطع کافی به شین ها وصل شده است و معمولاً سیم بندی های دستگاه های اندازه گیری و کنترل در داخل کانال های پلاستیکی و یا در محفظۀ پشت تابلو قرار می گیرند.

مجموعه دستگاه های مربوط به راه اندازی الکتروموتورها یا وسایل فرمان را می توان در داخل تابلوهای استاندارد با اندازه های مناسب نصب کرد.

به طور کلی محل نصب وسایل تابلوئی و همچنین سیم کشی داخل تابلوها باید در دسترس باشد تا  به سادگی تعمیر شود.

جهت آسان تر شدن تعمیر و تعویض قطعات مستهلک شدۀ تابلو می توان از سیستم موزائیکی استفاده کرد در این سیستم وسایل طوری جاسازی شده اند که به راحتی قابل جدا شدن از كل تابلو باشد.

 

انواع تابلو فشار ضعیف

تابلوهای فشار ضعیف در سطح ولتاژ کمتر از ۱۰۰۰ ولت قرار دارند. ولتاژ نامی تابلوهای فشار ضعیف اغلب تا ۶۹۰ ولت و ولتاژ سرویس تا ۵۰۰ ولت است. تابلوهای فشار ضعیف اغلب در سه نوع زیر ساخته می شود:

الف) تابلوی دیواری (Wall Mounted)

ب) تابلوی ایستاده ثابت (Free Standing)

پ) تابلوی ایستاده کشویی

 

 تابلوهای فشار ضعیف مورد استفاده در برق ساختمان را با در نظر گرفتن مکان و موقعیت قرار گرفتن آن ها نسبت به منبع تغذیه و وظیفه و نقش آن ها در سیستم کنترل و توزیع برق در دسته های زیر طبقه بندی می کنند:

  • تابلوی اصلی فشار ضعیف:

در پست برق و به طرف فشار ضعیف ترانس متصل بوده و برق مجموعه را توزیع و کنترل می کند.

 

  • تابلوهای نیمه اصلی فشار ضعیف:

تابلوهای برق بلوک ساختمانی یا قسمت مستقلی از مجموعه را توزیع کرده و یا از تابلوی اصلی تغذیه می شود.

 

  •    تابلوهای فرعی تأسیسات و تجهیزات:

   به منظور توزیع و کنترل سیستم های برقی ویژه در برخی ساختمان ها مانند موتورخانه، آشپزخانه، رختشوی خانه و … تابلوهای فرعی استفاده می شوند که از تابلوی اصلی تغذیه می شوند.

 

  • تابلو فرعی روشنایی

   این تابلوها به منظور توزیع و کنترل برق روشنایی و پریزهای عمومی به کار می روند که از تابلوی اصلی تغذیه می شوند.

 


بیشتر بخوانید:

انواع تابلو توزیع نیروی برق


 

  • نقشه های شماتیک توزیع برق 

   نقشه های شماتیک سیستم توزیع برق از طریق تابلوهای اصلی، نیم اصلی، فرعی و … در سطح و در ارتفاع را در تصاویر زیر مشاهده می کنید.

 

شماتیک-سیستم-توزیع-نیروی-برق-در-سطح
                                                                                                    شماتیک سیستم توزیع نیروی برق در سطح

 

 

 

شماتیک-سیستم-توزیع-برق-در-ارتفاع
                                                              شماتیک سیستم توزیع برق در ارتفاع

 

 

شماتیک-سیستم-توزیع-برق-در-ارتفاع-حالت-دوم
                                                                        شماتیک سیستم توزیع برق در ارتفاع

 

 

  • نقشه ساخت تابلو برق

به منظور ساخت تابلو برق دو نوع نقشه طراحی می شود 

  1. رایزر دیاگرام که مکان تابلو در آن قید شده است.
  2.  نقشه داخل تابلو (که خطوط- فیوز و کلیدها در آن کشیده شده است).

در ساختار تابلو برق باید نکات زیر رعایت شود : 

  • نکات مربوط به رعایت مسائل ایمنی براساس نشریه سازمان برنامه و بودجه و یا ۱۱۰ باشد.
  • شین ها با رنگ نسوز رنگ آمیزی شود.
  • کلید ورودی باید خودکار باشد. در مواردی که از کلید و فیوز جداگانه استفاده شود کلید باید قبل از فیوز نصب شود. به طوری که با خاموش کردن کلید، فیوز نیز قطع شود. کلید اصلی تا جایی که ممکن است، گردان باشد و از فیوز فشنگی استفاده شود.
  • سیم کشی داخل تابلو با سیم مسی تک لا با عایق حداقل ۱۰۰۰ ولت با مقطع مناسب انجام شود.
  • ارتفاع بالاترین دسته کلید تابلو ۱۷۵ سانتیمتر بیشتر نباشد و همچنین قسمت میانی از سطح زمین ۱۶۰ سانتیمتر باشد.
  • استفاده از سیم ۱٫۵ برای روشنایی با کلید مینیاتوری ۱۰ آمپر و سیم ۲٫۵ برای پریز با کلید مینیاتوری ۱۶ آمپر باشد.
  • محاسبه کابل از طریق سطح مقطع انجام گیرد.

