کلیدها و پریزها

نوشته شده توسط الیکا الکتریک 1397/08/07 11:29:20 0 نظرات روشنایی,

 

کلیدها و پریزها

   کلید و پریز یکی از تجهیزات انتقال دهنده ی انرژی برق در ساختمان هستند. با استفاده از این دو قطعه دسترسی آسان و ایمنی به برق افزایش می یابد. استاندارد کلید و پریز به دو نوع انگلیسی و آمریکایی تقسیم می شود که تفاوت آنها به میزان ولتاژ سیستم و تعداد خانه های پریز بر می گردد. در ایران از استاندارد انگلیسی استفاده می شود. کلیدها و پریزها به دلیل نوع کاربرد و استانداردهای مربوطه به انواع گوناگونی تقسیم می شوند که هر کدام بنا به کاربری و فضا، انتخاب می شوند. لازم به ذکر است که لوازم سیم کشی ای که در محیط های خیس و مرطوب به کار می رود باید مجهز به اتصالات متناسبی باشد تا از نفوذ آب و رطوبت به درون لوله ها و سایر تجهیزات مانند جعبه ها، کلیدها، پریزها، چراغ ها و سایر مصرف کننده ها جلوگیری شود. تمامی لوازم مورد استفاده در این گونه محیط ها باید حداقل درجات حفاظت زیر را دارا باشد.
1. لوازم و تجهیزات مورد مصرف در محیط های مرطوب باید حداقل دارای درجه حفاظت IP44 باشد (مقاوم در برابر نفوذ آب).
2. لوازم و تجهیزات مورد استفاده در محیط های تر باید حداقل دارای درجه حفاظت IP45 باشد (مقاوم در برابر آب تحت فشار).

                                                       

مشخصات فنی کلید و پریزها


1. ولتاژ اسمی
   ماکزیمم ولتاژی که تجهیزات می توانند تحمل کنند و خاصیت عایقی و عدم اتصال زمین خود را حفظ کنند را ولتاژ اسمی می نامند. شرکت سازنده روی تجهیز، عدد مربوطه را حک می کند.


2. جریان اسمی
   معمولاً مقدار ماکزیمم جریان موثری که دستگاه الکتریکی می تواند بدون آسیب دیدن تحمل کند را جریان اسمی می نامند.


3. جنس کلید و پریز
   باید از پلاستیک مرغوبی ساخته شده باشد تا نشکند و پوسیده نشود. چرا که اگر جنس پلاستیک آن مرغوب نباشد، حتی ممکن است هنگام نصب بشکند و خرد شود. در ساخت کلید و پریزهای جدید، از پلی آمیدهای نسوز برای جلوگیری از اشتعال استفاده می شود. علاوه بر این حلقه ای فنری در گلوگاه سوراخ های پریز جهت جلوگیری از تغییر شکل محل ورود دو شاخه و ایجاد جرقه و احتراق تعبیه شده است.

انواع کلید 
   کلید وسیله ای است که برای وصل یا قطع جریان در یک یا چند مدارالکتریکی طراحی شده است. پرکاربردترین شکل آن، کلید مکانیکی است که اغلب با نیروی دست و تحت فرمان انسان عمل می کند. اساس هر کلید مکانیکی را دو قطعه رسانا (فلزی) تشکیل می دهد که با اتصال آن دو مدار وصل و با جدا شدن آنها مدار قطع می شود. به این دو قطعه، کنتاکت گفته می شود و باید در برابر خوردگی مقاوم باشد.
   کلید در سیستم برق تک فاز 230 ولت، باید حداقل ولتاژ 250 ولت و جریان 10 آمپر باشد.

مقادیر اسمی
طبقه بندی کلید برق

الف) بر حسب نوع اتصال (طبقه بندی بر اساس نحوه چینش کنتاکت ها)
1. کلید یک جهته (یک پل، دو پل، سه پل، سه پل و نول)
2. کلید چند جهته (تبدیل، صلیبی)
ب) بر حسب روش به کار انداختن کلید: کلید گردان، شستی، کلید فشاری، کششی
ج) بر حسب درجه حفاظت: محیط مرطوب IP44 و محیط خیس و خارج از ساختمان IP45
د) بر حسب روش نصب: روکار، توکار، نیمه توکار، تابلویی


پرکاربردترین انواع کلید در ساختمان
   امروزه کلیدها قابلیت های زیادی دارند و طراحی ظاهری آنها هم زیباتر شده است. در برخی موارد مجهز به سیستم کنترل از راه دور هستند یا به صورت لمسی عمل می کنند. کلیدهای جدید نصب راحت تری دارند و نیازی به پیچ و مهره هم ندارند و به دلیل داشتن مکانیزم فنری در پشت خود، به راحتی در عمق دیوار نصب می شوند. کلیدهای مدرن به صورت 4 پل و 6 پل و حتی تعداد پل های بیشتر و به صورت لمسی یا کلیدهای هوشمند وجود دارند. کلیدهای مدرن بنا به شرکت سازنده کاتالوگ نصب هم دارند.


1. کلید یک پل
   برای قطع و وصل یک مدار به کار می رود. در این کلید کنتاکت ها متصل یا باز هستند.


2. کلید تک پل دو خانه
   برای قطع و وصل دو مدار مستقل از هم از یک نقطه به کار می رود. در اصل مانند دو کلید تک پل است که در کنار هم ولی در یک بسته نصب شده باشند. در این کلید دو مجموعه کنتاکت دوتایی وجود دارد که مستقل از هم دو به دو بسته یا باز می شوند.