   


بیشتر بخوانید:

انواع نقشه و سیم کشی در برق ساختمان

 مدارها و انواع سیم کشی ساختمان


 

  • تابلوهای برق داخل ساختمان

   تابلوهای برق داخل ساختمان به سه دسته تقسیم می شوند:

۱- تقسیم واحد

۲- عمومی

۳- کنتور

 

به منظور آشنایی بیشتر با انواع تابلو برق ساختمان، نقشه و خروجی های آن ها این جا کلیک کنید.

 


برای بررسی، دریافت لیست قیمت و خرید انواع تجهیزات تابلو برق کلیک کنید.

راه های ارتباط با پشتیبانی فنی با شرکت الیکا الکتریک :

۰۳۱-۳۲۶۶۴۵۵۰

۰۳۱-۳۲۶۶۳۸۳۶

۰۳۱-۳۲۶۶۳۸۳۷


انواع-تابلو-برق

  • انواع تابلو برق

 

الف) انواع تابلو برق از نظر محل نصب

 

  • تابلو برق بیرونی

 تابلو برق بیرونی (OUTDOOR) در فضای باز نصب شده و علاوه بر وظایف تابلوهای درونی، باید از تجهیزات در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻋﻮاﻣﻞ ﺟﻮي ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ ﻛﻨﻨﺪ و  ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﺧﺎﺻﻲ دارند.

– ضخامت ورق بدنه حداقل ۲ میلی متر باشد.

– ابعاد پوشش سقف حداقل ۵ سانتی متر از هر طرف بزرگتر از بدنه تابلو باشد.

– فقط با درب دسترسی از جلو ساخته شده و درزها با پلاستیک مخصوص، به طور کامل آب بندی شوند. 

– درب مجهز به قفل مناسب شود.

– تابلو بر روی سکویی به ارتفاع ۲۰ الی ۲۵ سانتی متر از کف تمام شده و با استفاده از بولت هایی که درون فونداسیون کار گذاشته شده نصب می شود. طرفین سکو از هر دو طرف ۱۰ سانتیمتر بزرگتر از لبه تابلو و ابعاد داخلی حداقل ۵ سانتی متر کوچک تر از ابعاد تابلو خواهد بود.

– رنگ آمیزی بدنۀ تابلو با استفاده از رنگ مقاوم در برابر نور آفتاب (Zing Rich) انجام می گیرد.

– ابعاد تابلوهای بیرونی: حداکثر ارتفاع ۱۲۰ سانتیمتر، عرض بر حسب نیاز، عمق ۴۰ سانتیمتر.

 


بیشتر بخوانید:

مهم ترین روش های تست تابلو برق


 

تابلو-برق-بیرونی-الیکا-الکتریک

 

  • تابلو برق درونی

  • تابلو برق درونی (INDOOR) تابلوهایی هستند که در محل های سرپوشیده مورد استفاده قرار می گیرند. این تابلوها وظیفۀ نگهداری تجهیزات در محل نصب شده و حفاظت از آنها در برابر برخوردهای ناخواسته را برعهده دارند.

 

ایستاده: ضخامت ورقۀ بدنه حداقل ۲ میلیمتر باشد، اسکلت نگهدارنده از پروفیل و یا نبشی آهنی ساخته می شود، تابلو بر روی اطاقک کابل، کانال و یا فونداسیون با استفاده از پیچ و مهره انجام گیرد.

ابعاد تابلوی درونی با درب دسترسی از جلو:

ارتفاع ۲۲۰ سانتیمتری، عرض ۹۰ سانتیمتر، عمق ۶۰ سانتیمتر.

ابعاد تابلوی درونی با درب دسترسی از دو طرف:

ارتفاع ۲۲۰ سانتیمتری، عرض ۹۰ سانتیمتر، عمق ۸۰ سانتیمتر.

 

دیواری: اگر ارتفاع تابلو تا یک متر باشد ضخامت ورقه بدنه ۱٫۲۵ میلیمتر بوده و برای ارتفاع بلندتر از ورق ۱٫۵ میلیمتر ساخته می شود.

  • محل ورود و خروج کابل ها با استفاده از گلند مناسب مسدود می شوند.
  • برای سهولت کار، تجهیزات بر روی ورقی به ضخامت ۱٫۵ میلیمتر نصب شده از این ورق با استفاده از پیچ و مهره به بدنۀ تابلو بسته می شود.
  • حداکثر ارتفاع نصب کلیۀ تابلوهای دیواری ۲۱۰ سانتیمتر از کف تمام شده تا بالای تابلو باشد.

 

تابلو-برق-درونی

 


 

ب) انواع تابلو برق از نظر کاربرد

 

  •  تابلو برق توزیع

تابلو برق توزیع به منظور جمع آوری و توزیع انرژی الکتریکی به کار برده می شوند.

تابلوهای توزیع بسته به نیاز در ابعاد مختلف و نیز از نظر تجهیزات برای کاربردهای خاصی ساخته می شوند. ورودی تابلو اغلب برق شبکه سراسری است و خروجی آن مصرف کننده است. برای اتصال تابلو به ورودی و خروجی ها اغلب از ترمینال استفاده می کنند.

تابلوهای توزیع مختص تقسیم بندی جریان برق ورودی و انتقال آن است. این انتقال می تواند بین شبکه ای از تابلوهای دیگر که هر کدام کاری تخصصی انجام می دهند و یا صرفاً یک تابلوی توزیع چند منظوره صورت گیرد. در واقع این تابلو نوعی منبع تغذیه با حفاظت بالا برای دیگر تابلوها و ماشین آلات است. تقسیم بندی جریان به کمک ادوات مختلفی از جمله MCB ها و MCCB ها و با در نظر گرفتن سیستم حفاظت و محاسبات اندازه کابل ها و شمش های مسی صورت می گیرد.

 

تابلو برق توزیع

                                                                                             نمایی از یک تابلو توزیع
 
  • تابلو برق کنترل

تابلو برق کنترل با بهره گیری از تجهیزات مختلف وضعیت سیستم را سنجیده و نمایش می دهند و در صورت لزوم تنظیمات اعمال شده توسط بهره بردار را به سیستم منتقل می کنند.

 

تابلو برق کنترل
                                                             تابلو برق کنترل


 

 

ج ) انواع تابلو برق از نظر ساختار

 

  • تابلوهای METAL ENCLOSED: این تابلوها محفظۀ تمام بسته فلزی بوده و تمام تجهیزات الکتریکی اعم از کلیدها، ترانس های جریان و ولتاژ، لوازم اندازه گیری، شینه ها و … در داخل آن نصب می شود.

 

  •   تابلوهای METAL CLAD: نوعی از تابلوهای METAL ENCLOSED بوده که در آنها، محفظه های مختلف از یکدیگر تفکیک شده اند. این امر موجب می شود تا اگر خطایی در یکی از محفظه ها اتفاق افتد، این خطا به محفظه های دیگر منتقل نشده و سایر محفظه ها نیز تحت تأثیر آن آسیب ندیده و محفوظ بمانند.

 

انواع تابلو برق از نظر ساختار
                                                                                                  انواع تابلو برق از نظر ساختار


 

 

د ) انواع تابلو برق از نظر ایستایی

  • ایستاده (FREE STANDING یا SELF STANDING): تابلو حالت خود ایستا داشته و نیازی به مهار آن توسط سازه دیگری نبوده و یا به چیز دیگری تکیه ندارد. اغلب تابلوهای موتورخانه از نوع ایستاده است.

تابلوی ایستادۀ ثابت

در این تابلوها، باس بارها اغلب در قسمت فوقانی نصب شده و از طریق شینه ها و یا کابل به کلید و سایر تجهیزات الکتریکی مانند کنتاکتورها، رله ها و … ارتباط پیدا می کنند. زیر محفظۀ باس بار تجهیزات الکتریکی اعم از کلید، کنتاکتور، رله ها، ترمینال ها و … نصب می شوند. انواع پیشرفته تر تابلوهای ایستاده ثابت، تابلوهای مدولار هستند که از لحاظ ساختار، مشابه تابلوهای فشار ضعیف کشویی است.

در این تابلوها هر فیدر به شکل یک مدول در تابلو نصب شده و به وسیلۀ یک صفحه فلزی از فیدر بالایی و پایینی خود جدا می شود. این تابلوها از نظر دسترسی به سر کابل در دو نوع دسترسی از پشت و دسترسی از جلو ساخته می شوند. 

 

  • دیواری (WALF MOUNTED): این نوع از تابلوها روی دیوار نصب می شوند. این نوع تابلوها اگر روی سطح دیوار نصب شوند، روکار (Surface Mounted) و اگر داخل دیوار جاسازی شوند، توکار (Recessed Mounted یا Flush Mounted) نامیده می شوند.
  • تابلوهای فشار ضعیف کشویی

امروزه این تابلوها به صورت گسترده در صنعت برق به خصوص در تابلوهای توزیع و یا مدارات راه انداز موتورها مورد استفاده قرار می گیرند. این تابلوها در دو نوع ورودی و خروجی ساخته می شوند.