3. کلید تبدیل
   برای قطع و وصل یک مدار از دو نقطه گوناگون به کار می رود. در این کلید سه کنتاکت وجود دارد که یکی از کنتاکت ها در هر حالت به یکی از دو کنتاکت دیگر متصل است.


4. کلید صلیبی
   برای قطع و وصل یک مدار از بیش از دو نقطه گوناگون به کار می رود. این کلید ترکیبی از دو کلید تبدیل است. در نتیجه دارای شش کنتاکت است که در هر حالت، چهار عدد از آنها دو به دو به یکدیگر متصل هستند.


5. کلید فشاری
   برای قطع یا وصل مدار به صورت لحظه ای به کار می رود. در دو نوع به طور معمول باز (برای وصل لحظه ای) و به طور معمول بسته (برای قطع لحظه ای) در بازار موجود است.


6. کلیدهای خاص
   علاوه بر موارد فوق، کلیدهایی با اهداف خاص تولید و عرضه می شوند مانند کلیدهای حساس به ارتعاش، حساس به نور، حساس به دما، حساس به صدا و کلیدهای دارای زمان سنج (مثل کلید راه پله).

 

نکات مهم برای نصب
1. کلیدها باید رو به پایین روشن و رو به بالا خاموش شوند.
2. باید به صورت محکم در جعبه قرار داده شوند و ترجیحاً با پیچ قوطی کلید بسته شود.

پریزها
   پریزهای برق در دو نوع تک فاز و سه فاز وجود دارند. در ساختمان باید از پریزهای دارای اتصال زمین استفاده شود. پریزهای برق مجهز به اتصال زمین، به منظور اتصال وسایل الکتریکی خانگی و اداری مانند یخچال، فریزر، کولر، لباسشویی و غیره در ساختمان استفاده می شود.
   پریزهای برق مورد استفاده در ساختمان های مسکونی، دارای ولتاژ اسمی 400 ولت و جریان اسمی 25 آمپر هستند. برای برق تک فاز 230 ولت، باید پریز حداقل ولتاژ 250 ولت و جریان آن 16 آمپر و با اتصال زمین باشد. جهت برق سه فاز 400 ولت باید پریز دارای حداقل ولتاز اسمی 500 ولت و جریان اسمی 16 آمپر با اتصال زمین باشد. برای سیستم برق 60 ولت و ولتاژهای پایین تر باید از پریز مخصوص بدون اتصال زمین استفاده شود.

طبقه بندی پریز برق

الف) بر حسب نوع اتصال پریز سه فاز با یک اتصال اضافی: این اتصال منحصراً برای وصل به هادی خنثی است.

ب) پریز سه فاز با دو اتصال مخصوص هادی حفاظتی و اتصال دوم مخصوص هادی خنثی است.

ج) بر حسب درجه حفاظت: محیط مرطوب IP44 و محیط خیس و تر و خارج از ساختمان IP45

د) بر حسب روش نصب به دو قسمت روکار و توکار تقسیم بندی می شوند.

ه) از لحاظ کاربرد درب دار و بدون درب بودن.

 

انواع پریزها

1. پریزهای قفل شو: هنگام برقدار بودن کنتاکت های اتصال، نمی توان دو شاخه را در پریز قرار داد یا از آن خارج نمود. بدون قرار دادن دو شاخه در پریز کنتاکت های اتصال برقدار نمی شود.

2. پریز ریش تراش: دارای ترانسفورماتور جداکننده و کلیدی است که در صورت عدم اتصال ریش تراش، ترانسفورماتور پریز را از منبع برق جدا می کند.

3. پریز بی خطر (پریز ایمنی): اتصال آنها پس از کشیدن دو شاخه از برق، بی برق شده یا ورودی ها کاملاً پوشانده می شوند.

 

نکات نصب پریز

1. پریزهایی که در کف نصب می شوند، باید مجهز به درپوش مخصوص بوده و شکننده نباشند. برای مکان خشک، پریز نوع حفاظت شده در برابر رطوبت و برای مکان های مخاطره انگیز از پریز نوع ضد انفجار یا ضد اشتعال استفاده می شود.

2. استفاده از پریزهای چندخانه مجاز است و از نظر ردیف هر خانه یک پریز محسوب می شود.

3. پریز سه فاز باید دارای حداقل جریان اسمی 16 آمپر باشد و دارای یک یا دو اتصال اضافی برای اتصال هادی حفاظتی یا هادی حفاظتی – خنثی داشته باشد.

4. در قسمت داخلی پریز، باید در اتصالات مغزی داخلی پریز یک درپوش پلاستیکی شیشه ای جهت محافظت از خطر برق گرفتگی تعبیه شود تا بدون وجود خطر بتوان پریز را نصب نمود.

5. در مکان های مرطوب (پارکینگ)، حیاط، دستشویی، تراس، پشت بام و غیره از پریز ارت دار درب دار استفاده شود.

 

نصب پریز تلفن

   پریزهای تلفن به دو صورت پیچی و سوئیچی در بازار وجود دارد و باید در زمان نصب آنها به موارد زیر توجه شود:

1. در جعبه تقسیم اصلی لحیم کاری انجام می شود.

2. در جعبه تقسیم محلی یا تأسیسات مشترکین از ترمینال پیچی استفاده می شود.

3. هادی اتصال زمین سیم ها و کابل های تلفن باید از طریق یک هادی حفاظتی، ترمینال زمین جعبه اصلی تلفن یا مرکز تلفن را به الکترود زمین ساختمان وصل کند.

 

 

 

ارسال نظر