تابلوهای خروجی شامل تعداد معینی کشو بوده که هر کشو یک فیدر خروجی را در خود جای می دهد. حداقل اندازه یک کشو یک مدول است. و هر تابلوی خروجی فضایی برابر ۱۲ مدول را شامل می شود. اندازه کشو نیز تابعی از جریان فیدر و ابعاد تجهیزات داخل آن نظیر کنتاکتور، بی متال، کلید و … است.

 

تابلو-توزیع-برق-کشویی

 

بر این اساس کشوهای ۱ مدوله، ۲ مدوله، ۳ مدوله و ۴ مدوله ساخته می شوند. کلید ورودی تابلو کلیدی با جریان بالا و از نوع کلید هوایی بوده که در تابلوی ورودی نصب می شود. در بخش جلویی تابلوهای ورودی به جای کشو Cradle هایی نصب می شود و کلیدهای ورودی درون این Cradle ها قرار می گیرند. در واقع خود کلید به صورت کشویی از تابلو خارج و یا در آن نصب می شود. تابلوهای ورودی نسبت به تابلوهای خروجی از عرض بیشتری برخوردار است.

 

تابلو-برق-کشویی

 



 

ه ) انواع تابلو برق از نظر متحرک بودن

   در صنایع تابلوسازی نیاز دیگری که بعد از ساخته شدن تابلوهای Metal Clad مطرح شد این بود که اگر مدار و یا تجهیزات الکتریکی بنا به هر دلیلی صدمه ببیند و از سرویس خارج شود باید سیستمی مشابه در اسرع وقت جایگزین سیستم معیوب شود. این ایده به ساخت تابلوهای کشویی (With drawable و یا Drawout) منجر و موجب تسریع در عملیات تعمیراتی شد. بدین ترتیب تابلوها را می توان به دو دسته کلی تابلوی ثابت و تابلوی کشویی تقسیم کرد.



 

ی) انواع تابلوهای برق از نظر سطح ولتاژ

 

  1.  تابلوهای فشار ضعیف (LV) تا ۱۰۰۰ ولت.
  2. تابلوهای فشار متوسط (MV) از ۱۰۰۰ ولت تا ۳۶۰۰۰ ولت.

 

انواع تابلو برق
                                 انواع تابلو برق
 
  • اجزای تابلو برق

مهم ترین اجزا تابلو عبارتند از:

  • بدنه
  • کلیدها
  • شینه (هادی ها)
  • مقره
  • دستگاه های اندازه گیری
  • دستگاه های حفاظتی
  • سیم ارت
  • سیم اینترلاک

 

 


بیشتر بخوانید:

در تابلو برق از چه تجهیزاتی استفاده می شود؟

دستگاه های اندازه گیری الکتریکی


 

  • بدنۀ تابلو برق

ﺑﺪﻧۀ ﺗﺎﺑﻠﻮ وظیفۀ ﻧﮕﻬﺪاري ﺗﺠﻬﻴﺰات در ﻣﺤﻞ ﻧﺼﺐ ﺷﺪه و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺣﻔﺎﻇﺖ از آﻧﻬﺎ در ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺮﺧﻮردﻫﺎي ﻧﺎﺧﻮاﺳﺘﻪ را ﺑﺮ ﻋﻬﺪه دارد. بدنه از ﻣﻮاد ﻛﺎﻣﭙﻮزﻳﺖ، ﭘﻼﺳﺘﻴﻚ ﻳﺎ آﻫﻦ ﻛﻪ ﺑﻪ روش ﭘﻮﺳﺘﻪ اي ﺳﺮد، ﻧﻮرد ﺷﺪه، ﺳﺎﺧﺘﻪ ﻣﻲﺷﻮد. ﺿﺨﺎﻣﺖ ورق ﺗﺎﺑﻠﻮﻫﺎي آﻫﻨﻲ ﺑﺮاﺳﺎس دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻫﺎي ﻣﻮﺟﻮد و ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ موارد زیر ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲشود.

  • محل استقرار تابلو
  • محل ورود و خروج هادی ها
  • شکل بدنه (ایستاده، دیواری، بیرونی، درونی و …)
  • فرم ساخت تابلو (یکپارچه، مجزا از هم)
  • قابلیت دسترسی به اجزای تابلو
  • نحوۀ آرایش تجهیزات، محیط نصب تابلو و اﺑﻌﺎد آن 

 

در ﺻﻮرت ﻧﻴﺎز بدنۀ ﺗﺎﺑﻠﻮ ﺑه وﺳﻴﻠﻪ ﭘﺮوﻓﻴﻞ و ﻧﺎوداﻧﻲ ﺗﻘﻮﻳﺖ ﻣﻲﺷﻮد ﺗﺎ ﺑﺘﻮاﻧﺪ اﺳﺘﺤﻜﺎم ﻣﻜﺎﻧﻴﻜﻲ ﻻزم ﺟﻬﺖ ﺗﺤﻤﻞ ﺿﺮﺑﺎت ﻧﺎﺷﻲ از ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺗﺠﻬﻴﺰات و ﻳﺎ وزن آﻧﻬﺎ را داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ. ﺑﺪﻧﻪ ﻣﻲ تواند ﻃﺮاﺣﻲ ﺷﺪه و ﭘﺲ از ﺗﻜﻤﻴﻞ ﺗﺎﺑﻠﻮ ﺑﻪ ﻣﺤﻞ ﻧﺼﺐ ارﺳﺎل شود. در بعضی موارد بدنه را به ﺻﻮرت ﻗﻄﻌﺎت ﻣﺠﺰا از ﻫﻢ ﺳﺎﺧﺘﻪ و ﭘﺲ از اﺗﻤﺎم تمامی ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧم کاری، ﺟﻮﺷﻜﺎري و رﻧﮓ آﻣﻴﺰي آﻧﻬﺎ را ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻨﺪي ﻛﺮده و در ﻣﺤﻞ ﻧﺼﺐ ﻣﻮﻧﺘﺎژ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ.

ﻣﺰﻳﺖ اﻳﻦ ﻧﻮع ﺗﺎﺑﻠﻮﻫﺎ ﻫﺰﻳنۀ ﻛﻤﺘﺮ در زﻣﺎن ﺣﻤﻞ و ﻧﻘﻞ و ﻧﻴﺰ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﺗﻮﺳﻌﻪ از ﻃﺮﻓﻴﻦ و ﺳﻬﻮﻟﺖ ﺗﻌﻤﻴﺮات آن است. ﺑﺪﻧﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﻃﻮري ﻃﺮاﺣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺿﻤﻦ ﺳﻬﻮﻟﺖ دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﻪ ﺗﺠﻬﻴﺰات درون ﺗﺎﺑﻠﻮ ﺣﺪاﻛﺜﺮ اﻳﻤﻨﻲ ﻣﻤﻜﻦ را ﺑﺮاي اﻓﺮادي ﻛﻪ ﺑﺎ ﺗﺎﺑﻠﻮ ﻛﺎر ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ، ﺗأﻣﻴﻦ کند. در ﺗﺎﺑﻠﻮﻫﺎي ﻗﺪرت ﺑﺮاي ﻣﺤﺪود ﻛﺮدن تابلو و همچنین جلوگیری از سرایت آتش سوزی و یا انفجار اﺣﺘﻤﺎﻟﻲ ﺗﺠﻬﻴﺰات ﺑﻪ ﺳﺎﻳﺮ ﻗﺴﻤﺖ ﻫﺎ، در ﻓﻮاﺻﻞ ﻣﻌﻴﻨﻲ دیوار قائمی را در داخل تابلو نصب کرده و تابلو را به ﻗﻄﻌﺎﺗﻲ ﻛﻪ ﺳﻠﻮل ﻧﺎﻣﻴﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺑﻨﺪي ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ. ﺗﺎﺑﻠﻮﻫﺎي ﻛﺸﻮﻳﻲ و ﻣﺪوﻻر از اﻳﻦ ﻟﺤﺎظ ﺑﺮﺗﺮي دارﻧﺪ. ﺗﺎﺑﻠﻮ در اﻧﻮاع ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ از نحوۀ دﺳﺘﺮﺳﻲ ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ ﻃﺮاﺣﻲ ﺷﻮد (ﺑﺪون درب ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺗﺎﺑﻠﻮﻫﺎي ﺗﻮزﻳﻊ ﻓﺸﺎر ﺿﻌﻴﻒ، درب دﺳﺘﺮﺳﻲ از ﺟﻠﻮ، از ﭘﺸﺖ، دو درب، درب ﺷﻴﺸﻪ اي و….).

درب ﺗﺎﺑﻠﻮ اﻫﻤﻴﺖ زﻳﺎدي در ﺣﻔﺎﻇﺖ از ﺗﺠﻬﻴﺰات و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺗأﻣﻴﻦ اﻳﻤﻨﻲ ﻛﺎرﻛﻨﺎن دارد. در ﺗﺎﺑﻠﻮﻫﺎي ﻓﺸﺎر ﻣﺘﻮﺳﻂ درﻳﭽﻪ اي در ﺑﺎﻻي ﺗﺎﺑﻠﻮ (ﺳﻘﻒ ﺗﺎﺑﻠﻮ) ﺟﻬﺖ ﺗﺨﻠﻴۀ ﺿﺮﺑﻪ ﺣﺎﺻﻞ از اﻧﻔﺠﺎر ﺗﺎﺑﻠﻮ ﺗﻌﺒﻴﻪ شده است. درﺟۀ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺑﺪﻧﻪ ﺗﺎﺑﻠﻮ ﺑﺮاﺳﺎس ﻧﻴﺎز و ﺟﺪاول ﻣﻮﺟﻮد ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲﺷﻮد.

– اسکلت نگه دار تابلو برق

نگهداری قسمت های مختلف تابلو و پوشش آن.

اسکلت تابلو برق

– پوشش تابلو برق

  • حفاظت افراد در برابر قسمت های برق دار یا متحرک نصب شده.
  • حفاظت تجهیزات داخلی تابلو در برابر عوامل خارجی.                                

پوشش تابلو برق

 

  • کاربرد تابلو برق

  • فرودگاه ها
  • بیمارستان ها
  • ساختمان ها جهت تأمین برق مصرفی ساختمان
  • کارخانجات جهت توزیع برق روشنایی، مصارف عمومی، تأمین برق ماشین آلات

 

   در تابلوهای بزرگ که جریان مصرف کننده ها زیاد است به جای سیم کشی داخل تابلو، شمش یا شینه کشی می کنند. شینه ها سطح مقطع نسبتاً بزرگی داشته و می توانند جریان های بسیار زیاد را از خود عبور دهد بدون آن که افت ولتاژ قابل ملاحظه ای را ایجاد کند. 

   در تابلوهای توزیع ایستاده، برای نگه داشتن شین ها (تکیه گاه شین ها) از مقره ها استفاده می شود. در تابلوهای توزیع، از وسایلی مانند پاورمتر یا ولت متر جهت نشان دادن پارامترهای الکتریکی مانند توان مصرفی، ولتاژ، جریان، انرژی و … استفاده می کنند. همچنین وسایل حفاظتی مانند رله های جریان اضافی و فیوزها نصب می شوند.

 

نکات قابل توجه در طراحی تابلو برق

    1. شرایط محیط: دما، رطوبت، ارتفاع از سطح دریا، پاشیدن آب، برخورد اجسام محکم خارجی، وجود مواد آلاینده و خورنده، تنش های مکانیکی، مجاورت با فضای سبز و گیاهان آپارتمانی، حیوانات کوچک  مانند موش، نور خورشید، باد، اثرات الکترومغناطیسی و الکترواستاتیکی تجهیزات، احتمال یونیزاسیون و …
    2. محل نصب تابلو: فضای آزاد و فضای بسته.
    3. نوع تابلو: توزیع (نیرو رسانی) و یا کنترل.
    4. شرایط دسترسی به تابلو و تجهیزات آن: تابلوی ایستاده، تابلوی دیواری، محل ورود و خروج کابل ها، درب دسترسی به تجهیزات درون تابلو، نحوۀ بهره برداری، کنترل، سرویس و تعمیرات تابلو.
    5. امکانات موجود: برای ساخت تابلو، حمل و نقل و نصب آن.
    6. شرایط مصرف کننده: تعداد مصرف کننده ها، میزان و نوع توان مصرفی، تعداد فازها، نحوۀ اتصال به شبکه (ستاره – مثلث و …)، تجهیزات حفاظتی موردنیاز (فیوز، بی متال، کنترل فاز و …)، نحوۀ بهره برداری از دستگاه ها (به صورت مستقل یا به هم پیوسته)، فاصله مصرف کننده از تابلو، درجه حرارت محیط و درون تابلو، ضرایب هم زمانی بارها، ضرایب هم جواری کابل ها و …
    7. بررسی اقتصادی طرح پیشنهادی: کلیه وسایل و تجهیزات بایستی مطابق با استانداردهای معتبر مانندIEC  انتخاب شوند. در انتخاب وسایل بایستی سهولت نصب، سرویس، تعمیر و نگهداری آنها مورد توجه قرار گیرد.
    8. اتصال هادی ها به ترمینال ها و سایر تجهیزات، به وسیلۀ پیچ یا بست و وسایلی مانند آنها امکان پذیر بوده تا فشار مناسب در محل اتصال وجود داشته باشد.
    9. اتصال کابل ها با تجهیزات درون تابلو پس از عبور گلند، به وسیله کابلشو و سیم ها از طریق ترمینال هم اندازه یا هادی خواهد بود (ذکر این نکته ضروری است که با در نظر گرفتن فاصله مصرف کننده از تابلو، سطح مقطع کابل رابط ممکن است از سطح مقطع هادی درون تابلو بیشتر شود و لذا ترمینال خروجی تابلو باید مناسب با سطح مقطع کابل خروجی انتخاب شود).
    10. از هر ترمینال فقط برای اتصال یک هادی استفاده کرده و از محکم شدن هادی در داخل ترمینال اطمینان حاصل کنید.
    11. نمای تک خطی هر سلول بر روی همان سلول رسم شود.
    12. روشنایی داخل هر سلول با استفاده از یک حباب محافظ دار (مانند چراغ تونلی) با لامپ ۱۰۰ وات و کلید آن به صورت میکروسوئیچ به درب تابلو متصل است تأمین می شود. در تابلوهای فشار متوسط اگر فواصل ایمنی رعایت شود این حباب در درون سلول تعبیه می شود و در غیر این صورت از طریق روشنایی محل نصب تابلو تأمین خواهد شد (لامپ باید طوری نصب شود که نور آن کاملاً درون سلول را روشن کند).
    13. پلاک مشخصات تابلو از جنس مقاومی ساخته شده و در محل ثابتی نصب شود. اطلاعات زیر باید در آن درج شود:
    • نام سازنده یا مشخصات آن
    • شماره سریال
    • ولتاژ اسمی
    • جریان اسمی
    • فرکانس اسمی
    • سال ساخت

 مقاله زیر توضیحات و اطلاعات خوبی در زمینه اتصالات کابل و سیم در اختیار شما قرار  می دهد.

وایرشو، کابلشو و سرسیم چه کاربردی دارند ؟


 

  • ارائه طرح به تابلو ساز

برای ساخت تابلو موارد زیر باید به صورت کتبی به تابلو ساز ارائه شده و در صورت نیاز توضیحات کافی داده شود:

  1. تعیین نوع تابلو، محل نصب آن و نحوۀ استقرار آن.
  2. تعیین ضخامت ورقۀ بدنه، نحوه اسکلت بندی، سیستم تهویه، دریچه انفجار و سایر موارد مربوط به بدنه و شرایط اختصاصی (در صورت وجود).
  3. تعیین رنگ تابلو و نوع آن (پودری – پاششی).
  4. تعیین محل ورود و خروج کابل ها.
  5. مشخص نمودن نحوۀ دسترسی به تجهیزات درون تابلو (درب تابلو).
  6. رسم نمای روبه روی تابلو و تعیین محل نصب تجهیزات.
  7. رسم نمای پرسپکتیو و تعیین ابعاد تابلو (معمولاً بر حسب سانتی متر).
  8. رسم مدارهای کنترل فرمان و قدرت مدارهای تغذیه شونده از تابلو.
  9. رسم نمای مسیر جریان و تعیین ذکر مشخصات هر یک از تجهیزات بر روی نقشه.
  10. برآورد کردن و تهیۀ لیست از تجهیزات موردنیاز.

 

با بررسی مشخصات فنی تجهیزات و تعیین ابعاد آنها و رعایت حداقل فواصل مجاز بین تجهیزات ابعاد تابلو به دست می آید (ابعاد باید با استاندارد همخوانی داشته باشند).

برای رفع هرگونه ابهام و جلوگیری از اشتباهات در مرحله ساخت باید توضیحات لازم و کافی به ضمیمه موارد بالا به تابلو ساز ارائه شود.

 

 


بیشتر بخوانید:

طراحی و ساخت تابلو برق


 

  • جابه جایی، حمل و نقل و نصب تابلو برق

   تابلوها از لحاظ وزن جزء بارهای نیمه سنگین محسوب می شوند و می توان آنها را با استفاده از نیروی اﻧﺴﺎﻧﻲ و ﺑﻪ ﻛﻤﻚ اﻫﺮم ﻫﺎ هم ﺟﺎبه جا ﻛﺮد.

ﺗﺎﺑﻠﻮﻫﺎ ﺗﺎ زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ در ﻣﺤﻞ اﺳﺘﻘﺮار ﺧﻮد ﻣﺤﻜﻢ ﻧﺸﺪه ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺑﻲ ﺗﻌﺎدل ﻫﺴﺘﻨﺪ (ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ارﺗﻔﺎع زﻳﺎد و ﻋﻤﻖ ﻛﻢ، ﻣﺮﻛﺰ ﺛﻘﻞ آﻧﻬﺎ در ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﺎﻻﺗﺮي از ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﻗﺮار دارد) و ﻟﺬا ﻫﻨﮕﺎم ﺣﻤﻞ و ﻧﻘﻞ ﺑﺎﻳد دﻗﺖ زﻳﺎدي ﺑﻪ ﻋﻤﻞ آورد.

در زﻣﺎن ﺟﺎﺑه جاﻳﻲ، ﺑﺎرﮔﻴﺮي، ﺣﻤﻞ و ﺗﺨﻠﻴﻪ ﺗﺎﺑﻠﻮ ﺑﺎﻳد از ﺗﻜﺎن ﻫﺎي ﺷﺪﻳﺪ و وارد ﺷﺪن ﺿﺮﺑﻪ ﺑﻪ ﺑﺪﻧﻪ ﺗﺎﺑﻠﻮ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮي ﺷﻮد. ﺗﺎﺑﻠﻮﻫﺎ از ﻟﺤﺎظ ﺣﻤﻞ و ﻧﻘﻞ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ داﺷﺘﻦ ﺗﺠﻬﻴﺰات ﺣﺴﺎس ﺟﺰء ﺑﺎرﻫﺎي ﺗﺮاﻓﻴﻜﻲ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲ شوﻧﺪ. ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻳﻚ ﻗﻮﻃﻲ ﻛﻮﭼﻚ ﻣﺤﺘﻮي رﻧﮓ ﺑﺪﻧﻪ ﺗﺎﺑﻠﻮ ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﺗﺎﺑﻠﻮ ارﺳﺎل خواهد شد ﺗﺎ در ﺻﻮرت آﺳﻴﺐ دﻳﺪن رﻧﮓ ﺑﺪﻧﻪ ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ بتوان آن را ترمیم کرد.

   ﭘﺲ از ﺗﺨﻠﻴﻪ ﺗﺎﺑﻠﻮ ﺑﻪ ﻛﻤﻚ ﺟﺮﺛﻘﻴﻞ آﻧﻬﺎ را ﺗﺎ آﻧﺠﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻧﺰدﻳﻜﻲ ﻣﺤﻞ ﻧﺼﺐ ﻫﺪاﻳﺖ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ. ﺑﺮاي ﻧﺼﺐ ﺗﺎﺑﻠﻮ ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ از ﭘﻴﭻ و ﻣﻬﺮه اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮده و ﺣﺘﻲ اﻻﻣﻜﺎن از ﺟﻮﺷﻜﺎري ﺷﺎﺳﻲ ﺗﺎﺑﻠﻮ ﺑﻪ ﻓﻮﻧﺪاﺳﻴﻮن اﺟﺘﻨﺎب ﺷﻮد. ﺗﺎﺑﻠﻮ زﻣﺎﻧﻲ ﻧﺼﺐ ﺷﺪه ﺗﻠﻘﻲ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﺮاز ﺑﺮ روي ﻓﻮﻧﺪاﺳﻴﻮن ﻣﺤﻜﻢ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ.  ﻧﺼﺐ ﺗﺎﺑﻠﻮ ﺑﺎﻳد از دورﺗﺮﻳﻦ ﺗﺎﺑﻠﻮ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ درب ورودي ﻣﺤﻞ ﻧﺼﺐ ﺷﺮوع ﺷﻮد.

 

در صورتی که سوالی در خصوص مطالب بیان شده دارید می توانید در قسمت نظرات از ما بپرسید یا با ارائه پیشنهادات خود، ما را در بالا بردن کیفیت مقالات یاری کنید. 

مقالات مرتبط

2 نظرات

  1. آسیا تابلو

    پاسخ دادن

    سلام
    چرا در تابلوهای سه فاز، از دو ترانس ولتاژ استفاده می کنند؟

    ۹ مهر ۱۳۹۸
    • الیکا الکتریک

      پاسخ دادن

      سلام
      سوال شما نیاز به دانستن اطلاعات بیشتری دارد. توضیحات مختصری در زیر ارائه می دهیم:
      اگر در تابلوها از ترانس های VT استفاده شده باشد، تابلو مربوط به تابلوهای فشار متوسط ۲۰ کیلو ولت است که ترانس ولتاژ ۲۰ کیلو ولت را به ۴۰۰ یا ۱۱۰ ولت تبدیل می کند. این ولتاژ برای تغذیه تجهیزات درون تابلو اعم از دژنکتور و سکسیونر به کار می رود. لازم به ذکر است که به هر تعداد می توان از ترانس های VT در تابلو بهره برد.
      نمونه دیگر ترانس ها، ترانس رگولاتور است که برای رگوله کردن جریان و ولتاژ استفاده می شود. همچنین ترانس های حذف هارمونیک همانطور که از نامش پیداست، برای از بین بردن هارمونیک ها بهره گرفته می شود.

      ۹ مهر ۱۳۹۸

نظرات